YouTube

Hapis Cezası Alan Memur Olabilir mi, Oy Kullanabilir mi? TCK 53 Hak Yoksunlukları

Hakkında hapis cezası verildi ve şimdi aklında başka sorular var: "Memurluğum gider mi? Seçimlerde oy kullanabilir miyim? Şirketimin müdürü olmaya devam edebilir miyim? Ehliyetim alınır mı?" Bu rehberde Türk Ceza Kanunu'na göre hapis cezasının kanuni sonucu olarak doğan hak yoksunluklarını, ne kadar sürdüklerini ve hangi durumlarda uygulanmadıklarını anlatıyoruz.

Hak yoksunluğu nedir?

Kasten işlediğin bir suçtan hapis cezasına mahkûm olursan, bu mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak bazı hakları kullanmaktan yoksun bırakılırsın. Hâkimin ayrıca karar vermesine gerek yoktur; yoksunluk mahkûmiyetle birlikte kendiliğinden doğar. Uygulamada bu kurum, maddenin numarasıyla "TCK 53 hak yoksunluğu" diye anılır.

Hangi haklardan yoksun kalırsın?

Kasıtlı suçtan hapis cezası alan kişi şunlardan yoksun bırakılır:

Yoksunluk ne kadar sürer?

Bu haklar, mahkûm olduğun hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar kullanılamaz. İnfaz tamamlanınca, yani cezaevinde ve denetimli serbestlikte geçen süreler bitip ceza tamamen infaz edilince, yoksunluklar da kendiliğinden sona erer.

Dikkat et: Koşullu salıverildiğin dönem de infazın parçasıdır. Bu nedenle cezaevinden çıkman, yoksunluğun hemen bittiği anlamına gelmez; koşullu salıverilme süresinin de dolması gerekir.

Cezanı hiç çekmediysen, örneğin yurt dışında kaldıysan, yoksunluklar ceza zamanaşımı doluncaya kadar devam eder.

Hangi durumlarda hak yoksunluğu doğmaz?

Ertelenen veya koşullu salıverilen cezalar

Cezan bir yıldan fazla olup ertelendiyse, denetimli serbestlikle infaz ediliyorsa ya da koşullu salıverildiysen iki istisna vardır:

Bu son istisna hâkimin takdirindedir. Serbest çalışan bir meslek mensubuysan, yargılama sırasında işini kaybetmenin sonuçlarını anlatarak bu yönde karar verilmesini açıkça iste.

Memurluk ayrıca kaybedilir mi?

TCK'daki yoksunluk infaz bitince sona erer. Ancak Devlet Memurları Kanunu memurluğa girmek ve memurlukta kalmak için ayrıca şart arar. Bu kanuna göre:

TCK'daki süreler geçmiş olsa bile memur olamaz. Yani bu suçlarda TCK'daki yoksunluğun bitmesi, memuriyet engelini kaldırmaz. Memursan ayrıca disiplin süreci de işletilir. Sabıka kaydının ne zaman silindiğini öğrenmek için Hakkını Sor'daki adli sicil kaydının silinmesi rehberine bakabilirsin.

Hak ve yetkiyi kötüye kullanarak işlenen suçlar

Suç, yukarıda sayılan hak ve yetkilerden biri kötüye kullanılarak işlendiyse, örneğin dernek yöneticisinin dernek parasını zimmetine geçirmesi ya da vasinin vesayet altındakinin malını kendine alması, ek bir yasak gelir:

Ehliyetin geri alınması ve meslek yasağı

Taksirli suçlarda yukarıdaki genel yoksunluk uygulanmaz ama ayrı bir yaptırım vardır. Bir meslek veya sanatın ya da trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle taksirli suçtan mahkûm olursan, hâkim üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere:

Örneğin trafik kazasında taksirle yaralama veya öldürmeden mahkûm olan sürücünün ehliyeti, ya da hatalı tedavi nedeniyle mahkûm olan bir doktorun mesleği bu kapsamda yasaklanabilir. Yasak hükmün kesinleşmesiyle başlar ama süre, cezanın tamamen infaz edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Trafik kazası sonrası ceza süreci için Hakkını Sor'daki trafik kazasında taksirle yaralama rehberine bakabilirsin.

Kısaca yapılacaklar

Dayanak mevzuat

En çok sorulan sorular

Hapis cezası alan oy kullanabilir mi?

Kasıtlı suçtan hapis cezası alan kişi, infaz tamamlanıncaya kadar seçme ve seçilme hakkından yoksun kalır.

Hak yoksunluğu ne zaman biter?

Hapis cezasının infazı, koşullu salıverilme süresi de dahil tamamen bitince sona erer.

Ertelenen cezada hak yoksunluğu olur mu?

Bir yıl veya daha az süreli ertelenen cezada olmaz. Daha uzun ertelenen cezada çocuklar üzerindeki velayet korunur, meslek yasağının uygulanmamasına karar verilebilir.

HAGB kararında hak yoksunluğu var mı?

Hayır. Hüküm açıklanmadığı için yoksunluk doğmaz.

Trafik kazasından mahkûm olursam ehliyetim alınır mı?

Hâkim üç aydan üç yıla kadar sürücü belgesinin geri alınmasına karar verebilir.

Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.

Sana bu konuda tavsiye ettiğimiz siteler

Bu konuda bu siteler sana yardımcı olabilir.

Soru sor Danışmanlık al