Eyt Emeklilik Şartları: 8 Eylül 1999 Öncesi Sigortalılar Kaç Günle Emekli Olur?
İlk işe girişin 1999'dan önce. Yıllarca "yaşı bekle" denildi, sonra EYT düzenlemesi çıktı. Şimdi "Ben EYT'li miyim? Kaç günle emekli olurum? Yaşımı beklemem gerekiyor mu?" diye merak ediyorsun. Bu rehberde EYT kapsamındakilerin emeklilik şartlarını SSK, Bağ-Kur ve memurlar için ayrı ayrı anlatıyoruz.
EYT nedir?
EYT, "emeklilikte yaşa takılanlar" demektir. 1999'da yapılan değişiklikle, o tarihte çalışmakta olan sigortalılara gün ve sigortalılık süresinin yanında bir de yaş şartı getirildi. Pek çok kişi gün ve yıl şartını doldurduğu halde yaş şartı yüzünden emekli olamadı.
2023'te yapılan düzenlemeyle, 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olanlar için yaş şartı kaldırıldı. Artık bu kişiler, yaş dışındaki şartları taşıyorsa yaşlılık aylığı alabilir.
Kimler EYT kapsamında?
İlk kez sigortalı olduğun tarih 8 Eylül 1999'dan önceyse EYT kapsamındasın. Bu tarihi e-Devlet'te "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" ekranından görebilirsin.
Dikkat: Sigorta başlangıcı yalnızca işe giriş tarihi değildir. Askerlik borçlanması gibi bazı borçlanmalar sigorta başlangıç tarihini geriye çekebilir. 1999'dan sonra işe girdiysen bile borçlanmayla EYT kapsamına girebilir misin, SGK'dan öğren.
SSK'lılar (4/a) için şartlar
Kadınların 20 yıl, erkeklerin 25 yıl sigortalılık süresini doldurması gerekir. Sigortalılık süresi, ilk işe giriş tarihinden bugüne geçen süredir; arada çalışmadığın dönemler de bu süreye dahildir.
Bunun yanında belli bir prim gününü tamamlaman gerekir. Bu gün sayısı, 23 Mayıs 2002 tarihindeki sigortalılık sürene göre 5000 ile 5975 gün arasında değişir:
- 2002'de sigortalılık süresi uzun olanlar için 5000 gün
- Sigorta başlangıcı 1999'a yaklaştıkça gün sayısı kademeli olarak artar
- 1999'a en yakın girişliler için 5975 gün
Kendi gün şartını öğrenmek için sigorta başlangıç tarihinle SGK'ya başvurman en doğrusudur.
Gün sayısı az olanlar için 3600 gün yolu
25 yıllık sigortalılık süresini ve gerekli gün sayısını dolduramayanlar için, 15 yıl sigortalılık ve 3600 gün prim şartıyla emeklilik yolu da vardır. Ancak bu yolda yaş şartı devam eder ve şartları yerine getirdiğin tarihe göre kadınlarda 50-58, erkeklerde 55-60 arasında değişir. EYT düzenlemesi bu yolu kapsamaz.
Bağ-Kur'lular (4/b) için şartlar
8 Eylül 1999'dan önce Bağ-Kur'lu olanlar için kadınlarda 20 tam yıl, erkeklerde 25 tam yıl prim ödemiş olmak gerekir. Bu, yaklaşık olarak kadınlarda 7200, erkeklerde 9000 güne karşılık gelir. Yaş şartı EYT ile kaldırılmıştır.
Bağ-Kur'lular için ayrıca, emeklilik başvurusu yaptığın tarihte genel sağlık sigortası dahil hiç prim borcunun bulunmaması gerekir. Bunu Hakkını Sor'daki Bağ-Kur prim borcu rehberinde bulabilirsin.
Memurlar (4/c) için şartlar
8 Eylül 1999'dan önce memur olarak göreve başlayanlar için de EYT ile yaş şartı kaldırılmıştır; hizmet süresi şartı ise devam eder. Memurların emekli olabilmesi için ayrıca emekliye sevk onayı alınması ve görevden ilişiğin kesilmesi gerekir. Kendi hizmet süresi şartını kurumunun personel birimine veya SGK'ya sor.
Aylık ne zaman başlar?
EYT'li olarak şartları taşıyorsan:
- SSK'lıysan işten ayrılman ve yazılı başvuru yapman gerekir. Aylık, başvuru tarihinden sonraki ay başından itibaren bağlanır.
