Evde Bakım Maaşı: Şartları Neler, Gelir Nasıl Hesaplanır, Nasıl Başvurulur?
Evde yatağa bağlı bir annen, babası ya da tek başına günlük işlerini yapamayan engelli bir çocuğun var ve onun bakımını sen üstleniyorsun. Bu yüzden çalışamıyorsun, hane gelirin de oldukça düşük. Böyle durumlarda devletin verdiği "evde bakım maaşı" önemli bir destektir. Bu rehberde evde bakım maaşının şartlarını, gelir hesabını ve başvuru sürecini anlatıyoruz.
Evde bakım maaşı nedir?
Evde bakım maaşı, bakıma ihtiyacı olan engellinin bakımını evde üstlenen yakınına, devlet tarafından yapılan aylık sosyal yardımdır. Kanundaki adı "bakıma ihtiyacı olan engellinin evde bakımına destek için sosyal yardım"dır. Bu yardım, engelli kişinin bakım merkezine yerleştirilmek yerine kendi evinde, ailesinin yanında bakılmasını desteklemek amacıyla verilir.
Kimler evde bakım maaşı alabilir?
Evde bakım maaşı için iki temel şart vardır:
- Bakıma ihtiyacı olan bir engelli bulunmalı,
- Hane geliri kanunda belirtilen sınırın altında olmalı.
Bakıma ihtiyacı olan engelli kimdir?
Bakıma ihtiyacı olan engelli, engelliliği nedeniyle günlük hayatın gereklerini yerine getiremeyen ve başkasının bakımına ihtiyaç duyan kişidir. Bu durum, yetkili hastanelerden alınan engelli sağlık kurulu raporuyla tespit edilir. Raporda "ağır engelli" veya "tam bağımlı" ibaresinin bulunması gerekir. Hangi rapor türlerinin kabul edildiğini başvurmadan önce sorman faydalı olur.
Hane geliri nasıl hesaplanır?
Üçte iki kuralı
Hanede yaşayanların her türlü gelirleri toplanır ve hanedeki kişi sayısına bölünür. Kişi başına düşen ortalama aylık gelir, asgari ücretin aylık net tutarının üçte ikisinden az olmalıdır. Bu sınırın üzerinde gelir varsa evde bakım maaşı bağlanmaz.
Hanede birden fazla engelli varsa
Hanede birden fazla bakıma ihtiyacı olan engelli bulunuyorsa, ilk engelliden sonraki her engelli, hesaplamada iki kişi sayılır. Bu, kişi başı gelirin daha düşük çıkmasını ve yardımdan yararlanmayı kolaylaştırır.
Bayram ikramiyeleri sayılmaz
Emeklilere Ramazan ve Kurban bayramlarında ödenen bayram ikramiyeleri, hane gelirinin hesaplanmasında dikkate alınmaz.
Örnek hesap
Diyelim ki hanede dört kişi yaşıyorsun: sen, eşin, çocuğun ve bakıma ihtiyacı olan annen. Hanenin toplam aylık geliri dörde bölünür. Çıkan rakam, asgari ücretin net tutarının üçte ikisinden azsa şartı karşılarsın.
Evde bakım maaşı ne kadar?
Evde bakım desteği için yapılacak aylık sosyal yardımın tutarı, kanunda belirtilen bir gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpılmasıyla bulunur. Memur aylık katsayısı yılda iki kez güncellendiği için evde bakım maaşı da düzenli olarak artar. Güncel tutarı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın duyurularından öğrenebilirsin.
Başvuru nasıl yapılır?
Nereye başvurulur?
Evde bakım maaşı başvurusu, bağlı olduğun Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne yapılır. Başvuru işlemlerinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları da görev alır.
Gerekli belgeler
- Engelli sağlık kurulu raporu
- Bakıma ihtiyacı olan kişinin ve bakımı üstlenen kişinin kimlik belgeleri
- Hanede yaşayan kişilerin gelir bilgileri
- İdarenin isteyebileceği diğer belgeler
Ev ziyareti
Başvurundan sonra yetkililer evine gelerek bir sosyal inceleme raporu hazırlar. Bu incelemede engellinin gerçekten bakıma ihtiyacı olup olmadığı, bakımın nasıl yapıldığı ve hane geliri değerlendirilir.
Evde bakım maaşı ne zaman kesilir?
Gelir artarsa
Hane gelirinde, gelir sınırını aşan bir artış olursa evde bakım maaşı durdurulur. Bu artışı fark etmez ve maaşı almaya devam edersen, değişikliğin olduğu tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal faiziyle birlikte geri istenir. Bu yüzden gelirinde bir değişiklik olduğunda hemen bildirimde bulunmalısın.
Bakım yapılmıyorsa
Engellinin bakımı gerçekten yapılmıyorsa, örneğin engelli kişi yatılı bir kuruma yerleştirildiyse, evde bakım maaşı kesilir.
Engelli vefat ederse
Bakıma ihtiyacı olan engellinin vefatı halinde de ödeme sona erer.
Kısaca yapılacaklar
- Bakıma ihtiyacı olan yakının için engelli sağlık kurulu raporu al.
- Hane gelirini hesapla ve asgari ücretin net tutarının üçte ikisinin altında kalıp kalmadığını kontrol et.
- Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne başvur.
- Ev ziyaretinde bakımın nasıl yapıldığını açıkça anlat.
- Gelirinde bir değişiklik olursa hemen bildir.
Dayanak mevzuat
- 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu Ek m. 7: Hane içinde kişi başı aylık geliri asgari ücretin net tutarının üçte ikisinden az olan bakıma ihtiyacı olan engellilere evde bakım için aylık sosyal yardım yapılır; hanedeki ikinci ve sonraki her engelli iki kişi sayılır; bayram ikramiyeleri gelire dahil edilmez; gelir sınırı aşılırsa ödemeler durdurulur ve yersiz ödemeler yasal faiziyle geri alınır.
En çok sorulan sorular
Evde bakım maaşı kimin hesabına yatar?
Evde bakım maaşı, bakıma ihtiyacı olan engellinin bakımını evde üstlenen yakınına ödenir. Bakımı kimin üstlendiği, başvuru ve ev ziyareti sırasında belirlenir.
Çalışıyorum, evde bakım maaşı alabilir miyim?
Çalışman tek başına engel değildir. Önemli olan, hane içinde kişi başına düşen gelirin sınırın altında kalmasıdır. Ancak senin maaşın da hane gelirine eklenir ve bu nedenle sınır aşılabilir.
Engelli yakınım emekli maaşı alıyor, evde bakım maaşı bağlanır mı?
Engellinin aldığı emekli maaşı da hane gelirine dahil edilir. Kişi başı gelir hesaplandığında sınırın altında kalıyorsa, evde bakım maaşı bağlanabilir.
Başvurum reddedildi, itiraz edebilir miyim?
Evet. Ret kararının gerekçesini öğren. Gelirin yanlış hesaplandığını ya da raporun yanlış değerlendirildiğini düşünüyorsan, idareye yazılı olarak itiraz edebilir, sonuç alamazsan idare mahkemesinde dava açabilirsin.
Evde bakım maaşı geriye dönük ödenir mi?
Evde bakım maaşı başvuru tarihinden sonraki dönemler için, şartlar oluştuktan sonra ödenir. Başvuru yapmadığın eski dönemler için kural olarak ödeme yapılmaz. Bu yüzden şartları taşıyorsan başvurunu geciktirme.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.