YouTube

Fotoğrafım veya Eserim İzinsiz Kullanıldı: Telif Hakkı İhlalinde Ne Yapmalıyım?

Çektiğin bir fotoğrafı bir haber sitesinde ya da bir firmanın reklamında gördün, ama kimse senden izin almadı. Ya da yazdığın bir yazı, çizdiğin bir illüstrasyon ya da bestelediğin bir müzik başkasının adıyla paylaşılıyor. "Benim eserimi izinsiz kullanana ne yapabilirim, tazminat isteyebilir miyim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde telif hakkının ne olduğunu ve ihlal edildiğinde neler yapabileceğini anlatıyoruz.

Telif hakkı nedir?

Telif hakkı, fikir ve sanat eserlerini meydana getiren kişilerin eserleri üzerindeki haklarıdır. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre eser sahiplerinin mali ve manevi hakları korunur. Bu koruma eserin bütününü ve parçalarını kapsar.

Eser sahibi kimdir?

Bir eserin sahibi, onu meydana getiren kişidir. Yani fotoğrafı çeken, yazıyı yazan, müziği besteleyen kişi o eserin sahibidir.

Hangi eserler korunur?

Kanun kapsamında korunan eserler arasında:

bulunur.

Tescil gerekir mi?

Eser, meydana getirildiği anda korunmaya başlar. Telif hakkından yararlanmak için eserini bir yere tescil ettirmen gerekmez. Ancak ileride ispat kolaylığı için eserini oluşturduğun tarihi gösteren belgeleri (orijinal dosyalar, taslaklar, yayın tarihleri gibi) saklamalısın.

Koruma süresi

Eser sahibinin mali hakları, sahibinin yaşadığı süre boyunca ve ölümünden sonra yetmiş yıl devam eder. Birden fazla eser sahibi varsa, süre hayatta kalan son eser sahibinin ölümünden itibaren yetmiş yıldır. Koruma süresi bittikten sonra herkes eserden yararlanabilir.

İzin almadan kullanılabilen durumlar

Kanun bazı sınırlı durumlarda eserin izin almadan kullanılmasına imkan tanır. Örneğin bir eserin kar amacı güdülmeden yalnızca kişisel kullanım için çoğaltılması mümkündür. Ancak bu kullanım, hak sahibinin meşru menfaatlerine haklı bir sebep olmadan zarar veremez.

Bir haber sitesinin, bir şirketin ya da bir sosyal medya hesabının ticari amaçla senin eserini kullanması bu kapsamda değildir.

Telif hakkı ihlal edilirse ne yapabilirsin?

Tecavüzün durdurulması

Manevi ve mali hakları ihlal edilen kişi, ihlal edene karşı tecavüzün durdurulması (ref'i) için dava açabilir. Bu davada ihlal edenin kusurlu olması şart değildir. İhlal bir işletmenin çalışanı tarafından yapılmışsa, işletme sahibine karşı da dava açılabilir.

Üç kat bedel

Eserini yazılı izin almadan çoğaltan, yayan ya da internet gibi araçlarla umuma iletenden, sözleşme yapılmış olsaydı isteyebileceğin bedelin ya da rayiç bedelin en çok üç katını isteyebilirsin. Örneğin fotoğrafının lisans bedeli 2.000 lira ise, en çok 6.000 lira talep edebilirsin.

Maddi ve manevi tazminat

Suç duyurusu

Telif hakkı ihlali aynı zamanda suçtur. Kanuna göre:

Şikayet şartı

Bu suçlar şikayete bağlıdır. Şikayetin geçerli olabilmesi için eser sahibi olduğunu kanıtlayan belge ve delilleri Cumhuriyet başsavcılığına vermen gerekir. Bu belgeler şikayet süresi içinde verilmezse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Genel kural olarak şikayet süresi, fiili ve faili öğrendiğin tarihten itibaren altı aydır.

Delilleri nasıl toplamalısın?

Kısaca yapılacaklar

Dayanak mevzuat

En çok sorulan sorular

Fotoğrafım izinsiz kullanıldı, ne kadar tazminat isteyebilirim?

Fotoğrafının izinsiz kullanılması halinde, sözleşme yapılmış olsaydı isteyebileceğin bedelin ya da rayiç bedelin en çok üç katını isteyebilirsin. Ayrıca adın belirtilmediyse manevi tazminat da talep edebilirsin.

İnternette bulduğum fotoğrafı kullanabilir miyim?

İnternette yayımlanmış olması, bir fotoğrafın serbestçe kullanılabileceği anlamına gelmez. Fotoğrafı ticari amaçla ya da herkese açık şekilde kullanmak için kural olarak hak sahibinden yazılı izin alman gerekir.

Eserimi tescil ettirmem gerekiyor mu?

Hayır. Eser, meydana getirildiği andan itibaren korunur. Ancak ispat kolaylığı için eserin sana ait olduğunu gösteren belgeleri saklamalısın.

Kaynak göstererek alıntı yapmak suç mu?

Kanunun izin verdiği sınırlar içinde, kaynak göstererek yapılan alıntılar serbesttir. Ancak bir eserden kaynak göstermeden alıntı yapmak altı aydan iki yıla kadar hapis ya da adli para cezası gerektiren bir suçtur.

Telif hakkı ihlalinde şikayet süresi ne kadar?

Telif hakkı suçları şikayete bağlıdır. Genel kurala göre şikayet süresi, fiili ve faili öğrendiğin tarihten itibaren altı aydır. Şikayetle birlikte eser sahibi olduğunu kanıtlayan belgeleri de savcılığa vermelisin.

Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.

Sana bu konuda tavsiye ettiğimiz siteler

Bu konuda bu siteler sana yardımcı olabilir.

Soru sor Danışmanlık al