Emekli Olduktan Sonra Çalışmak: Maaş Kesilir mi, Kıdem Tazminatı Alınır mı?
Emekli oldun ama maaşın yetmiyor ya da evde oturmak istemiyorsun, yeniden çalışmaya başlamayı düşünüyorsun. Aklında birçok soru var: Emekli maaşım kesilir mi? Maaşımdan ne kesinti yapılır? Bir gün işten ayrılırsam kıdem tazminatı alabilir miyim? Bu rehberde emekli olduktan sonra çalışmanın kurallarını anlatıyoruz.
Emekli olunca çalışmak yasak mı?
Hayır. Emekli olduktan sonra çalışmak serbesttir. Ancak nasıl ve nerede çalıştığına göre bazı kurallar değişir.
Özel sektörde işçi olarak çalışmak
SGK'dan, yani eski adıyla SSK'dan ya da Bağ-Kur'dan emekli olduktan sonra özel bir işyerinde işçi olarak çalışırsan:
- Emekli aylığın kesilmez, çalışırken de almaya devam edersin.
- Maaşından, normal çalışanlardan farklı olarak sosyal güvenlik destek primi (SGDP) kesilir.
- İşverenin seni SGK'ya emekli çalışan olarak bildirmesi gerekir.
Sosyal güvenlik destek primi nedir?
Emekli çalışanlar için ödenen bu prim, normal sigorta priminden farklıdır. Emekli çalışan için yeniden emeklilik söz konusu olmadığından, bu prim emekli aylığını artırmaz. Kesintinin oranı kanunla belirlenir; bordronda bu kesintiyi görebilirsin.
Emekli olduğun işyerinde çalışmaya devam ediyorsan, işverene bazı dönemlerde prim desteği sağlanmıştır. Güncel desteklerin olup olmadığını SGK'dan öğrenebilirsin.
Sigortadan hangi korumaları alırsın?
Emekli çalışan olarak iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamındasın. İşte bir kaza geçirirsen, bundan doğan haklarından yararlanabilirsin.
Kendi işini kurmak
Emekli olduktan sonra esnaf ya da serbest meslek sahibi olarak kendi adına çalışmaya başlarsan, emekli aylığın kesilmez. Bu durumda uygulanacak prim ve kesinti kuralları zaman içinde değişikliğe uğramıştır. Vergi dairesine kayıt yaptırmadan önce SGK'ya giderek güncel uygulamayı öğrenmen faydalı olur.
Kamuda çalışmak
Emekli olduktan sonra bir kamu kurumunda memur ya da sözleşmeli personel olarak çalışmaya başlarsan, kural olarak emekli aylığın kesilir. Kamudan ayrıldığında aylığın yeniden bağlanır. Bu kuralın bazı istisnaları vardır, kamuda işe başlamadan önce kurumundan ve SGK'dan bilgi almalısın.
Kıdem tazminatı
Emekli olurken
Emeklilik için gerekli şartları sağlayıp emekli olmak amacıyla işten ayrılırsan, o işyerindeki çalışma süren için kıdem tazminatı alırsın.
Emekli olduktan sonra çalışmaya devam ederken
Emekli olduktan sonra çalışmaya devam eden işçinin yeni çalışma dönemi için de kıdem tazminatı hakkı doğabilir. Ancak:
- İşveren seni haklı bir neden olmadan işten çıkarırsa, kıdem tazminatı alırsın.
- Ödenmeyen maaş, fazla mesai ya da benzeri haklı bir nedenle işten ayrılırsan, yine kıdem tazminatı alırsın.
- Sadece "emekliyim" diyerek ayrılırsan, kural olarak bu yeni dönem için emeklilik gerekçesiyle tekrar kıdem tazminatı isteyemezsin. Çünkü bu hak, emekli olmak için ayrılırken bir kez kullanılmıştır.
Kıdem tazminatının hesaplanabilmesi için yeni dönemde en az bir yıl çalışmış olman gerekir.
İşsizlik maaşı alabilir misin?
Hayır. Emekli aylığı alanlar işsizlik maaşı alamaz. Emekli çalışırken işsiz kalırsan, işsizlik ödeneğinden yararlanamazsın.
İş güvencesi
Emekli olarak çalışıyor olman, tek başına işten çıkarılman için geçerli bir neden değildir. Şartları taşıyorsan, haksız şekilde işten çıkarıldığında işe iade davası açma hakkın vardır.
Emekli çalışan olarak dikkat etmen gerekenler
- İşe başladığında, e-Devlet'ten SGK hizmet dökümünü kontrol et ve emekli çalışan olarak bildirildiğinden emin ol.
- Maaşının gerçek tutar üzerinden bildirildiğini kontrol et.
- Kayıt dışı çalışma, iş kazası geçirdiğinde haklarını korumanı zorlaştırır.
- Bordrolarını ve maaş ödemelerini gösteren banka kayıtlarını sakla.
Kısaca yapılacaklar
- Özel sektörde çalışacaksan, aylığının kesilmeyeceğini ve SGDP kesileceğini bil.
- Kamuda çalışacaksan, önce aylığının durumu hakkında bilgi al.
- Kendi işini kuracaksan, SGK'dan güncel prim kurallarını öğren.
- İşe girişinin emekli çalışan olarak yapıldığını e-Devlet'ten kontrol et.
- İşten çıkarılırsan kıdem tazminatı ve işe iade haklarını değerlendir.
En çok sorulan sorular
Emekli olduktan sonra özel sektörde çalışırsam maaşım kesilir mi?
Hayır. SGK'dan emekli olup özel sektörde işçi olarak çalışırsan emekli aylığın kesilmez.
Emekli çalışanın maaşından hangi prim kesilir?
Normal sigorta primi yerine sosyal güvenlik destek primi kesilir; bu prim emekli aylığını artırmaz.
Emekli olduktan sonra kamuda çalışırsam ne olur?
Kamuda memur ya da sözleşmeli personel olarak çalışmaya başlarsan kural olarak emekli aylığın kesilir.
Emekli olurken kıdem tazminatı alır mıyım?
Evet. Emeklilik şartlarını sağlayıp emekli olmak için ayrılırsan o iş yerindeki süren için kıdem tazminatı alırsın.
Emekli olduktan sonraki çalışmam için de kıdem tazminatı alabilir miyim?
İşveren haksız çıkarırsa ya da haklı nedenle ayrılırsan alırsın; yalnızca emekli olduğunu söyleyerek ayrılırsan kural olarak alamazsın.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.