Emekli Maaşına Haciz Konulabilir mi?
Emekli maaşına icra dairesi tarafından haciz konulduysa ya da bankan kredi kartı borcun için emekli maaşından kesinti yapıyorsa, bunun hukuka uygun olup olmadığını bilmen gerekir. Kanun, emekli maaşlarını özel olarak korur. Bu rehberde emekli maaşına hangi durumlarda haciz konulabileceğini ve kesintilere nasıl itiraz edeceğini anlatıyoruz.
Emekli maaşı haczedilebilir mi?
SGK tarafından bağlanan emekli aylıkları ve gelirler kural olarak haczedilemez, başkasına devredilemez ve temlik edilemez (5510 s.K. md. 93). Bu koruma, emeklinin geçimini güvence altına almak için getirilmiştir.
Bu kuralın iki istisnası vardır:
- Nafaka borçları: Mahkeme kararıyla belirlenen nafaka borçları için emekli maaşına haciz konulabilir.
- SGK alacakları: SGK'nın prim ve diğer alacakları için emekli maaşından kesinti yapılabilir.
Emeklinin rızası
Uygulamada, emeklinin açık rızasıyla emekli maaşına haciz konulabileceği kabul edilir. Ancak Yargıtay kararlarına göre bu rızanın geçerli olabilmesi için önemli şartlar vardır:
- Rıza, borç doğduktan sonra, haciz sırasında ve açıkça verilmelidir.
- Kredi ya da kredi kartı sözleşmesinin içine önceden konulmuş "emekli maaşıma haciz konulmasına rıza gösteriyorum" gibi matbu maddeler genellikle geçerli kabul edilmez.
Yani bankayla kredi sözleşmesi imzalarken verdiğin önceden rıza, emekli maaşına haciz konulması için tek başına yeterli değildir.
Banka emekli maaşından kesinti yapabilir mi?
Bankalar, emekli maaşının yattığı hesaptan, kredi kartı ya da kredi borcu için kendiliğinden kesinti yapamaz. Buna takas ya da mahsup denir ve emekli maaşlarındaki koruma nedeniyle hukuka aykırıdır.
Bankan emekli maaşından kesinti yaptıysa:
- Bankaya yazılı olarak başvur ve kesilen tutarın iadesini iste.
- Banka iade etmezse tüketici hakem heyetine ya da tutar yüksekse tüketici mahkemesine başvurabilirsin.
- Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'na (BDDK) şikâyette bulunabilirsin.
İcra yoluyla haciz konulduysa
Emekli maaşına icra dairesi tarafından haciz konulduysa, icra mahkemesine şikâyet yoluyla başvurarak haczin kaldırılmasını isteyebilirsin.
- Şikâyetini, haczi öğrendiğin tarihten itibaren beklemeden, en geç yedi gün içinde yap.
- Şikâyet dilekçende, haczedilen tutarın emekli maaşı olduğunu gösteren SGK belgesini ve banka hesap dökümünü ekle.
- Haciz sırasında açıkça rıza göstermediysen bunu belirt.
Mahkeme haczin hukuka aykırı olduğuna karar verirse, haciz kaldırılır ve kesilen tutarların iadesi istenebilir.
Emekli maaşı dışındaki gelirler
Emekli maaşındaki bu koruma, yalnızca SGK tarafından bağlanan aylık ve gelirler için geçerlidir. Örneğin:
- Emekli olduktan sonra çalışmaya devam ediyorsan, aldığın maaşın belirli bir kısmı haczedilebilir.
- Kira gelirin, banka mevduatın ya da diğer malvarlığın haczedilebilir.
- Emekli maaşının yattığı hesaba başka bir kaynaktan para yatırıldıysa, bu para da haczedilebilir.
Bu yüzden emekli maaşını yalnızca maaşın için kullandığın ayrı bir hesapta tutman, karışıklığı önler.
Kısaca yapılacaklar
- Emekli maaşına haciz konulduğunu öğrenince beklemeden harekete geç.
- Önceden kredi sözleşmesinde verdiğin rızanın geçersiz olabileceğini bil.
- İcra haczi varsa yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulun.
- Banka kesinti yaptıysa yazılı olarak iade iste; olmazsa hakem heyetine başvur.
- Emekli maaşını başka gelirlerle karıştırmamak için ayrı bir hesapta tut.
En çok sorulan sorular
Emekli maaşına haciz konulabilir mi?
Kural olarak hayır. SGK'nın bağladığı aylıklar haczedilemez; istisnası nafaka borçları ve SGK alacaklarıdır.
Kredi sözleşmesinde verdiğim haciz rızası geçerli mi?
Genellikle hayır. Rızanın borç doğduktan sonra, haciz sırasında ve açıkça verilmesi gerekir; sözleşmedeki matbu maddeler yeterli sayılmaz.
Banka emekli maaşımdan kredi kartı borcumu kesebilir mi?
Hayır. Banka emekli maaşının yattığı hesaptan kendiliğinden kesinti yapamaz; kesilen tutarın iadesini yazılı olarak iste.
Banka iade etmezse nereye başvururum?
Tüketici hakem heyetine ya da tutar yüksekse tüketici mahkemesine başvurabilir, BDDK'ya şikâyet edebilirsin.
İcra dairesi emekli maaşıma haciz koydu, ne yapmalıyım?
Haczi öğrendiğin tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla başvurup haczin kaldırılmasını iste.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.