Evdeki Eşyalar Haczedilebilir mi? Haczedilemeyen Mallar
Kapına icra memuru geldi ve evindeki eşyalara haciz koymak istiyor. Televizyonuna, buzdolabına, çamaşır makinene el konulacağından korkuyorsun. "Evdeki eşyalar haczedilebilir mi, hangi mallar haczedilemez, gece haciz yapılabilir mi?" diye merak ediyorsun. Bu rehberde haczedilemeyen malları ve haciz sırasında haklarını anlatıyoruz.
Ev eşyası haczedilebilir mi?
İcra ve İflas Kanunu'na göre borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczedilemez.
Yani buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, televizyon, yatak, koltuk takımı, yemek masası, mutfak eşyaları gibi ailenin ortak kullandığı ev eşyalarına haciz konulamaz. Kişisel giysiler ve kişisel kullanım eşyaları da haczedilemez.
Haczedilebilecek değerli eşyalar
Ancak şunlar bu korumanın dışındadır ve haczedilebilir:
- Para,
- Kıymetli evrak,
- Altın, gümüş, değerli taşlar,
- Antika eşyalar,
- Süs eşyası gibi kıymetli şeyler.
Haczedilemeyen diğer mallar
Kanuna göre şunlar da haczedilemez:
- Devlet malları ve özel kanunlarında haczedilemeyeceği belirtilen mallar,
- Ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedensel çalışmasına dayanan borçlunun, mesleğini sürdürmesi için gerekli olan her türlü eşya,
- Borçlu çiftçiyse, kendisinin ve ailesinin geçimi için zorunlu olan arazi, çift hayvanları, nakil araçları ve tarım aletleri,
- Çiftçi değilse sanat ve mesleği için gerekli alet, edevat ve kitaplar,
- Arabacı, kayıkçı, hamal gibi küçük nakliyecilerin geçimini sağlayan nakil araçları,
- Borçlu ve ailesi için gerekliyse, borçlunun seçeceği bir süt veren manda ya da inek veya üç keçi ya da koyun ve bunların üç aylık yemi,
- Borçlunun ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacağı,
- Vücut ya da sağlık zararları için ödenen tazminatlar,
- Borçlunun haline uygun evi,
- Öğrenci bursları.
Borç bu eşyadan doğmuşsa
Meslek için gerekli eşya, çiftçinin arazisi ve hayvanları ile borçlunun haline uygun evi için tanınan koruma, borcun bu malların bedelinden doğmaması şartına bağlıdır. Örneğin taksitle aldığın bir aracın borcu için o araç haczedilebilir.
Değeri fazlaysa
Meslek eşyası, çiftçinin malları ve haline uygun evin değeri fazlaysa, bu mallar haczedilerek satılır ve bedelinden borçlunun ihtiyacını karşılayacak, haline uygun bir kısmı borçluya bırakılır. Örneğin lüks bir villa satılabilir ve borçluya haline uygun bir ev alabileceği kadar para bırakılır.
Haciz ne zaman yapılabilir?
Gece haciz yapılamaz
Kanuna göre güneşin batmasından bir saat sonra ile doğmasından bir saat öncesine kadar olan sürede, yani gece vakti takip işlemleri yapılamaz. Ancak borçlunun mal kaçırdığı anlaşılırsa gece de haciz yapılabilir.
Tatil günleri
Tatil günlerinde kural olarak takip işlemleri yapılamaz. Ancak tatil günlerinde haciz ve tebligat yapılabilir ve muhafaza tedbirleri alınabilir.
Ailede ölüm olursa
Borçlunun eşi, anne-babası, çocukları gibi yakınlarından biri ölürse, borçlu hakkındaki takip ölüm günüyle birlikte üç gün ertelenir.
Haciz sırasında ne yapmalısın?
- İcra memurundan kimliğini ve icra dosyasının bilgilerini göstermesini iste.
