Eşimin Borçları Yüzünden Boşanmadan Mallarımızı Ayırabilir miyiz? Olağanüstü Mal Ayrılığı
Eşinin borçları her geçen gün artıyor, evine icra memurları gelmeye başladı. Ya da eşin kumar veya kötü yatırımlar yüzünden ailenin birikimini tüketiyor ve sana gelirini, borçlarını hiç söylemiyor. Boşanmak istemiyorsun ama kendi malvarlığını korumak istiyorsun. "Boşanmadan mallarımızı ayırabilir miyiz?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Medeni Kanundaki olağanüstü mal ayrılığını anlatıyoruz.
Mal rejimi nedir?
Mal rejimi, evlilik süresince eşlerin mallarının nasıl yönetileceğini ve evlilik sona erdiğinde nasıl paylaşılacağını belirler. Eşler bir sözleşme yapmadıysa, kanuni mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır.
Mal ayrılığı rejiminde ise her eş kendi mallarını yönetir, kendi mallarından yararlanır ve evlilik sona erdiğinde eşler birbirlerinin malları üzerinde katılma alacağı talep edemez.
Eşler mal ayrılığını bir sözleşmeyle kendileri seçebilir. Bu konuyu Hakkını Sor'daki evlilik sözleşmesi rehberinde bulabilirsin. Eşin kabul etmiyorsa ise mahkemeden mal ayrılığına karar verilmesini isteyebilirsin.
Hangi durumlarda mal ayrılığı istenebilir?
Haklı bir sebep varsa hakim, eşlerden birinin istemi üzerine mevcut mal rejiminin mal ayrılığına dönüşmesine karar verebilir. Kanun, haklı sebep sayılan durumlara şu örnekleri verir:
- Diğer eşin malvarlığının borca batık olması veya ortaklıktaki payının haczedilmiş olması
- Diğer eşin, senin veya ortaklığın menfaatlerini tehlikeye düşürmesi
- Diğer eşin, ortak mallar üzerinde bir işlem yapılması için gereken rızasını haklı bir sebep olmadan vermemesi
- Diğer eşin, malvarlığı, geliri, borçları veya ortak mallar hakkında sana bilgi vermekten kaçınması
- Diğer eşin sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olması
Bu liste sınırlı değildir. Hakim, başka haklı sebepleri de değerlendirebilir.
Eşlerden biri sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksunsa, onun yasal temsilcisi de bu sebebe dayanarak mal ayrılığı isteyebilir.
Dava nerede açılır?
Davayı eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesinde açabilirsin. Bu davalar aile mahkemesinde, aile mahkemesi olmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Dava dilekçesinde haklı sebebi somut olarak anlat ve belgelerle destekle. Örneğin:
- Eşin hakkındaki icra takipleri ve haciz yazıları
- Banka hesap hareketleri veya kredi borçları
- Eşinin bilgi vermekten kaçındığını gösteren yazışmalar
- Sağlık raporları
Mal ayrılığına karar verilince ne olur?
Mal ayrılığına geçilince önceki mal rejimi sona erer ve tasfiye edilir. Yani o tarihe kadar edinilmiş mallar üzerindeki katılma alacağı hesaplanır.
Bundan sonra her eş kendi malvarlığını kendisi yönetir. Eşinin sonradan edindiği mallar ve yaptığı borçlar, mal rejimi bakımından seni etkilemez.
Önemli: Mal ayrılığı, eşinin alacaklılarına karşı seni her durumda korumaz. Eşinin alacaklıları senin kişisel malına doğrudan el koyamaz; ama sen de eşinle birlikte borç altına girdiysen, örneğin kefil olduysan, bu borçtan sorumlu olmaya devam edersin.
Eski rejime dönülebilir mi?
Evet. İki yolu var:
- Eşler her zaman yeni bir mal rejimi sözleşmesi yaparak önceki veya başka bir rejimi kabul edebilir.
- Mal ayrılığını gerektiren sebep ortadan kalkarsa, hakim eşlerden birinin istemi üzerine eski mal rejimine dönülmesine karar verebilir.
Örneğin eşin borçlarını ödediyse ve mali durumu düzeldiyse, eski rejime dönülmesini isteyebilirsiniz.
Kısaca yapılacaklar
- Eşinin borç durumunu, icra takiplerini ve harcamalarını belgele.
- Eşinden mali durumu hakkında bilgi iste; vermezse bunu da belgele.
- Eşin kabul ederse noterde mal rejimi sözleşmesi yaparak mal ayrılığına geç.
- Kabul etmezse yerleşim yerindeki aile mahkemesinde olağanüstü mal ayrılığı davası aç.
- Eşinin borçlarına kefil olmaktan ve ortak borç altına girmekten kaçın.
- Durum düzelirse eski mal rejimine dönmeyi değerlendir.
Dayanak mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 206: Haklı sebep varsa hakim, eşlerden birinin istemi üzerine mal ayrılığına karar verebilir; diğer eşin borca batık olması, menfaatleri tehlikeye düşürmesi, rızasını haksız esirgemesi, bilgi vermekten kaçınması ve sürekli ayırt etme gücünden yoksunluğu haklı sebep sayılır.
- 4721 sayılı Kanun m. 207: Yetkili mahkeme eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesidir.
- 4721 sayılı Kanun m. 208: Eşler her zaman yeni bir mal rejimi sözleşmesi yapabilir; mal ayrılığını gerektiren sebep ortadan kalkarsa hakim, eşlerden birinin istemi üzerine eski rejime dönülmesine karar verebilir.
- 4721 sayılı Kanun m. 212: Mal ayrılığına geçilince, aksine hüküm yoksa, önceki mal rejimi kendi hükümlerine göre tasfiye edilir.
En çok sorulan sorular
Boşanmadan mallarımızı ayırabilir miyiz?
Evet. Eşinle anlaşarak mal rejimi sözleşmesi yapabilir veya haklı bir sebep varsa mahkemeden mal ayrılığına karar verilmesini isteyebilirsin.
Eşimin borçları yüzünden mal ayrılığı isteyebilir miyim?
Evet. Eşinin malvarlığının borca batık olması, kanunda açıkça sayılan haklı sebeplerden biridir.
Eşim gelirini ve borçlarını benden saklıyor, ne yapabilirim?
Eşinin malvarlığı, geliri ve borçları hakkında bilgi vermekten kaçınması haklı sebeptir. Mahkemeden mal ayrılığına karar verilmesini isteyebilirsin.
Mal ayrılığı davası hangi mahkemede açılır?
Eşlerden herhangi birinin yerleşim yerindeki aile mahkemesinde, yoksa asliye hukuk mahkemesinde açılır.
Mal ayrılığından sonra eski düzene dönebilir miyiz?
Evet. Yeni bir sözleşme yapabilir veya sebep ortadan kalkınca mahkemeden eski rejime dönülmesini isteyebilirsiniz.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.