Evlat Edinme Şartları ve Süreci
Bir çocuğa yuva olmak, eşinin çocuğunu kendi çocuğun gibi nüfusuna almak ya da yıllardır baktığın birini resmen evladın yapmak istiyorsan, bunun yolu evlat edinmedir. Evlat edinme mahkeme kararıyla gerçekleşir ve belli şartlar arar. Bu rehberde evlat edinmenin şartlarını, sürecini ve sonuçlarını anlatıyoruz.
Küçük bir çocuğu evlat edinmenin şartları
- Bakım süresi: Evlat edinmek istediğin çocuğa en az bir yıl süreyle bakmış ve onu eğitmiş olman gerekir (TMK md. 305).
- Yaş farkı: Evlat edinenin, evlatlıktan en az 18 yaş büyük olması gerekir.
- Çocuğun yararı: Evlat edinme, her durumda çocuğun yararına olmalı ve evlat edinenin diğer çocuklarının hakkaniyete aykırı şekilde zarar görmemesi gerekir.
Kimler evlat edinebilir?
- Eşler birlikte: En az beş yıldır evli olan ya da her ikisi de 30 yaşını doldurmuş eşler birlikte evlat edinebilir (TMK md. 306). Evli kişiler kural olarak ancak birlikte evlat edinebilir.
- Eşin çocuğunu evlat edinme: En az iki yıldır evli olan ya da 30 yaşını doldurmuş bir eş, diğer eşin çocuğunu evlat edinebilir.
- Tek başına: Evli olmayan ve 30 yaşını doldurmuş bir kişi tek başına evlat edinebilir (TMK md. 307). Evli bir kişi ise ancak bazı istisnai durumlarda, örneğin eşi ayırt etme gücünü sürekli olarak kaybetmişse ya da iki yıldan fazla süredir nerede olduğu bilinmiyorsa tek başına evlat edinebilir.
Kimlerin rızası gerekir?
- Çocuğun rızası: Ayırt etme gücüne sahip, yani olayları kavrayabilecek yaştaki bir çocuk ancak kendi rızasıyla evlat edinilebilir.
- Anne ve babanın rızası: Çocuğun anne ve babasının evlat edinmeye rıza göstermesi gerekir (TMK md. 309). Bu rıza, çocuğun doğumundan en az altı hafta sonra verilebilir ve verildikten sonraki altı hafta içinde geri alınabilir.
- Vasinin onayı: Çocuk vesayet altındaysa ayrıca vesayet makamının onayı gerekir.
Anne ya da babanın kim olduğu bilinmiyorsa, uzun süredir nerede olduğu belli değilse ya da çocukla hiç ilgilenmemişse, mahkeme onun rızasını aramayabilir.
Korunma altındaki çocuklar
Devlet korumasındaki bir çocuğu evlat edinmek istiyorsan, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne başvurman gerekir. Süreç genellikle şöyle işler:
- Başvurunda kimlik, sağlık raporu, adli sicil kaydı, gelir belgesi gibi belgeler istenir.
- Sosyal çalışmacılar evini ziyaret eder ve bir sosyal inceleme raporu hazırlar.
- Uygun görülürsen bekleme listesine alınırsın.
- Sana uygun bir çocuk eşleştirildiğinde çocuk bir yıllık bakım dönemi için yanına verilir.
- Bu sürenin sonunda evlat edinme için mahkemeye başvurulur.
Dava nerede açılır?
- Görevli mahkeme aile mahkemesidir.
- Başvuru, evlat edinenin yerleşim yerindeki mahkemeye yapılır.
- Mahkeme, sosyal inceleme raporu alır, tarafları dinler ve evlat edinmenin çocuğun yararına olup olmadığına karar verir.
Yetişkin bir kişiyi evlat edinmek
Ergin, yani 18 yaşını doldurmuş bir kişi de bazı şartlarla evlat edinilebilir (TMK md. 313). Örneğin bedensel ya da zihinsel engeli nedeniyle sürekli yardıma muhtaçsa ve evlat edinen ona en az beş yıl bakmışsa, ya da haklı sebepler varsa ve en az beş yıldır aynı aile hayatı sürülüyorsa. Evlat edinenin altsoyu varsa onların da rızası gerekir.
Evlat edinmenin sonuçları
- Evlatlık, evlat edinenin soyadını alır.
- Evlatlık, evlat edinenin yasal mirasçısı olur. Ancak evlat edinen, evlatlığa mirasçı olmaz.
- Evlatlığın kendi ailesiyle olan bağı tamamen kopmaz; öz ailesinden mirasçılığı da devam eder.
- Evlat edinen, evlatlığın velayetini üstlenir ve onun bakım ve eğitiminden sorumlu olur.
Kısaca yapılacaklar
- Yaş, evlilik süresi ve bakım şartlarını sağlayıp sağlamadığını kontrol et.
- Çocuğun ve anne babasının rızasının alınabilir olup olmadığını öğren.
- Korunma altındaki bir çocuk için Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne başvur.
- Bir yıllık bakım süresinin ardından aile mahkemesine başvur.
- Mahkeme kararından sonra nüfus kayıtlarını güncelle.
En çok sorulan sorular
Küçük bir çocuğu evlat edinmek için ne kadar bakmış olmak gerekir?
Çocuğa en az bir yıl süreyle bakmış ve onu eğitmiş olman gerekir.
Evlat edinen ile çocuk arasında yaş farkı şartı var mı?
Evet. Evlat edinen, evlatlıktan en az 18 yaş büyük olmalıdır.
Eşimle birlikte evlat edinmek için şartlar nedir?
En az beş yıldır evli olmanız ya da ikinizin de 30 yaşını doldurmuş olması gerekir.
Bekâr biri evlat edinebilir mi?
Evet. Evli olmayan ve 30 yaşını doldurmuş bir kişi tek başına evlat edinebilir.
Devlet korumasındaki bir çocuğu evlat edinmek için nereye başvurulur?
Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne başvurulur; sosyal inceleme ve bir yıllık bakım döneminden sonra aile mahkemesine gidilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.