Evimde Temizlikçi veya Bakıcı Çalıştırıyorum: Sigorta Yaptırmak Zorunda mıyım?
Evine haftada bir gün temizliğe gelen biri var. Ya da çocuğuna veya yaşlı annene bakan bir bakıcı çalıştırıyorsun. Aklına şu soru takıldı: "Bu kişiyi sigortalı yapmam gerekiyor mu? Yapmazsam ne olur?" Bu rehberde ev hizmetlerinde çalışanların sigortası ve haklarıyla ilgili bilmen gerekenleri anlatıyoruz.
Ev hizmetlerinde çalışanlar kimlerdir?
Evde temizlik, yemek, çocuk bakımı, yaşlı ya da hasta bakımı, bahçe işleri gibi işler yapan kişiler, ev hizmetlerinde çalışan olarak kabul edilir. Bu kişileri çalıştıran sen de, işveren konumunda olursun.
Sigorta yaptırmak zorunlu mu?
Evet. Ev hizmetlerinde çalışanlar da sosyal güvenlik kapsamındadır. Ancak sigortanın türü, çalışanın ayda kaç gün çalıştığına göre farklılık gösterir:
Ayda belli bir günün altında çalışanlar
Çalışan, aynı evde ayda kanunda belirtilen gün sayısının altında çalışıyorsa, sen işveren olarak yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primini ödersin. Bu, genellikle haftada bir ya da iki gün temizliğe gelen kişiler için geçerlidir.
Ayda belli bir günün üzerinde çalışanlar
Çalışan, aynı evde bu sınırın üzerinde çalışıyorsa, tam sigortalı olarak kabul edilir. Bu durumda, diğer işyerlerinde çalışanlar gibi, emeklilik, sağlık ve diğer sigorta kollarına ait primlerin de ödenmesi gerekir.
Hangi gruba girdiğini, çalışma gün sayısına ve güncel düzenlemelere göre SGK'dan ya da e-Devlet üzerinden öğrenebilirsin.
Sigorta nasıl yapılır?
- Kısmi çalışanlar için, e-Devlet üzerinden "Ev Hizmetlerinde Çalışanların İşe Giriş Bildirgesi" gibi işlemler yapılabilir.
- Tam sigortalı çalışanlar için, işveren olarak SGK'da işyeri kaydı açılması ve çalışanın işe giriş bildiriminin yapılması gerekir.
- Primler, belirlenen dönemlerde SGK'ya ödenir.
Bildirimin, çalışan işe başlamadan önce yapılması gerekir.
Sigorta yaptırmazsan ne olur?
İdari para cezası
Çalışanını sigortaya bildirmezsen, SGK sana idari para cezası uygulayabilir.
İş kazası durumunda büyük risk
Sigortasız çalışan biri evinde bir kaza geçirirse, örneğin cam silerken düşerse, SGK tedavi masraflarını ve ödeyeceği diğer tutarları sana rücu edebilir. Yani bu masrafları senin ödemen istenebilir. Ayrıca çalışanın kendisi de senden tazminat talep edebilir.
Hizmet tespit davası
Sigortasız çalıştırılan kişi, daha sonra seni işveren olarak göstererek hizmet tespit davası açabilir. Dava sonunda, çalıştığı süreler için primlerin ödenmesi gündeme gelebilir.
Ev hizmetlerinde çalışanın diğer hakları
Sigortanın yanı sıra, çalışanının haklarına da dikkat etmelisin:
- Ücret, açıkça kararlaştırılmalı ve zamanında ödenmelidir.
- Çalışma saatleri ve dinlenme süreleri makul olmalıdır.
- Sürekli çalışanların yıllık izin ve sözleşmenin sona ermesine ilişkin hakları gündeme gelebilir.
Ev hizmetleri, İş Kanunu kapsamında değildir; bu nedenle aranızdaki ilişki, genel olarak Türk Borçlar Kanunu'ndaki hizmet sözleşmesi hükümlerine tabidir.
Kısaca yapılacaklar
- Çalışanın ayda kaç gün çalıştığını belirle.
- Ayda belirli günün altında çalışıyorsa, iş kazası ve meslek hastalığı sigortası bildirimini yap.
- Bu sınırın üzerinde çalışıyorsa, tam sigortalı olarak bildir.
- Bildirimi, çalışan işe başlamadan önce e-Devlet veya SGK üzerinden yap.
- Ücret ve çalışma şartlarını yazılı olarak belirle.
- Primleri zamanında öde ve makbuzları sakla.
En çok sorulan sorular
Haftada bir gün gelen temizlikçi için de sigorta gerekli mi?
Evet. Ayda belirli günün altında çalışan biri için, en azından iş kazası ve meslek hastalığı sigortası bildirimi yapılması gerekir. Bu sigorta, evinde bir kaza olması durumunda hem çalışanı hem de seni korur.
Çalışan sigortalı olmak istemiyorsa ne yapmalıyım?
Çalışanın istememesi, seni sigorta yükümlülüğünden kurtarmaz. Sigortasız çalıştırma durumunda, çalışan rıza göstermiş olsa bile, idari para cezası ve iş kazası halindeki sorumluluk sende kalır.
Bakıcım birden fazla evde çalışıyor, sigortasını kim yapacak?
Her ev sahibi, kendi evinde çalıştırdığı süre için ayrı ayrı bildirim yapmakla yükümlüdür. Çalışanın her evde ayda kaç gün çalıştığı, o ev için hangi tür sigorta yapılacağını belirler.
Yabancı uyruklu bakıcı çalıştırabilir miyim?
Yabancı uyruklu birini çalıştırmak için, kural olarak çalışma izni alınması gerekir. Çalışma izni olmadan yabancı birini çalıştırmak, hem işveren hem de çalışan için ağır idari yaptırımlara yol açabilir.
İşten ayrılan bakıcıma kıdem tazminatı ödemem gerekir mi?
Ev hizmetlerinde çalışanlar İş Kanunu kapsamında olmadığı için, İş Kanunu'na göre kıdem tazminatı kuralları doğrudan uygulanmaz. Ancak sözleşmede kararlaştırılan haklar ve genel hükümler gereği bazı ödemeler gündeme gelebilir. Uzun süreli bir çalışma ilişkisi sona eriyorsa bir avukata danışman faydalı olur.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.