Eziyet Suçu Nedir? Aç Bırakmak, Kapatmak ve Aşağılamanın Cezası
Eşin seni aylardır aç bırakıyor, evden çıkmana izin vermiyor, uyutmuyor ya da sürekli aşağılıyor. Belki de yaşlı bir yakının bakımını üstlenen kişinin ona kötü davrandığını fark ettin. Bu davranışlar tek tek darp gibi görünmese de Türk Ceza Kanunu'nda ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir. Bu rehberde eziyet suçunu, kasten yaralamadan farkını, cezasını ve şikayet yolunu anlatıyoruz.
Eziyet suçu nedir?
Bir kişinin acı çekmesine yol açacak davranışları gerçekleştirmek eziyet suçudur. Bu suçta önemli olan, kişinin bedeninde veya ruhunda acı ve ızdırap yaratan, insan onuruyla bağdaşmayan davranışlardır.
Eziyet çoğu zaman tek bir olaydan değil, belirli bir süre boyunca tekrarlanan ve kişiyi yıpratan davranışlardan oluşur. Ancak ağır ve aşağılayıcı tek bir davranışın da eziyet sayılabileceği kabul edilir.
Hangi davranışlar eziyet sayılabilir?
- Bir kişiyi uzun süre aç, susuz veya uykusuz bırakmak
- Kişiyi bir odaya kapatıp dışarı çıkmasını sürekli engellemek, ilaçlarını vermemek
- Soğukta dışarıda bekletmek veya yıkanmasına izin vermemek
- Bir çocuğu sürekli korkutmak, aşağılamak ve cezalandırmak
- Bakıma muhtaç yaşlı veya hasta bir kişinin bakımını kasten ihmal etmek, onu pislik içinde bırakmak
- Bir kişiyi başkalarının önünde sistematik olarak aşağılayıp küçük düşürmek
Kasten yaralamadan farkı ne?
Kasten yaralamada kişinin vücuduna acı veren veya sağlığını bozan bir saldırı vardır; örneğin tokat atmak veya yumruk vurmak.
Eziyette ise önemli olan davranışların kişide yarattığı acı ve aşağılanmadır. Bir saldırı izi olmasa bile eziyet suçu oluşabilir. Eziyet sırasında kişi ayrıca yaralanırsa, kasten yaralama hükümleri de uygulanabilir.
Kasten yaralama için Hakkını Sor'daki kasten yaralama rehberine bakabilirsin.
Cezası ne?
- Eziyet suçunun temel cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir.
- Suç bir kadına karşı işlenirse cezanın alt sınırı iki yıl altı aydan az olamaz.
- Suç bir çocuğa, kendini bedenen veya ruhen savunamayacak durumdaki bir kişiye ya da hamile bir kadına karşı işlenirse ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir.
- Suç anne, baba, çocuk, torun gibi üstsoy veya altsoya, üvey anne veya babaya, eşe ya da boşanılan eşe karşı işlenirse ceza yine üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir.
Eziyet suçu şikayete bağlı değildir. Yani mağdur şikayetçi olmasa veya şikayetini geri alsa bile savcılık soruşturmaya devam eder.
Aile içinde eziyete uğruyorsan ne yapmalısın?
Güvenliğin her şeyden önce gelir:
- Acil bir tehlike varsa hemen 112'yi ara.
- Polise, jandarmaya veya savcılığa giderek şikayette bulun.
- Koruma kararı için aile mahkemesine veya kolluğa başvurabilirsin. Koruma kararı için Hakkını Sor'daki koruma kararı rehberine bakabilirsin.
- Şiddet Önleme ve İzleme Merkezlerinden ve 183 numaralı sosyal destek hattından yardım isteyebilirsin.
Delil toplamak da önemlidir:
- Yaşadıklarını tarih ve saatiyle bir deftere yaz.
- Mesajları, ses kayıtlarını ve fotoğrafları güvenli bir yerde, örneğin güvendiğin birine göndererek sakla.
- Olaylara tanık olan komşu, akraba veya arkadaşların adlarını not al.
- Bedeninde iz varsa hemen hastaneye git ve rapor al. Ruhsal olarak etkilendiysen psikiyatri raporu da önemli bir delildir.
Başka birinin eziyete uğradığını fark ettiysen?
Bir çocuğun, yaşlının veya engelli bir kişinin eziyete uğradığını düşünüyorsan, durumu polise, savcılığa veya Aile ve Sosyal Hizmetler kuruluşlarına bildirebilirsin. Eziyet suçu şikayete bağlı olmadığı için senin ihbarın soruşturma başlatılması için yeterlidir.
Hakkında eziyet suçlaması yapıldıysa?
- İfade vermeden önce avukatına danış.
- Olayların gerçekte nasıl yaşandığını gösteren mesajlar, tanıklar ve belgeler varsa topla.
- Hakkında koruma kararı verildiyse, karara mutlaka uy; ihlal etmek zorlama hapsine yol açabilir.
Kısaca yapılacaklar
- Acil tehlike varsa 112'yi ara.
- Polise, jandarmaya veya savcılığa şikayette bulun; şikayetini geri alsan da soruşturma sürer.
- Koruma kararı için başvur.
- Yaşadıklarını yaz, mesajları ve kayıtları güvenli yerde sakla.
- Hastaneden ve gerekirse psikiyatriden rapor al.
- Başka birinin eziyete uğradığını görürsen bildir.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 96: Bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışları gerçekleştiren kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası alır, kadına karşı işlenirse alt sınır iki yıl altı aydan az olamaz; çocuğa, kendini savunamayacak kişiye, gebe kadına, üstsoy veya altsoya, üvey anne veya babaya, eşe veya boşanılan eşe karşı işlenirse ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir.
En çok sorulan sorular
Eziyet suçunun cezası ne?
Temel ceza iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Eşe, çocuğa veya aile bireylerine karşı işlenirse üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir.
Vurmadan da eziyet suçu olur mu?
Evet. Aç bırakmak, kapatmak veya sürekli aşağılamak gibi davranışlar vücutta iz bırakmasa da eziyet sayılabilir.
Şikayetimi geri alırsam dava düşer mi?
Hayır. Eziyet suçu şikayete bağlı değildir; şikayetini geri alsan da soruşturma ve dava devam eder.
Eziyet ile kasten yaralama arasındaki fark ne?
Kasten yaralamada vücuda yönelik bir saldırı vardır. Eziyette ise kişiye acı ve aşağılanma yaşatan davranışlar önemlidir.
Yaşlı bir yakınıma kötü bakılıyor, ne yapabilirim?
Durumu polise, savcılığa veya Aile ve Sosyal Hizmetler kuruluşlarına bildirebilirsin. Senin ihbarın soruşturma için yeterlidir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.