Eşim Öldü, Oturduğumuz Evde Kalabilir miyim? Sağ Kalan Eşin Konut ve Ev Eşyası Hakkı
Eşin vefat etti. Kırk yıldır birlikte oturduğunuz ev onun adına kayıtlıydı. Şimdi çocukları, belki de önceki evliliğinden olan çocukları, evin satılmasını ve paylaşılmasını istiyor. "Bu yaşta nereye giderim? Oturduğum evde kalma hakkım yok mu?" diye düşünüyorsun. Var: Kanun, sağ kalan eşe birlikte yaşanan konut ve ev eşyası üzerinde özel haklar tanır. Bu rehberde bu hakları anlatıyoruz.
İki ayrı yol vardır
Eşlerden biri öldüğünde sağ kalan eş, birlikte yaşadıkları konut için iki farklı kaynaktan hak isteyebilir:
- Mal rejiminin tasfiyesi sırasında: Katılma alacağına mahsuben
- Mirasın paylaşılması sırasında: Miras payına mahsuben
Mahsup, istenen hakkın değerinin senin alacağından veya miras payından düşülmesi demektir. Yani bu haklar bedava değildir; sana zaten düşecek paydan karşılanır.
Mal rejimi tasfiyesinde konut hakkı
Sağ kalan eş, eski yaşantısını sürdürebilmek için, ölen eşine ait olup birlikte yaşadıkları konut üzerinde intifa veya oturma hakkı tanınmasını isteyebilir.
- Bu hak, katılma alacağına mahsup edilir.
- Katılma alacağın yetmezse, aradaki farkı bedel olarak ödeyerek yine bu hakkı alabilirsin.
- Aynı koşullarla ev eşyası üzerinde mülkiyet hakkı tanınmasını da isteyebilirsin.
- Haklı sebepler varsa, senin veya ölen eşinin yasal mirasçılarının istemiyle, intifa veya oturma hakkı yerine konutun mülkiyeti sana verilebilir.
Mal rejimi sözleşmesiyle başka bir düzenleme yapılmışsa o düzenleme geçerlidir.
Katılma alacağının nasıl hesaplandığını Hakkını Sor'daki boşanmada katkı ve değer artış payı rehberinde bulabilirsin; aynı kurallar ölümle sona eren evliliklerde de uygulanır.
Miras paylaşımında konut hakkı
Tereke mallarında ev eşyası veya birlikte yaşanan konut varsa, sağ kalan eş bunlar üzerinde miras payına mahsuben kendisine mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir.
- Yani paylaşmada evin sana verilmesini, karşılığında payının bu değer kadar azaltılmasını isteyebilirsin.
- Haklı sebepler varsa, senin veya diğer yasal mirasçılardan birinin istemiyle, mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınabilir.
Örneğin ev çok değerliyse ve miras payın evin değerini karşılamıyorsa, mahkeme evin mülkiyeti yerine ömür boyu oturma hakkı tanıyabilir.
İntifa hakkı ile oturma hakkı farkı
- İntifa hakkı: Evi kullanabilir ve ondan gelir elde edebilirsin; örneğin kiraya verebilirsin.
- Oturma hakkı: Yalnızca evde kendin oturabilirsin; kiraya veremezsin.
Bu hakların ayrıntısını Hakkını Sor'daki intifa hakkı ve oturma hakkı rehberinde bulabilirsin.
Bu hakların kullanılamadığı durumlar
- Ölen eş bir meslek veya sanat icra ediyorsa ve çocuklarından biri aynı mesleği yürütmek için evin belirli bölümlerine ihtiyaç duyuyorsa, sağ kalan eş o bölümlerde bu hakları kullanamaz. Örneğin evin alt katındaki muayenehane, aynı mesleği yapan çocuğa bırakılabilir.
- Tarımsal taşınmazlarla ilgili özel miras hükümleri saklıdır.
Kısaca yapılacaklar
- Ev üzerinde hak istediğini mirasçılara yazılı olarak bildir; paylaşmaya razı olmadan önce bu hakkını gündeme getir.
- Evin değerini, kendi miras payını ve varsa katılma alacağını hesaplat.
- Mirasçılar ortaklığın giderilmesi davası açtıysa, bu davada konut hakkını ileri sür.
- Anlaşma sağlanırsa intifa veya oturma hakkını tapuya tescil ettir.
- Anlaşılamazsa mal rejiminin tasfiyesi veya mirasın paylaşılması davasında bu hakkı talep et.
- Ev eşyası üzerinde de mülkiyet hakkı isteyebileceğini unutma.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 240: Sağ kalan eş, ölen eşine ait olup birlikte yaşadıkları konut üzerinde katılma alacağına mahsuben, yetmezse bedel ekleyerek intifa veya oturma hakkı, ev eşyası üzerinde mülkiyet hakkı isteyebilir; haklı sebeplerle konutun mülkiyeti tanınabilir; altsoyun aynı meslek için gerekli bölümleri ve tarımsal taşınmaz hükümleri saklıdır.
- 4721 sayılı Kanun m. 652: Tereke malları arasında ev eşyası veya birlikte yaşanan konut varsa, sağ kalan eş miras payına mahsuben bunlar üzerinde mülkiyet hakkı isteyebilir; haklı sebeplerle mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınabilir.
En çok sorulan sorular
Eşim öldü, oturduğumuz evden çıkarılabilir miyim?
Sağ kalan eş olarak, birlikte yaşadığınız konut üzerinde miras payına veya katılma alacağına mahsuben mülkiyet, intifa veya oturma hakkı isteyebilirsin.
Ev tamamen eşimin adına kayıtlıydı, yine de hak isteyebilir miyim?
Evet. Bu haklar zaten ölen eşe ait konut için tanınmıştır.
Miras payım evin değerini karşılamıyor, ne olur?
Mal rejimi tasfiyesinde farkı bedel olarak ödeyerek hakkı alabilirsin. Mahkeme haklı sebeplerle mülkiyet yerine oturma veya intifa hakkı da tanıyabilir.
Oturma hakkı tanınırsa evi kiraya verebilir miyim?
Hayır. Oturma hakkı yalnızca kendin oturmanı sağlar. Kiraya verebilmek için intifa hakkı gerekir.
Ev eşyaları kime kalır?
Sağ kalan eş, ev eşyası üzerinde payına mahsuben kendisine mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.