Ev Sahibi Kiracının Eşyalarını Alıkoyabilir mi? Kiraya Verenin Hapis Hakkı
Kiracın aylardır kira ödemiyor ve bir gece eşyalarını toplayıp gitmeye hazırlanıyor. Ya da sen kiracısın ve ev sahibi "kirayı ödemeden eşyalarını götüremezsin" diyerek kapıyı kilitledi. "Ev sahibi kiracının eşyalarını alıkoyabilir mi? Kiraya verenin hapis hakkı nedir?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde kiraya verenin hapis hakkını anlatıyoruz.
Hapis hakkı nedir?
Hapis hakkı, taşınmaz kiralarında kiraya verenin, kira alacağının güvencesi olarak kiralananda bulunan kiracı eşyaları üzerinde sahip olduğu bir haktır. Bu hak sayesinde kiraya veren, ödenmeyen kira için bu eşyaların satılmasını isteyebilir ve satış bedelinden alacağını alabilir.
Hangi alacakları güvence altına alır?
Hapis hakkı şu kira bedellerini güvence altına alır:
- İşlemiş bir yıllık kira bedeli
- İşlemekte olan altı aylık kira bedeli
Bunun dışındaki alacaklar, örneğin daha eski kira borçları veya kiracının evde verdiği hasarlar, hapis hakkıyla güvence altında değildir. Bunlar için genel yollara başvurulur.
Hangi eşyaları kapsar?
Hapis hakkı, kiralananda bulunan ve kiralananın döşenmesine veya kullanılmasına yarayan taşınırları kapsar. Örneğin:
- Evdeki mobilya ve beyaz eşya
- İşyerindeki makine, tezgah ve demirbaşlar
Alt kiracı varsa, hapis hakkı alt kiracının getirdiği aynı nitelikteki eşyaları da kapsar; ancak alt kiracının asıl kiracıya olan kira borcunu aşamaz.
Hangi eşyalar kapsam dışıdır?
- Kiracının haczedilemeyen malları: Örneğin kiracı ve ailesi için gerekli ev eşyası, giysiler ve mutfak eşyası gibi zorunlu ihtiyaç malları. Haczedilemeyen malları Hakkını Sor'daki haczedilemeyen mallar rehberinde bulabilirsin.
- Kiraya verenin kiracıya ait olmadığını bildiği veya bilmesi gereken üçüncü kişi eşyaları
- Çalınmış, kaybolmuş veya malikinin elinden iradesi dışında çıkmış eşyalar
Kiraya veren, kiracının getirdiği eşyaların başkasına ait olduğunu sözleşme devam ederken öğrenir de sözleşmeyi en yakın fesih döneminin sonunda feshetmezse, bu eşyalar üzerindeki hapis hakkını kaybeder.
Ev sahibi eşyaları kendi başına alıkoyabilir mi?
Hayır. Bu çok önemli bir noktadır. Kiraya veren, kiracının eşyalarını kendi başına alıkoyamaz, kapıyı kilitleyemez veya eşyaları dışarı çıkarmasını zorla engelleyemez.
Kanuna göre kiracı taşınmak veya eşyaları başka bir yere götürmek istediğinde, kiraya veren alacağını karşılayacak miktardaki eşyayı ancak sulh hakiminin veya icra müdürünün kararıyla alıkoyabilir.
Kendi başına eşyaya el koyan veya kiracıyı eve sokmayan ev sahibi, hukuki ve cezai sorumlulukla karşılaşabilir.
Eşya gizlice götürülürse
Alıkoyma kararı verilmiş eşya gizlice veya zorla götürülürse, götürüldüğü tarihten itibaren on gün içinde kolluk yardımıyla kiralanana geri getirilir. Bu nedenle eşyanın götürüldüğünü fark edersen hemen icra dairesine ve kolluğa başvurman gerekir.
Hapis hakkı nasıl kullanılır?
