Emeklilik Başvurusu Nasıl Yapılır, Maaş Ne Zaman Başlar? Gün Yetmezse Toptan Ödeme
Emeklilik şartlarını doldurduğunu düşünüyorsun ama nereden başlayacağını bilmiyorsun. "Emeklilik dilekçesini ne zaman vermeliyim? İşten ayrılmadan başvurabilir miyim? Aylığım ne zaman yatar? Ya günlerim yetmiyorsa, yatırdığım primler boşa mı gider?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde emeklilik başvurusunu adım adım ve gün sayısı yetmeyenler için toptan ödemeyi anlatıyoruz.
Başvurmadan önce şartlarını kontrol et
Başvuru yapmadan önce emeklilik şartlarını gerçekten doldurduğundan emin ol:
- e-Devlet'ten "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" belgesini al.
- Sigorta başlangıç tarihine, toplam prim gününe ve yaşına bak.
- Askerlik veya doğum borçlanması yaptıysan bunların hizmet dökümüne işlendiğini kontrol et.
- Farklı statülerde çalıştıysan hangi statüden emekli olacağını öğren.
Şartları Hakkını Sor'daki "ne zaman emekli olurum" ve EYT rehberlerinde bulabilirsin.
e-Devlet'teki "Emekliliğime ne kadar kaldı" hizmeti de bir fikir verir. Ancak bu hizmet bilgilendirme amaçlıdır; kesin sonuç SGK'nın yapacağı inceleme sonunda belli olur.
SSK'lıysan (4/a): Önce işten ayrıl
SSK'lılar için yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için çalıştığın işten ayrılmış olman gerekir. Yani önce işten ayrılır, sonra yazılı başvuru yaparsın.
Uygulamada işten ayrılmadan önce SGK'dan "emekliliğe hak kazandığına dair yazı" alınabilir. Bu yazı, işten ayrılırken kıdem tazminatı almak için de kullanılır. Bu yazıyı alıp işten ayrıldıktan sonra emeklilik başvurusunu yaparsın.
Emeklilik nedeniyle işten ayrılırken kıdem tazminatına hak kazanırsın. Ancak bunun için en az bir yıl çalışmış olman gerekir.
Bağ-Kur'luysan (4/b): Borcunu kapat
Bağ-Kur'lular işini kapatmak zorunda değildir. Başvuru sırasında faaliyetini sürdürüp sürdürmeyeceğini beyan edersin.
Ancak başvuru tarihinde genel sağlık sigortası dahil hiçbir prim borcunun bulunmaması gerekir. Borcun varsa önce onu öde.
Memursan (4/c): Emekliye sevk onayı
Memurlar kurumlarına emeklilik dilekçesi verir. Kurum emekliye sevk onayı verdikten sonra görevden ilişik kesilir ve aylık bağlanır.
Başvuru nasıl yapılır?
- e-Devlet üzerinden SGK'nın "Emeklilik Başvurusu" hizmetiyle
- Ya da ikametgahının bulunduğu yerdeki SGK il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine giderek
Başvuruda kimlik bilgilerin ve aylığın yatacağı banka tercihin istenir. Borçlanma veya yurt dışı hizmeti varsa ilgili belgeleri ekle.
Aylık ne zaman başlar?
SSK'lı ve Bağ-Kur'lular için aylık, yazılı başvuru tarihinden sonraki ay başından itibaren bağlanır. Yani 10 Mart'ta başvurduysan aylığın 1 Nisan'dan itibaren başlar.
Bu yüzden şartları doldurduğun halde başvuruyu geciktirmek, geçen aylar için aylık kaybetmen demektir. Aylık geriye dönük ödenmez.
Memurlar için aylık, görevden ilişiğin kesildiği tarihi takip eden ay başından başlar.
Başvuru anında rapor parası (geçici iş göremezlik ödeneği) alıyorsan aylığın, ödeneğin sona erdiği tarihi takip eden ay başından başlar.
Günlerin yetmiyorsa: Toptan ödeme
Emeklilik yaşını doldurduğun halde prim gün sayın yaşlılık aylığı için yetmiyorsa, ödenen primler boşa gitmez. Toptan ödeme isteyebilirsin.
Toptan ödemede, adına yatırılan malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primleri, her yıl için güncelleme katsayısıyla güncellenerek sana tek seferde ödenir.
Toptan ödeme için:
- Yaşlılık aylığı için gereken yaş şartını doldurmuş olmalısın.
