Emlakçı Komisyonu Ne Kadar, Ne Zaman Ödenir?
Bir emlakçı aracılığıyla ev aldıysan, sattıysan ya da kiraladıysan, emlakçının senden ne kadar hizmet bedeli isteyebileceğini bilmen gerekir. Emlakçılık faaliyeti ve hizmet bedelleri yönetmelikle düzenlenmiştir. Bu rehberde emlakçı komisyonu konusundaki haklarını anlatıyoruz.
Emlakçının yetki belgesi olmalı
Taşınmaz alım, satım ve kiralamasında aracılık yapan emlakçıların, Ticaret Bakanlığı'ndan alınan bir yetki belgesine sahip olması gerekir. Yetki belgesi olmayan kişilerin emlakçılık faaliyeti yapması yasaktır ve idari para cezası uygulanır.
Emlakçıyla çalışmadan önce yetki belgesi olup olmadığını sor. Yetki belgesi numarası, emlakçının ilanlarında ve iş yerinde görünür şekilde yer almalıdır.
Yazılı sözleşme şarttır
Emlakçının hizmet bedeli isteyebilmesi için seninle yazılı bir yetkilendirme sözleşmesi yapmış olması gerekir. Taşınmaz simsarlığı sözleşmesi yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli değildir.
Yani:
- Emlakçıyla sözlü olarak anlaştıysan ve yazılı bir sözleşme imzalamadıysan, emlakçının hizmet bedeli talep etmesi hukuken zorlaşır.
- Yazılı sözleşmede hizmet bedelinin miktarı ve hangi durumda ödeneceği açıkça yazılmalıdır.
Emlakçının sana gösterdiği evlerin listesini içeren bir "yer gösterme belgesi" imzalaman istenebilir. Bu belgeyi imzalamadan önce dikkatlice oku; içinde hizmet bedeline ilişkin şartlar bulunabilir.
Ne kadar hizmet bedeli istenebilir?
Hizmet bedelinin üst sınırları yönetmelikle belirlenmiştir:
- Satışta: Satış bedelinin belirli bir yüzdesi ve buna eklenen KDV, alıcı ve satıcıdan ayrı ayrı istenebilir.
- Kiralamada: Bir aylık kira bedeli kadar bir tutar ve buna eklenen KDV, yönetmelikte belirtilen şekilde istenebilir.
Emlakçı bu üst sınırların üzerinde hizmet bedeli talep edemez. Güncel oranları Ticaret Bakanlığı'nın yayımladığı düzenlemelerden öğrenebilirsin.
İşlem gerçekleşmezse
Emlakçının aracılık ettiği satış ya da kiralama gerçekleşmezse, emlakçı kural olarak hizmet bedeli isteyemez. Hizmet bedeli, emlakçının faaliyeti sonucunda sözleşmenin kurulmasıyla hak edilir.
Ancak yetkilendirme sözleşmesinde, emlakçının gösterdiği bir taşınmazı ondan habersiz doğrudan sahibiyle anlaşarak alırsan ya da kiralarsan hizmet bedeli ödeyeceğine dair bir şart varsa, bu şart geçerli olabilir. Bu yüzden emlakçının sana gösterdiği bir evi daha sonra emlakçıyı devre dışı bırakarak almaya çalışırsan, hizmet bedeli ödemek zorunda kalabilirsin.
Fatura iste
Emlakçıya ödediğin hizmet bedeli için mutlaka fatura iste. Fatura hem ödemenin belgesidir hem de olası bir uyuşmazlıkta delil olarak kullanılır.
Emlakçının yükümlülükleri
Emlakçı, aracılık ettiği taşınmaz hakkında seni doğru bilgilendirmekle yükümlüdür. Örneğin:
- Taşınmazın tapu kaydı, üzerinde haciz, ipotek ya da şerh olup olmadığı.
- İmar durumu ve iskân durumu.
- Taşınmazın bilinen önemli kusurları.
Emlakçı bu konularda seni yanıltırsa ya da bilerek önemli bilgileri gizlerse, uğradığın zarardan sorumlu olabilir ve hizmet bedelini isteme hakkını kaybedebilir.
Uyuşmazlık olursa
- Emlakçının fahiş hizmet bedeli istemesi ya da yetki belgesi olmadan faaliyet göstermesi hâlinde il ticaret müdürlüğüne şikâyette bulunabilirsin.
- Tüketici olarak, belirli bir tutara kadar tüketici hakem heyetine, bu tutarın üzerinde tüketici mahkemesine başvurabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Emlakçının yetki belgesi olup olmadığını kontrol et.
- Hizmet bedelini ve şartlarını yazılı bir sözleşmede netleştir.
- Yer gösterme belgesini imzalamadan önce dikkatlice oku.
- Hizmet bedelinin yönetmelikteki üst sınırları aşmadığını kontrol et.
- Ödediğin hizmet bedeli için mutlaka fatura iste.
- Uyuşmazlıkta il ticaret müdürlüğüne ya da tüketici hakem heyetine başvur.
En çok sorulan sorular
Emlakçının yetki belgesi olması şart mı?
Evet. Aracılık yapan emlakçının Ticaret Bakanlığı'ndan alınmış yetki belgesi olmalıdır.
Yazılı sözleşme olmadan emlakçı komisyon isteyebilir mi?
Taşınmaz simsarlığı sözleşmesi yazılı yapılmadıkça geçerli olmadığından, yazılı sözleşme yoksa komisyon istemesi hukuken zorlaşır.
Kiralamada emlakçı en fazla ne kadar isteyebilir?
Yönetmelikteki üst sınır bir aylık kira bedeli ve KDV'sidir; emlakçı bu sınırı aşamaz.
Satış gerçekleşmezse komisyon öder miyim?
Kural olarak hayır. Komisyon, emlakçının faaliyeti sonucunda sözleşme kurulursa ödenir.
Yer gösterme belgesini imzalamalı mıyım?
İmzalamadan önce dikkatlice oku; içinde hizmet bedeline ilişkin hükümler bulunabilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.