Evlilik Sözleşmesi (Mal Rejimi Sözleşmesi) Nasıl Yapılır?
Evlenmeye hazırlanıyorsun ve evlilikten önce sahip olduğun ev, iş yeri ya da şirket hisselerinin, olası bir boşanmada nasıl paylaşılacağını merak ediyorsun. Ya da evlenmeden önce eşinle mal paylaşımı konusunda bir anlaşma yapmak istiyorsun. Bu rehberde mal rejimi sözleşmesini, yani halk arasındaki adıyla evlilik sözleşmesini anlatıyoruz.
Yasal mal rejimi nedir?
Eşler, evlenirken herhangi bir sözleşme yapmazlarsa, aralarında yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi geçerli olur (TMK md. 202).
Bu rejimde:
- Eşlerin evlilikten önce sahip oldukları mallar ve miras ya da bağış yoluyla edindikleri mallar kişisel mal sayılır.
- Evlilik süresince çalışarak ya da karşılığını ödeyerek edinilen mallar ise edinilmiş mal sayılır.
- Boşanma ya da ölüm hâlinde, edinilmiş malların değeri kural olarak eşler arasında yarı yarıya paylaşılır.
Mal rejimi sözleşmesi nedir?
Mal rejimi sözleşmesi, eşlerin ya da evlenecek kişilerin, yasal mal rejimi yerine kanunda öngörülen başka bir mal rejimini seçmek ya da yasal mal rejiminde değişiklik yapmak için yaptıkları sözleşmedir (TMK md. 203).
Seçilebilecek mal rejimleri
Eşler, yasal mal rejimi yerine şu mal rejimlerinden birini seçebilir:
- Mal ayrılığı: Her eş, kendi malları üzerinde tek başına hak sahibidir. Boşanma hâlinde eşler arasında mal paylaşımı yapılmaz. Her eş, kendi adına kayıtlı mallarını alır.
- Paylaşmalı mal ayrılığı: Eşlerin birlikte edindikleri bazı mallar paylı mülkiyete tabi olur ve boşanmada bu mallar paylaşılır.
- Mal ortaklığı: Eşlerin malları ve gelirleri, kanunda belirtilen kişisel mallar dışında ortak mal hâline gelir.
Eşler, ancak kanunda belirtilen bu mal rejimlerinden birini seçebilir. Kanunda öngörülmeyen bir mal rejimi oluşturamazlar.
Sözleşmenin şekli
Mal rejimi sözleşmesinin geçerli olabilmesi için (TMK md. 205):
- Noterde düzenleme ya da onaylama şeklinde yapılması gerekir.
- Eşlerin ya da eş adaylarının sözleşmeyi bizzat imzalaması gerekir.
Ayrıca mal rejimi seçimi, evlenme başvurusu sırasında evlendirme memuruna yazılı olarak bildirilebilir.
Kısıtlı bir kişinin mal rejimi sözleşmesi yapabilmesi için, yasal temsilcisinin rızası gerekir.
Ne zaman yapılabilir?
Mal rejimi sözleşmesi:
- Evlenmeden önce yapılabilir.
- Evlendikten sonra da yapılabilir.
Evlendikten sonra yapılan sözleşmelerde, yasal mal rejiminden yeni mal rejimine geçiş söz konusu olur. Taraflar, sözleşmenin evlilik tarihinden itibaren geçerli olmasını da kararlaştırabilir.
Üçüncü kişiler bakımından
Eşlerin mal rejimini değiştirmesi, alacaklılarının haklarını ortadan kaldırmaz. Eşler, mal rejimi sözleşmesi yaparak alacaklılarından mal kaçıramaz. Mal rejiminin değiştirilmesinden önce doğmuş borçlar için alacaklılar, eşlerin mallarına başvurmaya devam edebilir.
Hâkim kararıyla mal ayrılığı
Bazı durumlarda, eşlerden birinin istemiyle hâkim mal ayrılığına karar verebilir. Örneğin:
- Diğer eşin borca batık olması.
- Diğer eşin, istemde bulunan eşin ya da evlilik birliğinin menfaatlerini tehlikeye düşürmesi.
- Diğer eşin, malvarlığı, gelirleri ve borçları hakkında bilgi vermekten kaçınması.
Ayrıca eşlerden birinin iflası hâlinde, mal ayrılığı kendiliğinden gerçekleşir.
Sözleşme yapmadan önce
- Hangi mal rejiminin sana uygun olduğunu değerlendir.
- Evlilikten önceki mallarının, yasal mal rejiminde de kişisel malın olarak kalacağını unutma.
- Sözleşmenin noterde, eşlerin her ikisinin de bizzat katılımıyla yapılmasını sağla.
- Sözleşmeyi baskı ya da acele ile imzalama.
Kısaca yapılacaklar
- Yasal mal rejiminin sana yetip yetmediğini değerlendir.
- Farklı bir mal rejimi istiyorsan, eşinle hangi rejimi seçeceğinizi kararlaştır.
- Sözleşmeyi noterde düzenlet ya da onaylat.
- Sözleşmenin bir örneğini sakla.
- Mal rejimi seçimini evlenme başvurusunda da bildirebilirsin.
En çok sorulan sorular
Sözleşme yapmazsak hangi mal rejimi uygulanır?
Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır.
Hangi mal rejimlerini seçebiliriz?
Mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı ya da mal ortaklığı; kanunda olmayan bir rejim oluşturulamaz.
Mal rejimi sözleşmesi nasıl yapılır?
Noterde düzenleme ya da onaylama şeklinde ve eşlerin bizzat imzasıyla yapılır.
Evlendikten sonra da sözleşme yapabilir miyiz?
Evet. Mal rejimi sözleşmesi evlenmeden önce de sonra da yapılabilir.
Mal ayrılığında boşanınca ne olur?
Eşler arasında mal paylaşımı yapılmaz; her eş kendi adına kayıtlı mallarını alır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.