Eşim Cezaevinde: Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Nedeniyle Boşanma
Eşin bir suç nedeniyle tutuklandı veya hapis cezası aldı. Ya da eşinin işlediği suç seni ve aileni toplum içinde küçük düşürdü. "Eşim cezaevindeyken boşanabilir miyim? Hangi suçlar boşanma sebebi? Dava cezaevindeki eşe nasıl bildirilir?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme nedeniyle boşanmayı ve cezaevindeki eşten boşanmayı anlatıyoruz.
Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme
Kanun bunu özel bir boşanma sebebi olarak düzenler. Eşlerden biri:
- Küçük düşürücü bir suç işlerse veya
- Haysiyetsiz bir hayat sürerse
ve bu sebeplerden ötürü onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemezse, diğer eş her zaman boşanma davası açabilir.
Küçük düşürücü suç nedir?
Kanun hangi suçların küçük düşürücü olduğunu saymaz. Hakim, toplumun genel değer yargılarına göre değerlendirir. Uygulamada küçük düşürücü sayılabilecek suçlar:
- Hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma
- Uyuşturucu ticareti
- Cinsel suçlar, çocuk istismarı
- Rüşvet, zimmet, irtikap
- Fuhşa aracılık
- Sahtecilik
Burada önemli olan suçun niteliğidir; alınan cezanın miktarı tek başına belirleyici değildir. Örneğin trafik kazasında taksirle yaralama gibi bir suç genellikle küçük düşürücü sayılmaz.
Haysiyetsiz hayat sürme nedir?
Bir suç işlenmese bile, eşin toplumun ahlak anlayışına aykırı ve onur kırıcı bir yaşam tarzı sürmesi de boşanma sebebidir. Örneğin:
- Kumarı yaşam tarzı haline getirmek
- Sürekli ahlaka aykırı ortamlarda bulunmak
- Fuhuş yapmak
- Dilencilik veya benzeri yollarla geçinmek
Süre sınırı yok
Bu sebebe dayanan boşanma davası her zaman açılabilir. Aldatma veya kötü muamele sebeplerindeki gibi altı aylık ya da beş yıllık bir hak düşürücü süre yoktur.
Ancak hakim, suçun veya haysiyetsiz hayatın, birlikte yaşamayı çekilmez hale getirip getirmediğini değerlendirir. Örneğin suçu bilerek evlenen veya yıllarca bunu kabullenerek birlikte yaşayan eşin durumu farklı değerlendirilebilir.
Mahkumiyet kararı şart mı?
Suç işleme sebebine dayanırken, eşin suçu işlediğinin ispatı gerekir. Uygulamada en güçlü delil kesinleşmiş ceza mahkumiyetidir. Ceza davası devam ediyorsa, boşanma mahkemesi ceza davasının sonucunu bekleyebilir.
Ceza davası bitmeden boşanmak istiyorsan, aynı olayların evlilik birliğini temelinden sarstığını ileri sürerek şiddetli geçimsizlik sebebine de dayanabilirsin. Bunu Hakkını Sor'daki şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma rehberinde bulabilirsin.
Eşin cezaevindeyse boşanma
Eşinin cezaevinde olması, boşanma davası açmana engel değildir. Davanın dayanağı olarak:
- Suç işleme sebebine dayanabilirsin.
- Şiddetli geçimsizlik sebebine dayanabilirsin.
- Eşin de boşanmayı kabul ederse, evlilik en az bir yıl sürmüşse anlaşmalı boşanma yapılabilir.
Uygulamada dava dilekçesi ve duruşma günü cezaevindeki eşe cezaevi aracılığıyla tebliğ edilir. Cezaevindeki eşin beyanı, genellikle bulunduğu yerdeki mahkeme aracılığıyla talimat yoluyla veya ses ve görüntü bilişim sistemi (SEGBİS) ile alınır. Anlaşmalı boşanmada hakimin tarafları bizzat dinlemesi gerektiği için bu yöntemler kullanılır.
Yetkili mahkeme
Boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer aile mahkemesinde açılır. Bu sayede davayı kendi yaşadığın şehirde açabilirsin.
Tazminat, nafaka ve velayet
- Eşinin suç işlemesi nedeniyle boşanmada kusurlu taraf genellikle suçu işleyen eştir. Kusursuz eş maddi ve manevi tazminat isteyebilir.
- Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eş, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla yoksulluk nafakası isteyebilir.
- Velayet kararında, cezaevindeki eşin çocuğa bakma imkanının olmaması ve işlediği suçun niteliği dikkate alınır.
- Cezaevindeki eşin geliri olmasa bile, çocuk için iştirak nafakasına hükmedilebilir; miktar gücüne göre belirlenir.
Tazminatı ve nafakayı Hakkını Sor'daki boşanmada maddi ve manevi tazminat ile çocuk nafakası rehberlerinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Eşinin işlediği suçu gösteren mahkeme kararını veya iddianameyi edin.
- Suç işleme sebebiyle birlikte şiddetli geçimsizlik sebebine de dayan.
- Davayı kendi yerleşim yerindeki aile mahkemesinde aç.
- Cezaevindeki eşin adresini ve bulunduğu cezaevini dilekçede belirt.
- Velayet, nafaka ve tazminat taleplerini yaz.
- Eşin anlaşmaya razıysa anlaşmalı boşanmayı değerlendir.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 163: Eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu sebeplerden ötürü onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemezse, bu eş her zaman boşanma davası açabilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 166/1: Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 166/3: Evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi halinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır; hakimin tarafları bizzat dinlemesi şarttır.
- 4721 sayılı Kanun m. 168: Boşanma davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
- 4721 sayılı Kanun m. 174: Boşanma yüzünden menfaatleri zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf maddi tazminat, kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf manevi tazminat isteyebilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 175: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan mali gücü oranında süresiz nafaka isteyebilir.
En çok sorulan sorular
Eşim cezaevindeyken boşanabilir miyim?
Evet. Eşinin cezaevinde olması dava açmana engel değildir. Suç işleme veya şiddetli geçimsizlik sebebine dayanabilirsin.
Hangi suçlar boşanma sebebidir?
Kanun liste vermez. Hırsızlık, dolandırıcılık, uyuşturucu ticareti, cinsel suçlar gibi toplumun küçük düşürücü kabul ettiği suçlar boşanma sebebi olabilir.
Bu sebeple dava açmak için süre var mı?
Hayır. Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme sebebiyle her zaman dava açılabilir.
Cezaevindeki eşimle anlaşmalı boşanabilir miyim?
Evet. Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşin protokolü kabul ederse anlaşmalı boşanma yapılabilir. Eşin beyanı genellikle SEGBİS veya talimat yoluyla alınır.
Eşimin cezası kesinleşmeden boşanabilir miyim?
Şiddetli geçimsizlik sebebine dayanarak ceza davasının sonucunu beklemeden boşanma kararı alabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.