FAHRİ TRAFİK MÜFETTİŞLERİNİN KESTİĞİ TRAFİK CEZALARINA İTİRAZ

1. GİRİŞ VE UYUŞMAZLIK KONUSU

İncelenen uyuşmazlık; Karayolları Trafik Kanunu’nun 46/2-c maddesi uyarınca fahri trafik müfettişi bildirimiyle tescil plakasına düzenlenen idari para cezasına karşı yapılacak itirazın lehe sonuçlanma ihtimaline, dosyada fotoğraf, video kaydı veya başkaca maddi tespit vasıtası bulunmamasının yargısal denetime etkisine ilişkindir.

2. YARGISAL İÇTİHATLAR ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRME

A. İlk Derece Mahkemelerinin Yaklaşımı ve İspat Külfeti

İlk derece mahkemeleri (Sulh Ceza Hâkimlikleri ve İdare Mahkemeleri), fahri trafik müfettişi veya idare tarafından isnat edilen kural ihlallerinin somut verilerle ispatlanması gerektiği yönünde kararlar tesis edebilmektedir:

● İstanbul 4. Sulh Ceza Hâkimliği (05.04.2023, D.İş 2023/1812): Hatalı park iddiasına konu olayda, idarenin delil sunmadığını tespit ederek "ceza tutanağını düzenleyen kurum tarafından itiraz konusu kabahat oluşturan eylemin gerçekleştirildiğine dair hiçbir delilin bildirilmediği anlaşılmıştır." gerekçesine yer vermiş; fahri trafik müfettişi tespitinin "devamlılık arz ettiği ve delillendirilmesi gerektiği" değerlendirmesiyle "İTİRAZIN KABULÜNE" ve "İDARİ YAPTIRIM KARARININ KALDIRILMASINA" hükmetmiştir.

● İstanbul 6. Sulh Ceza Mahkemesi (13.03.2024, Değişik İş 2024/1357): 2918 sayılı Kanun’un 74/b maddesine dayalı yaptırımda, "kişilere ceza verilebilmesi için aranan koşullardan biri hukuka aykırı eylemin kanunda belirtilmiş olmasını, diğeri de bu eylemin o kişi tarafından gerçekleştirilmiş olduğunun kanıtlanmasını gerektirir." gerekçesiyle idarece aksi delil sunulamaması üzerine "itirazın kabulüne, trafik idari para cezası karar tutanaklarının iptaline" karar vermiştir.

● Danıştay 8. Dairesi (15.09.2022, E. 2022/4824, K. 2022/4840) kararında aktarılan ilk derece idare mahkemesi kararında; 2918 sayılı Kanun m. 46/2-c uyarınca verilen cezada "dosya kapsamında davacının trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirdiğine dair davalı idare tarafından yapılan iddia dışında yeterli somut delilin elde edilemediği" ve "davacı hakkında idari para cezasına konu eylemin somut delillerle ispat edilemediği" belirtilerek ceza iptal edilmiş; istinaf başvurusu reddedilmiş; Danıştay 8. Dairesi ise temyiz kabiliyeti bulunmadığı gerekçesiyle "TEMYİZ İSTEMİNİN İNCELENMEKSİZİN REDDİNE" karar vermiştir.

B. Yargıtay’ın Tutanakların Resmi Evrak Niteliği ve Somut Delil Arayışına Dair Yaklaşımı

Yargıtay ceza daireleri (özellikle 7. Ceza Dairesi ve 19. Ceza Dairesi), kanun yararına bozma incelemelerinde idari para cezası tutanaklarının resmi belge niteliğini ve aksi ispatlanana kadar geçerliliğini istikrarlı şekilde vurgulamaktadır:

● Yargıtay 7. Ceza Dairesi (29.09.2025, E. 2023/19937, K. 2025/11202): Balıkesir 1. Sulh Ceza Hâkimliğince "itiraz edenin idari para cezasına konu trafik ihlalini işlediği hususunda fahri trafik müfettişince düzenlenen tutanaktan başka görüntü kaydı, bilgi veya belge bulunmadığı" gerekçesiyle verilen iptal kararı; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının tutanağın usulüne uygun resmi evrak niteliğinde olduğu yönündeki ihbarnamesi üzerine incelenmiş ve "Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesindeki talep yerinde görüldüğünden istemin kabulüne karar vermek gerekmiştir." denilerek Sulh Ceza Hâkimliği kararı kanun yararına bozulmuştur.