- Çalıştığın işten ayrılmış veya işyerini kapatmış olmalısın.
- Malullük veya yaşlılık aylığına hak kazanamıyor olmalısın.
Toptan ödeme almadan önce düşün
Toptan ödeme alınca o hizmetlerin tasfiye edilir. Yani bu günler artık emekliliğin için sayılmaz. Daha sonra yeniden çalışmaya başlarsan, aldığın parayı güncellenmiş haliyle geri ödeyerek bu hizmetleri yeniden canlandırabilirsin.
Toptan ödeme almadan önce şunları değerlendir:
- Eksik günlerini borçlanma ile tamamlayabilir misin?
- İsteğe bağlı sigorta primi ödeyerek gün sayını artırabilir misin?
- 5400 gün ile yaştan emeklilik gibi daha az gün isteyen bir seçenek var mı?
Bunlar mümkünse aylık bağlanması uzun vadede çok daha avantajlıdır. İsteğe bağlı sigortayı Hakkını Sor'daki isteğe bağlı sigorta rehberinde bulabilirsin.
Başvurun reddedilirse
SGK başvurunu reddederse ret yazısını mutlaka yazılı olarak al. Ret gerekçesine göre eksik belgeleri tamamlayabilir veya karara itiraz edebilirsin. Hizmet dökümünde eksik veya hatalı görünen süreler varsa hizmet tespit davası açılabilir. Bunu Hakkını Sor'daki sigortasız çalışma ve hizmet tespiti rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Hizmet dökümünü al, yaş ve gün şartını kontrol et.
- SSK'lıysan önce emekliliğe hak kazandığına dair yazı al, sonra işten ayrıl.
- Bağ-Kur'luysan başvurudan önce bütün prim borçlarını öde.
- Başvuruyu e-Devlet'ten veya SGK'ya giderek yap.
- Şartları doldurduysan başvuruyu geciktirme; aylık geriye dönük ödenmez.
- Gün sayın yetmiyorsa toptan ödemeden önce borçlanma ve isteğe bağlı sigorta seçeneklerini değerlendir.
Dayanak mevzuat
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 28/son: Yaşlılık aylığından yararlanmak için 4/a sigortalısının işten ayrılması, 4/b sigortalısının faaliyetini sürdürüp sürdürmeyeceğini beyan etmesi ve prim borcunun bulunmaması, 4/c sigortalısının emekliye sevk onayıyla ilişiğinin kesilmesi ve yazılı istekte bulunulması gerekir.
- 5510 sayılı Kanun m. 30/1: 4/a ve 4/b sigortalılarına yazılı istek tarihinden sonraki, 4/c sigortalılarına ilişiğin kesildiği tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır.
- 5510 sayılı Kanun m. 30/2: Aylığın başlayacağı tarihte geçici iş göremezlik ödeneği alan sigortalının aylığı, ödeneğin sona erdiği tarihi takip eden ay başından başlar.
- 5510 sayılı Kanun m. 31/1: İşten ayrılan ve yaş şartını doldurduğu halde aylığa hak kazanamayan sigortalıya, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primleri güncelleme katsayısıyla güncellenerek toptan ödeme şeklinde verilir.
- 5510 sayılı Kanun m. 31/2: Toptan ödeme alıp yeniden sigortalı olanlar, aldıkları tutarı güncellenmiş olarak geri öderlerse bu hizmetler yeniden değerlendirilir.
En çok sorulan sorular
Emeklilik başvurusu için işten ayrılmak şart mı?
SSK'lılar için evet; aylık bağlanması için işten ayrılmış olmak gerekir. Bağ-Kur'lular faaliyetine devam edebilir.
Emekli maaşım ne zaman başlar?
Başvuru tarihinden sonraki ay başından itibaren. Başvuruyu geciktirirsen geçen aylar için aylık ödenmez.
Emekliliğe hak kazandığıma dair yazı ne işe yarar?
İşten ayrılmadan önce emeklilik şartlarını taşıdığını gösterir ve işverenden kıdem tazminatı talep ederken kullanılır.
Günlerim yetmiyor, primlerim yanar mı?
Hayır. Yaş şartını doldurduysan toptan ödeme isteyebilirsin. Primlerin güncellenerek tek seferde ödenir.
Toptan ödeme alırsam sonra emekli olabilir miyim?
Toptan ödemeyle hizmetlerin tasfiye edilir. Yeniden çalışırsan aldığın tutarı güncellenmiş olarak geri ödeyip bu hizmetleri canlandırabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.