Hasta Hakları Nelerdir? Hakların İhlal Edilince Nereye Başvurulur?
Hastanede doktor sana hastalığın hakkında yeterli bilgi vermedi, ameliyat öncesinde onayın alınmadı ya da tıbbi kayıtlarının bir örneğini istediğinde reddedildin. Hasta olarak birçok hakkın vardır ve bu haklar mevzuatla güvence altına alınmıştır. Bu rehberde hasta haklarını ve bu haklar ihlal edildiğinde ne yapabileceğini anlatıyoruz.
Hasta olarak başlıca hakların
Hasta Hakları Yönetmeliği ve ilgili mevzuat, hastalara şu temel hakları tanır:
Bilgi alma hakkı
- Sağlık durumun, hastalığının teşhisi, uygulanacak tedavi ve bu tedavinin riskleri hakkında bilgi isteyebilirsin.
- Bilgi, anlayabileceğin bir dille verilmelidir.
- Tedavinin alternatifleri ve tedaviyi reddetmenin olası sonuçları hakkında da bilgilendirilmelisin.
Rıza hakkı
- Kural olarak, tıbbi bir müdahale için onayın alınmalıdır.
- Ameliyat gibi önemli müdahalelerde, genellikle yazılı onam formu imzalatılır.
- Acil durumlar ve hayati tehlike gibi istisnalar dışında, onayın alınmadan müdahale yapılamaz.
- Küçükler ve kısıtlılar için onay, kural olarak veli ya da vasiden alınır.
Tedaviyi reddetme hakkı
Kanunen zorunlu olan durumlar dışında, sana önerilen tedaviyi reddedebilir ya da başlamış bir tedavinin durdurulmasını isteyebilirsin. Bu durumda, tedaviyi reddetmenin sonuçlarının sana açıklanması ve bu durumun yazılı olarak kayda geçirilmesi gerekir.
Mahremiyet hakkı
- Muayene ve tedavi sırasında mahremiyetine saygı gösterilmelidir.
- Sağlık bilgilerin gizli tutulmalı ve izinsiz olarak başkalarıyla paylaşılmamalıdır.
- Sağlık verilerin, kişisel verilerin korunması mevzuatı kapsamında özel nitelikli kişisel veridir.
Tıbbi kayıtlara erişim hakkı
- Dosyanı ve tıbbi kayıtlarını inceleyebilir, bunların bir örneğini isteyebilirsin.
- Tahlil sonuçlarına, raporlara ve görüntüleme sonuçlarına e-Nabız üzerinden de ulaşabilirsin.
- Kayıtlarında yanlışlık varsa, bunların düzeltilmesini isteyebilirsin.
Kuruluş ve doktor seçme hakkı
Mevzuatın izin verdiği ölçüde, sağlık kuruluşunu ve doktorunu seçme ya da değiştirme hakkın vardır.
Saygı görme hakkı
Sağlık hizmeti alırken, kişiliğine saygı gösterilmeli, nazik ve şefkatli bir şekilde davranılmalıdır.
Güvenlik hakkı
Sağlık kuruluşunda, sağlığına zarar verecek tehlikelere karşı güvende olma hakkın vardır.
Hakların ihlal edildiğinde ne yapabilirsin?
Hastanenin hasta hakları birimi
Hastanelerde hasta haklarına ilişkin başvuruları inceleyen birimler bulunur. Şikâyetini önce bu birime yazılı olarak yapabilirsin.
SABİM ve CİMER
- Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi'ne, yani SABİM'e, telefonla ya da internet üzerinden başvurabilirsin.
- Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi'ne, yani CİMER'e de başvurabilirsin.
Hukuki yollar
Tedavi sırasında bir hata yapıldıysa ve zarar gördüysen, tıbbi kötü uygulama nedeniyle tazminat isteyebilirsin. Bu konuda "Doktor hatası (malpraktis) tazminatı nasıl alınır?" rehberimizde ayrıntılı bilgi bulabilirsin.
- Özel hastanelere karşı tazminat davası, kural olarak tüketici mahkemesinde açılır.
- Devlet hastanelerine karşı ise, idareye başvurduktan sonra idare mahkemesinde tam yargı davası açılır.
Rıza alınmadan yapılan müdahaleler, tıbbi açıdan doğru yapılmış olsa bile, kişilik haklarının ihlali sayılabilir ve tazminat sorumluluğu doğurabilir.
Hasta olarak sorumlulukların
Haklarının yanında, bazı sorumlulukların da vardır:
- Sağlık durumun hakkında doktoruna doğru ve eksiksiz bilgi vermek.
- Tedaviye ilişkin önerilere uymak.
- Sağlık çalışanlarına saygılı davranmak.
- Randevularına uymak.
Kısaca yapılacaklar
- Tedavin hakkında bilgi iste ve sorularını açıkça sor.
- Onam formlarını imzalamadan önce dikkatlice oku.
- Tıbbi kayıtlarını ve e-Nabız bilgilerini düzenli olarak kontrol et.
- Hakların ihlal edildiğinde önce hastanenin hasta hakları birimine başvur.
- Sonuç alamazsan SABİM'e, CİMER'e ya da mahkemeye başvur.
En çok sorulan sorular
Doktor bana tedavinin risklerini anlatmak zorunda mı?
Evet. Teşhis, tedavi, riskler, alternatifler ve tedaviyi reddetmenin sonuçları hakkında anlayabileceğin bir dille bilgilendirilmelisin.
Onayım alınmadan ameliyat yapılabilir mi?
Acil durumlar ve hayati tehlike gibi istisnalar dışında onayın alınmadan müdahale yapılamaz.
Tedaviyi reddedebilir miyim?
Evet. Kanunen zorunlu durumlar dışında önerilen tedaviyi reddedebilir ya da durdurulmasını isteyebilirsin.
Tıbbi kayıtlarımın örneğini alabilir miyim?
Evet. Dosyanı inceleyip örneğini isteyebilir, tahlil ve raporlarına e-Nabız'dan ulaşabilirsin.
Hasta haklarım ihlal edilirse nereye başvururum?
Önce hastanenin hasta hakları birimine yazılı başvur; ayrıca SABİM'e ve CİMER'e şikâyet edebilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.