Ev Sahibi Tadilat veya Yeniden İnşa İçin Kiracıyı Çıkarabilir mi?
Ev sahibin "binayı yıkıp yeniden yapacağız" ya da "evi baştan aşağı yenileyeceğim, çıkman lazım" dedi. Ya da evin sahibisin ve eski binanı yenilemek istiyorsun ama içeride kiracı var. "Ev sahibi tadilat için kiracıyı çıkarabilir mi? Tadilattan sonra eve geri dönebilir miyim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde yeniden inşa ve imar nedeniyle tahliyeyi anlatıyoruz.
Ev sahibi hangi durumda çıkarabilir?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında ev sahibi, kiralananın:
- Yeniden inşası, yani yıkılıp yeniden yapılması
- İmarı amacıyla esaslı onarımı, genişletilmesi veya değiştirilmesi
gerekli ise ve bu işler sırasında evin kullanılması imkansız ise, dava açarak kira sözleşmesini sona erdirebilir.
İki şart birlikte aranır:
- Yapılacak iş gerçekten gerekli ve esaslı olmalıdır.
- İş sürerken kiracının evde oturması imkansız olmalıdır.
Basit tadilat yetmez
Boya, badana, mutfak dolabı değişimi, fayans yenileme, kombi takılması gibi işler esaslı onarım sayılmaz. Bu işler kiracı evdeyken de yapılabildiği için tahliye sebebi olmaz.
Mahkeme genellikle şunlara bakar:
- Belediyeden alınmış bir yapı ruhsatı veya tadilat ruhsatı var mı?
- Proje hazırlanmış mı?
- İşin kapsamı ne, ne kadar sürecek?
- İş sırasında evde oturmak gerçekten imkansız mı?
Uygulamada mahkemeler, dava tarihinde ruhsat ve projelerin hazır olmasını arar. Bilirkişi incelemesi ve keşif yapılır. Ruhsatı olmayan, sadece "yenileyeceğim" diyen ev sahibinin davası genellikle reddedilir.
Kentsel dönüşüm kapsamındaki riskli yapılarda ayrı kurallar uygulanır. Bunu Hakkını Sor'daki kentsel dönüşümde haklar rehberinde bulabilirsin.
Dava ne zaman açılır?
- Belirli süreli sözleşmelerde: Kira süresinin bitiminden itibaren bir ay içinde
- Belirsiz süreli sözleşmelerde: Fesih dönemine ve bildirim süresine uyularak belirlenecek tarihten itibaren bir ay içinde
Ev sahibi bu süre içinde dava açacağını kiracıya yazılı olarak bildirirse, dava açma süresi bir kira yılı uzar.
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartıdır.
Süreler ihtiyaç nedeniyle tahliye davasıyla aynıdır. Bunu Hakkını Sor'daki ihtiyaç nedeniyle tahliye rehberinde bulabilirsin.
Kiracının hakları
Eski haliyle başkasına kiralanamaz
Yeniden inşa veya imar amacıyla boşaltılan ev, eski haliyle ve haklı bir sebep olmadan üç yıl geçmeden başkasına kiralanamaz. Yani ev sahibi "tadilat yapacağım" deyip seni çıkardıktan sonra hiçbir şey yapmadan evi başkasına veremez.
Yenilenen eve öncelik hakkı
Eski kiracının, yeniden inşa veya imarı tamamlanan evi yeni durumu ve yeni kira bedeliyle kiralama konusunda öncelik hakkı vardır.
- Ev sahibi işler bitince bunu kiracıya yazılı olarak bildirmelidir.
- Kiracı bu hakkını bildirimden itibaren bir ay içinde kullanmalıdır.
- Öncelik hakkı sona erdirilmedikçe ev üç yıl geçmeden başkasına kiralanamaz.
Tazminat
Ev sahibi bu kurallara aykırı davranırsa, eski kiracısına son kira yılında ödenen bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat ödemek zorundadır.