● Yargıtay 7. Ceza Dairesi (25.11.2021, E. 2021/18593, K. 2021/15843): Niğde Sulh Ceza Hâkimliği, "dosya içerisinde de, fahri trafik müfettişince tanzim olunan tespit tutanağı dışında başkaca delilin bulunmadığı" ve "fotoğraf, kamera kaydı vb. nitelikte objektif herhangi bir veriyle desteklenmemesi" sebebiyle cezayı kaldırmış; Yargıtay ise Başsavcılığın tutanağın "resmi evrak niteliğinde olması" yönündeki istemini kabul ederek ilk derece kararının "NİĞDE Sulh Ceza Hakimliğinin 20.05.2020 tarih, 2020/1037 D.İş sayılı kararının 5271 sayılı CMK'nun 309/4-c maddesi uyarınca, aleyhe tesir etmemek ve yeniden yargılamayı gerektirmemek üzere, BOZULMASINA" hükmetmiştir.

● Yargıtay 7. Ceza Dairesi (24.03.2025, E. 2023/11408, K. 2025/4433): Fahri trafik müfettişinin elektronik tespit tutanağına dayalı cezanın kaldırılmasına dair kararı, Başsavcılığın "başvurunun reddi yerine yazılı şekilde kabulüne karar verilmesinde isabet görülmemiştir." değerlendirmesini yerinde bularak ("Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesindeki talep yerinde görüldüğünden istemin kabulüne karar vermek gerekmiştir.") kanun yararına bozmuştur.

● Yargıtay 7. Ceza Dairesi (30.11.2021, E. 2021/16341, K. 2021/15951): Daire, "Fahri trafik müfettişi tarafından tespit edilen ihlallerin, somut bir delil ile desteklenmesinin gerekmediği kabul edilmekle birlikte" tespitini yapmış; ancak olayda "kabahat tespit tutanağının dosyaya sunulmadığı" gerekçesiyle delil yönünden bozma istemini reddetmiş, yetkisizlik yönünden ise kararın "aleyhe tesir etmemek ve yeniden yargılamayı gerektirmemek üzere BOZULMASINA" karar vermiştir.

● Yargıtay 7. Ceza Dairesi (02.02.2026, E. 2024/2537, K. 2026/680): Tutanakların delil gücüne ilişkin olarak "İdarî para cezası karar tutanağının resmi evrak niteliğinde bulunduğu ve aksi ispat edilinceye kadar geçerli olduğu, ispat kuvveti bakımından başkaca bir delille (fotoğraf, kamera kaydı gibi) desteklenmesinin gerekmediği sabit olmakla birlikte" tespitinde bulunmuştur. İtiraz edenin başka ilde olduğu savunması karşısında "kurum cevabında belirtilen kabahate ilişkin fotoğraf kaydının celp edilerek yapılacak inceleme sonucunda muterizin hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi gerekip gerekmeyeceği hususunda" Adalet Bakanlığından görüş istenmesine karar vermiştir.

● Yargıtay 19. Ceza Dairesi (30.04.2015, E. 2015/183, K. 2015/961) ve Yargıtay 7. Ceza Dairesi (23.11.2021, E. 2021/19748, K. 2021/15366): İdari para cezası karar tutanağının "resmi evrak niteliğinde bulunduğu ve aksi ispat edilinceye kadar geçerli olduğu" ve "ispat kuvveti bakımından başkaca bir delille (kamera kaydı gibi) desteklenmesinin gerekmediği" ifade edilmiştir. Yargıtay 7. Ceza Dairesi (30.11.2021, E. 2021/16072, K. 2021/15958) kararında da tutanağın "ispat kuvveti bakımından başkaca bir delille (kamera kaydı gibi) desteklenmesinin gerekmediği, bu yönde mevzuatımızda bir hüküm bulunmadığı" gerekçesiyle iptal kararı "kararının CMK'nun 309/4-c maddesi uyarınca aleyhe tesir etmemek ve yeniden yargılamayı gerektirmemek üzere BOZULMASINA" şeklinde bozulmuştur.

C. Tutanakların ve Belgelerin Dosyaya Sunulmaması Durumu

Yargıtay 7. Ceza Dairesi (30.09.2021, E. 2021/12371, K. 2021/11454) kararında; fahri trafik müfettişinin kabahat tespit tutanağının dosyaya sunulmaması, UYAP üzerinden ulaşılamaması ve ilgilinin yasak levhası bulunmadığına ilişkin delil sunması karşısında "gerek idari para cezası karar tutanağına esas fahri trafik müfettişi tutanağının gerekse kabahatin işlendiğine dair başkaca bir somut delilin dosyaya sunulmadığından bahisle" verilen kaldırma kararına karşı yapılan kanun yararına bozma istemi reddedilmiştir. Ayrıca Yargıtay 7. Ceza Dairesi (17.04.2012, E. 2012/2971, K. 2012/8456) kararında da radar kayıtlarının dosyaya sunulmaması nedeniyle "Sakarya 3. Sulh Ceza Mahkemesinin 5.10.210 günlü kararının gerekçesi yerinde görüldüğünden kanun yararına bozma isteminin reddine" karar verilmiştir.

Hakkını Sor Hukuk Platformu