- Bağ-Kur'luysan faaliyetini sürdürüp sürdürmeyeceğini beyan etmen ve prim borcunun olmaması gerekir.
- Memursan emekliye sevk onayından sonra ilişiğin kesildiği tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır.
EYT düzenlemesi geriye dönük ödeme sağlamaz. Yani şartları yıllar önce doldurmuş olsan bile, geçmiş aylar için aylık talep edemezsin.
Emekli olduktan sonra çalışmak
EYT'den emekli olduktan sonra çalışmaya devam edebilirsin. Ancak bu durumda aylığından sosyal güvenlik destek primi kesilir. Ayrıntıları Hakkını Sor'daki emekli olduktan sonra çalışma rehberinde bulabilirsin.
Emekli olmak için işten ayrılırken kıdem tazminatı hakkın doğar. Bunu Hakkını Sor'daki kıdem tazminatı rehberlerinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- e-Devlet'ten sigorta başlangıç tarihini kontrol et; 8 Eylül 1999 öncesiyse EYT kapsamındasın.
- SSK'lıysan kadınlar 20, erkekler 25 yıl sigortalılık süresine ve 5000-5975 gün arasındaki prim şartına bak.
- Bağ-Kur'luysan kadınlar 20, erkekler 25 tam yıl prim ödemiş olmalı ve prim borcun bulunmamalı.
- Memursan hizmet süresi şartını kurumuna sor; yaş şartı aranmaz.
- Gün sayın eksikse borçlanma imkanlarını araştır.
- Şartları taşıyorsan işten ayrılıp yazılı başvuru yap; geriye dönük aylık ödenmez.
Dayanak mevzuat
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu geçici m. 95: 506 sayılı Kanunun geçici 81/B maddesi, 1479 sayılı Kanunun geçici 10/2 maddesi, 2925 sayılı Kanunun geçici 2/B maddesi ve 5434 sayılı Kanunun geçici 205. maddesine göre aylık bağlanacak olanlar, yaş dışındaki şartları taşımaları halinde yaşlılık veya emekli aylığından yararlanır; geriye dönük ödeme yapılmaz.
- 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu geçici m. 81/B: 23/5/2002 tarihindeki sigortalılık süresine göre kadınlar 20, erkekler 25 yıl sigortalılık süresi ve 5000 ile 5975 gün arasında prim şartıyla yaşlılık aylığından yararlanır.
- 506 sayılı Kanun geçici m. 81/C: 15 yıl sigortalılık ve 3600 gün prim şartını sağlayanlara, şartları yerine getirdikleri tarihe göre kademeli yaş şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır.
- 1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu geçici m. 10/2: Kadınlar 20, erkekler 25 tam yıl prim ödemeleri şartıyla ve talepte bulunmaları halinde yaşlılık aylığı bağlanır.
- 5510 sayılı Kanun m. 28/son: Yaşlılık aylığı için 4/a sigortalısının işten ayrılması, 4/b sigortalısının faaliyetini sürdürüp sürdürmeyeceğini beyan etmesi ve prim borcunun bulunmaması, 4/c sigortalısının emekliye sevk onayıyla ilişiğinin kesilmesi gerekir.
- 5510 sayılı Kanun m. 30/1: 4/a ve 4/b sigortalılarına yazılı istek tarihinden sonraki, memurlara ilişiğin kesildiği tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır.
En çok sorulan sorular
EYT'li miyim, nasıl anlarım?
İlk kez sigortalı olduğun tarih 8 Eylül 1999'dan önceyse EYT kapsamındasın. Bu tarihi e-Devlet'teki hizmet dökümünden görebilirsin.
EYT'de kaç günle emekli olunur?
SSK'lılar için 23 Mayıs 2002'deki sigortalılık süresine göre 5000 ile 5975 gün arasında prim gerekir. Kadınlar 20, erkekler 25 yıl sigortalılık süresini de doldurmalıdır.
EYT'de yaş şartı var mı?
Hayır. 8 Eylül 1999 öncesi sigortalılar için yaş şartı 2023'te kaldırıldı. Ancak 15 yıl ve 3600 gün yolunda yaş şartı devam eder.
EYT'li Bağ-Kur'lu kaç günle emekli olur?
Kadınlar 20 tam yıl, erkekler 25 tam yıl prim ödemiş olmalıdır. Başvuru tarihinde prim borcu bulunmamalıdır.
EYT'de geçmiş aylar için para alabilir miyim?
Hayır. Düzenleme geriye dönük ödeme yapılmayacağını açıkça belirtir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.