Engelli Vergi İndirimi: Engelli Çalışan ve Engelli Yakını Olanlar Nasıl Yararlanır?
Engelli raporun var ve çalışıyorsun ya da bakmakla yükümlü olduğun engelli bir çocuğun, eşin veya annen-baban var. Bu durumda maaşından kesilen gelir vergisinin bir kısmından kurtulabilirsin. Bu hakka "engellilik indirimi" denir ve pek çok kişi bilmediği için yararlanamıyor. Bu rehberde engellilik indiriminin şartlarını, tutarlarını ve başvuru sürecini anlatıyoruz.
Engellilik indirimi nedir?
Engellilik indirimi, engelli çalışanların ücretlerinden, engellilik derecesine göre belirlenen bir tutarın, gelir vergisi hesaplanmadan önce düşülmesidir. Yani vergi, maaşının tamamı üzerinden değil, bu tutar düşüldükten sonra kalan kısım üzerinden hesaplanır. Böylece eline geçen net maaş artar.
Kimler yararlanabilir?
Engelli çalışanlar
Ücretli olarak çalışan (hizmet erbabı) ve çalışma gücünü kanunda belirtilen oranda kaybetmiş olan engelliler bu indirimden yararlanır.
Serbest meslek sahipleri
Serbest meslek faaliyetinde bulunan engelliler de beyan ettikleri gelirlerinden yıllık olarak engellilik indirimi yapabilir.
Engelli yakını olanlar
Bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan ücretliler ve serbest meslek sahipleri de bu indirimden yararlanabilir. Örneğin engelli çocuğu olan bir çalışan, çocuğu için engellilik indirimi alabilir.
Engellilik dereceleri ve indirim tutarları
Kanun, çalışma gücü kaybına göre üç derece belirlemiştir:
- Birinci derece engelli: Çalışma gücünün en az yüzde sekseninin kaybedilmesi
- İkinci derece engelli: Çalışma gücünün en az yüzde altmışının kaybedilmesi
- Üçüncü derece engelli: Çalışma gücünün en az yüzde kırkının kaybedilmesi
Her derece için aylık indirim tutarı farklıdır. Bu tutarlar dönem dönem güncellenir. mevzuat.gov.tr'deki güncel kanun metninde aylık tutarlar şöyle gösterilmektedir:
- Birinci derece için 12.000 TL
- İkinci derece için 7.000 TL
- Üçüncü derece için 3.000 TL
Bu tutarlar ücretinden düşülür ve vergi kalan tutar üzerinden hesaplanır. İşlem yapacağın dönemde geçerli tutarı vergi dairesinden teyit etmelisin.
Engellilik indirimi nasıl alınır?
Adım adım süreç
- Tam teşekküllü bir hastaneden engellilik oranını gösteren sağlık kurulu raporu al.
- Gelir İdaresi'nin internet sitesi (Dijital Vergi Dairesi) üzerinden ya da bağlı olduğun vergi dairesine "Engellilik İndirimi Talep Formu" ile başvur.
- Vergi dairesi raporunu inceler ve engellilik derecesini gösteren "Engellilik İndirimi Belgesi" verir.
- Bu belgeyi işverenine teslim et.
- İşveren, maaşından kesilecek gelir vergisini hesaplarken engellilik indirimini uygular.
Rapor sürekli değilse
Raporunda engellilik süreli olarak belirtilmişse, rapor süresi bitince yeni rapor alıp vergi dairesine yeniden başvurman gerekir.
Geriye dönük iade alınabilir mi?
Engellilik raporun daha önceki bir tarihten itibaren geçerli olduğu halde indirimden yararlanmadıysan, belirli şartlarla geçmiş dönemlerde fazla ödediğin vergilerin iadesini isteyebilirsin. Bu konuda vergi dairesine dilekçeyle başvurman ya da bir mali müşavire danışman faydalı olur.
Engelli çalışanların diğer vergi hakları
Engellilik indirimi dışında, engellilerin yararlanabileceği başka vergi avantajları da vardır. Örneğin belirli şartlarla ÖTV'siz araç alımı ve emlak vergisinde tek konut için indirim gibi haklar bulunur. Bu konularda sitemizde ayrı rehberler bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Engellilik oranını gösteren sağlık kurulu raporunu al.
- Vergi dairesine ya da internetten engellilik indirimi için başvur.
- Aldığın engellilik indirimi belgesini işverenine ver.
- Bordronda indirimin uygulandığını kontrol et.
- Raporun süreliyse süre bitmeden yenile.
- Geçmiş dönemler için iade imkânını araştır.
Dayanak mevzuat
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 31: Çalışma gücünün en az yüzde sekseninini kaybeden birinci derece, yüzde altmışını kaybeden ikinci derece, yüzde kırkını kaybeden üçüncü derece engelli sayılır ve derecelerine göre belirlenen aylık tutarlar ücretlerinden indirilir.
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 89/1-3: Serbest meslek faaliyetinde bulunan engelliler beyan ettikleri gelirlerinden yıllık engellilik indirimi yapar; bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan serbest meslek erbabı ile ücretliler de bu indirimden yararlanır.
En çok sorulan sorular
Engelli çocuğum var, vergi indirimi alabilir miyim?
Evet. Bakmakla yükümlü olduğun engelli kişi bulunan ücretliler, bu kişi için engellilik indiriminden yararlanabilir. Çocuğun engellilik raporuyla vergi dairesine başvurup belge alman ve işverenine vermen gerekir.
Emekliyim, engellilik indiriminden yararlanabilir miyim?
Emekli aylıkları gelir vergisine tabi olmadığı için emekli maaşına engellilik indirimi uygulanmaz. Ancak emekli olduktan sonra ücretli olarak çalışıyorsan, ücretin için engellilik indiriminden yararlanabilirsin.
Asgari ücretle çalışıyorum, engellilik indirimi işe yarar mı?
Asgari ücretin vergi istisnası kapsamında olduğu durumlarda, engellilik indiriminin sana sağlayacağı fayda sınırlı olabilir. Asgari ücretin üzerinde maaş alıyorsan, indirimin etkisi daha belirgin olur. Kendi bordronu işvereninle birlikte incelemen faydalı olur.
Engellilik indirimi için hangi rapor gerekir?
Tam teşekküllü bir hastaneden alınmış, engellilik oranını gösteren sağlık kurulu raporu gerekir. Vergi dairesi raporunu inceleyip engellilik derecesini belirler.
Hem kendim hem çocuğum engelliyse iki kez indirim alabilir miyim?
Kanun, hem engelli çalışanların kendisi için hem de bakmakla yükümlü olunan engelli kişiler için indirim imkânı tanır. Her iki durumun birlikte nasıl uygulanacağını vergi dairesinden teyit etmelisin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.