Eşim Şiddet Uyguluyor veya Aşağılıyor: Hayata Kast ve Onur Kırıcı Davranış Nedeniyle Boşanma
Eşin sana el kaldırıyor, tehdit ediyor ya da başkalarının önünde seni ağır şekilde aşağılıyor. "Bu yaşadıklarım boşanma sebebi mi? Hangi süre içinde dava açmalıyım? Eşimi affedersem ne olur?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde hayata kast, pek kötü muamele ve onur kırıcı davranış nedeniyle boşanmayı anlatıyoruz.
Önce güvenliğin: Şiddet görüyorsan veya tehlikedeysen hemen 112'yi ara. Kolluğa, savcılığa veya aile mahkemesine başvurarak koruma kararı isteyebilirsin. Bunu Hakkını Sor'daki koruma kararı (6284) rehberinde bulabilirsin.
Üç ayrı boşanma sebebi
Kanun bu maddede üç ayrı durumu sayar. Bunlardan biri varsa eş boşanma davası açabilir:
Hayata kast
Eşin seni öldürmeye teşebbüs etmesi veya öldürmeyi planlaması. Örneğin bıçakla saldırması, boğmaya çalışması, zehirlemeye teşebbüs etmesi.
Pek kötü muamele
Eşin sana ağır fiziksel veya psikolojik şiddet uygulaması. Örneğin dövmek, yaralamak, eve kilitlemek, aç bırakmak, cinsel şiddet, sürekli işkence niteliğinde davranışlar.
Ağır derecede onur kırıcı davranış
Eşin senin onurunu, haysiyetini ağır şekilde zedeleyen davranışları. Örneğin başkalarının önünde ağır hakaretler, seni zorla fuhşa sürüklemeye çalışması, toplum içinde ağır şekilde küçük düşürmesi.
Bu üç durumdan birinin ispatı, ayrıca evliliğin temelinden sarsıldığını ispat etmeye gerek bırakmaz. Bu yüzden bu sebep "özel boşanma sebebi" sayılır. Hakim, bu olay ispat edilirse boşanmaya karar verir.
Dava açma süresi: 6 ay ve 5 yıl
Bu sebebe dayanan boşanma davasında süreler çok önemlidir:
- Olayı öğrendiğin tarihten itibaren altı ay içinde dava açmalısın.
- Her halde olayın üzerinden beş yıl geçtiyse bu sebebe dayanarak dava açamazsın.
Bu süreler hak düşürücü sürelerdir. Kaçırırsan bu özel sebebe dayanamazsın. Ancak aynı olaylar evliliği temelinden sarsmışsa, şiddetli geçimsizlik nedeniyle dava açabilirsin. Bunu Hakkını Sor'daki şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma rehberinde bulabilirsin.
Affetmek dava hakkını ortadan kaldırır
Kanun açıkça söyler: Affeden tarafın dava hakkı yoktur.
Af, sözlü veya yazılı olarak açıkça yapılabileceği gibi davranışlarla da ortaya çıkabilir. Örneğin olaydan sonra eşinle uzun süre normal şekilde yaşamaya devam etmek, birlikte tatile gitmek, olayı önemsemediğini gösteren davranışlar af olarak değerlendirilebilir.
Ancak şiddet gören eşin korku nedeniyle veya çocuklar için evde kalmaya devam etmesi her zaman af sayılmaz. Mahkeme durumu somut olaya göre değerlendirir.
Affedilen olaydan sonra yeni bir şiddet olayı yaşanırsa, yeni olay için dava hakkı doğar.
Nasıl ispat edilir?
- Hastane ve darp raporları: Şiddetten hemen sonra hastaneye git ve rapor al.
- Karakol veya savcılık kayıtları: Şikayet ettiysen ifade tutanakları ve soruşturma belgeleri.
- Koruma kararları
- Tanıklar: Olayı gören komşular, akrabalar.
- Fotoğraflar: Yaraların, eşyalara verilen zararın fotoğrafları.
- Mesajlar ve ses kayıtları: Tehdit içeren mesajlar.
Şiddet olayı ayrıca ceza davası konusudur. Ceza davasında verilen mahkumiyet kararı, boşanma davasında güçlü bir delil olur. Kasten yaralama ve tehdidi Hakkını Sor'daki kasten yaralama suçu ve tehdit suçu rehberlerinde bulabilirsin.
Tazminat ve nafaka
Bu sebeple boşanmada kusurlu olan genellikle şiddet uygulayan eştir. Bu nedenle:
- Şiddet gören eş maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Kişilik hakkına yapılan saldırı nedeniyle manevi tazminat genellikle yüksek tutulur.
- Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eş, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla yoksulluk nafakası isteyebilir.
- Velayet kararında şiddet olayları dikkate alınır.
Dava nasıl açılır?
- Dava aile mahkemesinde açılır.
- Dilekçede hangi olaya dayandığını, olayın tarihini ve ne zaman öğrendiğini açıkça yaz.
- Darp raporlarını, karakol kayıtlarını ve tanıklarını bildir.
- Aynı dilekçede şiddetli geçimsizlik sebebine de dayanabilirsin. Böylece özel sebep ispat edilemese bile davan genel sebepten devam eder.
- Tedbir nafakası, velayet ve koruma tedbirlerini de iste.
Kısaca yapılacaklar
- Şiddet anında 112'yi ara ve koruma kararı iste.
- Hastaneden darp raporu al.
- Olayı öğrendiğin tarihten itibaren altı ay içinde dava aç.
- Olaydan sonra af anlamına gelebilecek davranışlardan kaçın.
- Dilekçende özel sebebin yanında şiddetli geçimsizliğe de dayan.
- Maddi ve manevi tazminat, nafaka ve velayet taleplerini belirt.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 162: Eşlerden her biri, diğeri tarafından hayatına kastedilmesi, kendisine pek kötü davranılması veya ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması sebebiyle boşanma davası açabilir; dava hakkı sebebin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her halde sebebin doğumunun üzerinden beş yıl geçmekle düşer; affeden tarafın dava hakkı yoktur.
- 4721 sayılı Kanun m. 166/1: Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 169: Boşanma davası açılınca hakim, davanın devamı süresince eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır.
- 4721 sayılı Kanun m. 174: Boşanma yüzünden menfaatleri zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf maddi tazminat, kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf manevi tazminat isteyebilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 175: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan mali gücü oranında süresiz nafaka isteyebilir.
En çok sorulan sorular
Eşim beni dövdü, hemen boşanabilir miyim?
Evet. Pek kötü muamele özel bir boşanma sebebidir. Olayı ispat edersen ayrıca evliliğin sarsıldığını ispat etmene gerek kalmaz.
Bu sebeple dava açma süresi ne kadar?
Olayı öğrendiğin tarihten itibaren altı ay, her halde olayın üzerinden beş yıl.
Eşimi affettim, sonra yine dövdü. Dava açabilir miyim?
Affettiğin olay için dava hakkın yoktur. Ancak yeni şiddet olayı için altı ay içinde dava açabilirsin.
Hakaret de bu kapsamda mı?
Ağır derecede onur kırıcı nitelikteki hakaretler bu kapsama girer. Daha hafif hakaretler ise şiddetli geçimsizlik sebebi olarak değerlendirilir.
Altı ayı kaçırdım, ne yapabilirim?
Aynı olaylar evliliği temelinden sarstıysa şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma davası açabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.