- Haczedilmek istenen eşyanın ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyası olduğunu belirt ve bunun tutanağa yazılmasını iste.
- Eşya başkasına aitse (örneğin anne-babanın ya da kiracının), bunu belgeleriyle göster.
- Haciz tutanağının bir örneğini al.
- Sakin kal; icra memurunu engellemeye çalışma.
Haczedilmezlik şikayeti
İcra memuru haczedilemeyecek bir mala haciz koyduysa, bu işlemi öğrendiğin tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikayet edebilirsin. İcra memuru da haczi istenen malın haczedilip haczedilemeyeceğini değerlendirmekle yükümlüdür.
Başkasının malı haczedildiyse
Haczedilen eşya borçluya değil başka birine aitse, malın sahibi istihkak davası açarak malını kurtarabilir. Bu konunun ayrıntılarını Hakkını Sor'daki istihkak davası rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Ev eşyalarının haczedilemeyeceğini bil ve bunu icra memuruna hatırlat.
- Haciz tutanağına itirazlarını yazdır ve bir örneğini al.
- Haczedilemeyen bir mala haciz konulduysa yedi gün içinde icra mahkemesine şikayet et.
- Eşya başkasına aitse istihkak yoluna başvur.
- Gece vakti yapılan haciz işlemine itiraz et.
- Borcunu ödeyemiyorsan alacaklıyla taksit anlaşması yapmayı değerlendir.
Dayanak mevzuat
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 82/1-3: Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası hariç olmak üzere borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczedilemez.
- 2004 sayılı Kanun m. 82/1: Meslek için gerekli eşya, çiftçinin zorunlu arazi ve hayvanları, iki aylık yiyecek ve yakacak, vücut zararı tazminatları, borçlunun haline münasip evi ve öğrenci bursları haczedilemez; meslek eşyası, çiftçi malları ve ev için koruma borcun bu malların bedelinden doğmamasına bağlıdır.
- 2004 sayılı Kanun m. 82/2-3: Meslek eşyası, çiftçi malları ve evin değeri fazlaysa bedelinden haline münasip kısmı borçluya bırakılarak satılır; icra memuru haczin caiz olup olmadığını değerlendirir.
- 2004 sayılı Kanun m. 51-52: Gece vakti takip işlemi yapılamaz, mal kaçırma halinde gece de haciz yapılabilir; tatil günlerinde haciz ve tebligat yapılabilir; borçlunun yakınının ölümünde takip üç gün ertelenir.
- 2004 sayılı Kanun m. 16: İcra dairesinin işlemlerine karşı öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikayet edilebilir.
En çok sorulan sorular
Evdeki televizyon ve buzdolabı haczedilebilir mi?
Hayır. Ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczedilemez. Televizyon, buzdolabı, çamaşır makinesi gibi eşyalar bu korumanın kapsamındadır.
Evdeki altınlar haczedilebilir mi?
Evet. Para, altın, gümüş, değerli taşlar, antika ve süs eşyası gibi kıymetli şeyler ev eşyası korumasının dışındadır ve haczedilebilir.
Gece haciz yapılabilir mi?
Hayır. Güneşin batmasından bir saat sonra ile doğmasından bir saat öncesine kadar takip işlemleri yapılamaz. Ancak borçlunun mal kaçırdığı anlaşılırsa gece de haciz yapılabilir.
Oturduğum ev haczedilebilir mi?
Borçlunun haline uygun evi haczedilemez. Ancak evin değeri fazlaysa satılır ve bedelinden haline uygun bir kısmı sana bırakılır. Borç evin bedelinden doğmuşsa ya da ev ipotekliyse bu koruma uygulanmaz.
Haczedilemeyen eşyama haciz konuldu, ne yapmalıyım?
Haciz işlemini öğrendiğin tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikayet edebilirsin. Mahkeme şikayeti haklı bulursa haczi kaldırır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.