Uygulamada kiraya veren:
- İcra dairesinden kiralanandaki eşyaların hapis hakkı defterine yazılmasını ister.
- Ardından kira alacağı için rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapar.
- Eşyalar satılır ve kira alacağı satış bedelinden ödenir.
Kirayı geç ödeyen kiracının tahliyesini Hakkını Sor'daki iki haklı ihtar nedeniyle tahliye rehberinde bulabilirsin.
Kiracıysan
- Ev sahibi kira alacağı nedeniyle eşyalarını alıkoyuyorsa, bunun bir mahkeme veya icra kararına dayanıp dayanmadığını sor.
- Karar yoksa ev sahibi eşyalarını kendi başına tutamaz. Kolluğa başvurabilirsin.
- Haczedilemeyen zorunlu eşyalarının hapis hakkı kapsamında olmadığını bil.
- Başkasına ait eşyalar evdeyse bunun belgelerini sakla.
Kısaca yapılacaklar
- Kiraya verensen, ödenmeyen kira miktarının hapis hakkı kapsamındaki bir yıllık ve altı aylık kısımlarını hesapla.
- Kiracının eşyaları götüreceğini öğrenirsen sulh hakiminden veya icra müdüründen alıkoyma kararı iste.
- Eşyaları kendi başına alıkoyma, kapıyı kilitleme.
- Eşyalar gizlice götürülürse on gün içinde geri getirilmesi için başvur.
- Kiracıysan, karar olmadan eşyalarının tutulmasına itiraz et ve gerekirse kolluğa başvur.
Dayanak mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 336: Taşınmaz kiralarında kiraya veren, işlemiş bir yıllık ve işlemekte olan altı aylık kira bedelinin güvencesi olarak kiralananda bulunan ve kiralananın döşenmesine veya kullanılmasına yarayan taşınırlar üzerinde hapis hakkına sahiptir; hapis hakkı kiracının haczedilemeyen malları üzerinde kullanılamaz.
- 6098 sayılı Kanun m. 337: Kiraya verenin kiracıya ait olmadığını bildiği veya bilmesi gereken eşya ile çalınmış, kaybolmuş eşya üzerindeki üçüncü kişi hakları hapis hakkından önce gelir; kiraya veren eşyanın kiracıya ait olmadığını öğrendiği halde sözleşmeyi en yakın fesih döneminde feshetmezse hapis hakkını kaybeder.
- 6098 sayılı Kanun m. 338: Kiracı taşınmak veya eşyaları başka yere taşımak isterse kiraya veren, alacağını güvenceye alacak miktardaki taşınırı sulh hakiminin veya icra müdürünün kararıyla alıkoyabilir; gizlice veya zorla götürülen eşya on gün içinde kolluk yardımıyla geri getirilir.
En çok sorulan sorular
Ev sahibi kirayı ödemeyen kiracının eşyalarını alıkoyabilir mi?
Kendi başına alıkoyamaz. Ancak sulh hakiminin veya icra müdürünün kararıyla, alacağını karşılayacak miktarda eşyayı alıkoyabilir.
Hapis hakkı hangi kira borçlarını kapsar?
İşlemiş bir yıllık ve işlemekte olan altı aylık kira bedelini kapsar.
Buzdolabı, yatak gibi zorunlu eşyalar da alıkonulabilir mi?
Hayır. Haczedilemeyen zorunlu ihtiyaç eşyaları hapis hakkı kapsamında değildir.
Evdeki eşya başkasınınsa ne olur?
Kiraya veren bunun başkasına ait olduğunu biliyor veya bilmesi gerekiyorsa, bu eşya üzerinde hapis hakkı kullanamaz.
Kiracı eşyaları gece kaçırırsa ne yapılır?
Alıkoyma kararı verilmiş eşya gizlice götürülürse, on gün içinde kolluk yardımıyla geri getirilmesi istenebilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.