Bu yüzden evden çıkarken yeni adresini ev sahibine yazılı olarak bildir. Böylece işler bitince sana bildirim yapılmasını sağlarsın.
Kiracıysan ne yapmalısın?
- Ev sahibinden ruhsat ve proje olup olmadığını sor.
- Arabuluculukta veya davada ruhsat ve proje bulunmadığını ileri sür.
- Yapılacak işin kiracı evdeyken de yapılabileceğini düşünüyorsan bunu belirt; bilirkişi incelemesi iste.
- Dava süresinde açılmadıysa bunu itiraz olarak ileri sür.
- Tahliye edilirsen yeni adresini yazılı bildir ve öncelik hakkını takip et.
Kısaca yapılacaklar
- Yeniden inşa veya esaslı onarım gerekli olmalı ve iş sırasında evde oturmak imkansız olmalıdır.
- Basit tadilat tahliye sebebi değildir.
- Ruhsat ve proje dava sırasında hazır olmalıdır.
- Dava kira süresinin bitiminden itibaren bir ay içinde, arabuluculuktan sonra açılır.
- Ev eski haliyle üç yıl başkasına kiralanamaz; eski kiracının yeni eve öncelik hakkı vardır.
- Kurala uyulmazsa en az bir yıllık kira bedeli kadar tazminat istenebilir.
Dayanak mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 350/1-2: Kiraya veren, kiralananın yeniden inşası veya imarı amacıyla esaslı onarımı, genişletilmesi ya da değiştirilmesi gerekli ve bu işler sırasında kiralananın kullanımı imkansız ise, belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonunda, belirsiz süreli sözleşmelerde fesih dönemine uyularak belirlenecek tarihten başlayarak bir ay içinde açacağı dava ile sözleşmeyi sona erdirebilir.
- 6098 sayılı Kanun m. 353: Kiraya veren dava açma süresi içinde dava açacağını kiracıya yazılı olarak bildirmişse dava açma süresi bir kira yılı için uzamış sayılır.
- 6098 sayılı Kanun m. 354: Dava yoluyla kira sözleşmesinin sona erdirilmesine ilişkin hükümler kiracı aleyhine değiştirilemez.
- 6098 sayılı Kanun m. 355: Yeniden inşa ve imar amacıyla boşaltılan taşınmazlar eski hali ile haklı sebep olmaksızın üç yıl geçmedikçe başkasına kiralanamaz; eski kiracının yeni durumu ve yeni kira bedeliyle kiralamada öncelik hakkı vardır ve bu hak yazılı bildirimden itibaren bir ay içinde kullanılır; aykırılık halinde kiraya veren en az bir yıllık kira bedeli tutarında tazminat öder.
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/B-1-a: İlamsız icra yoluyla tahliye hariç, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
En çok sorulan sorular
Ev sahibi tadilat yapacağım diyerek beni çıkarabilir mi?
Yalnızca yeniden inşa veya esaslı onarım gerekiyorsa ve iş sırasında evde oturmak imkansızsa, dava açarak çıkarabilir. Basit tadilat için çıkaramaz.
Ruhsat olmadan yeniden inşa davası açılabilir mi?
Uygulamada mahkemeler, dava tarihinde yapı veya tadilat ruhsatı ve projelerin hazır olmasını arar. Ruhsat yoksa dava genellikle reddedilir.
Tadilattan sonra eve geri dönebilir miyim?
Evet, yeni durumu ve yeni kira bedeliyle öncelikli olarak kiralama hakkın vardır. Ev sahibinin bildiriminden itibaren bir ay içinde bu hakkı kullanmalısın.
Ev sahibi beni çıkarıp hiçbir şey yapmadan evi başkasına kiraladı, ne yapabilirim?
Eski haliyle üç yıl geçmeden başkasına kiraladıysa, en az bir yıllık kira bedeli tutarında tazminat isteyebilirsin.
Bu dava için arabulucuya gitmek gerekir mi?
Evet. Kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.