Hasta, Hamile veya Engelli Hükümlünün Cezası Ertelenir mi?
Kardeşin cezaevinde ve ağır bir kalp hastalığı var. Cezaevi koşullarında tedavisinin yapılamadığını düşünüyorsun ve "Böyle giderse orada ölecek" diye korkuyorsun. Ya da eşin hamile ve hapis cezası kesinleşti, cezaevine girip girmeyeceğini bilmiyorsun. Belki de yaşlı babanın cezası kesinleşti ama artık yürüyemiyor ve kendi ihtiyaçlarını karşılayamıyor. "Hasta, hamile veya engelli birinin cezası ertelenebilir mi?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'daki hastalık ve gebelik nedeniyle infazın geri bırakılmasını anlatıyoruz.
Akıl hastalığı
Akıl hastalığına tutulan hükümlünün cezasının infazı geri bırakılır. Hükümlü iyileşinceye kadar bir sağlık kurumunda koruma ve tedavi altına alınır. Sağlık kurumunda geçen süreler cezaevinde geçmiş sayılır.
Diğer hastalıklar
- Kural olarak diğer hastalıklarda cezanın infazına, resmi sağlık kuruluşlarının hükümlülere ayrılan bölümlerinde, yani hastanelerin mahkûm koğuşlarında devam edilir.
- Ancak cezanın infazı hükümlünün hayatı için kesin bir tehlike oluşturuyorsa, infaz iyileşinceye kadar geri bırakılır.
Ağır hastalık veya engellilik
Ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle cezaevi koşullarında hayatını tek başına sürdüremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut bir tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen hükümlünün cezasının infazı da iyileşinceye kadar geri bırakılabilir.
Bu düzenleme, örneğin yatağa bağımlı hale gelmiş, ileri derecede demans hastası olan veya kendi temel ihtiyaçlarını karşılayamayan hükümlüler için önemlidir.
Rapor şartı
Geri bırakma kararı için şu raporlardan biri gerekir:
- Adli Tıp Kurumunca düzenlenen rapor
- Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan rapor
Karar, bu rapor üzerine infazın yapıldığı yerdeki Cumhuriyet başsavcılığınca verilir.
Geri bırakma süresince
- Karar, hükümlünün uyacağı yükümlülükler belirtilerek kendisine ve yasal temsilcisine tebliğ edilir.
- Hükümlünün bu süre içinde bulunacağı yer başsavcılığa bildirilir.
- Hükümlünün sağlık durumu, raporda belirtilen sürelerde, süre yoksa yılda bir kez yeniden incelettirilir. İnceleme sonucuna göre geri bırakmanın devam edip etmeyeceğine karar verilir.
- Yükümlülüklere aykırı davranılırsa geri bırakma kararı kaldırılır. Bu karara karşı infaz hâkimliğine başvurulabilir.
Gebelik ve yeni doğum
Hapis cezasının infazı, gebe olan veya doğum yaptığı tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş kadınlar hakkında geri bırakılır.
- Çocuk ölürse veya annesinden başka birine verilirse, doğumdan itibaren iki ay geçince ceza infaz edilir.
- Kapalı cezaevine girdikten sonra gebe kalanlardan koşullu salıverilmesine altı yıldan fazla süre kalanlar ile davranışları nedeniyle tehlikeli sayılanlar bu imkândan yararlanamaz. Bu kişilerin cezası cezaevinde onlar için düzenlenen uygun yerlerde infaz edilir.
Hasta veya yaşlı hükümlülerin cezalarını evde çekebilme imkânı için Hakkını Sor'daki ev hapsi (konutta infaz) nedir rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Hükümlünün hastalığına ilişkin bütün tıbbi raporları ve tedavi belgelerini topla.
- Cumhuriyet başsavcılığına başvurarak Adli Tıp Kurumuna veya yetkili hastanenin sağlık kuruluna sevk edilmesini iste.
- Gebelik veya yeni doğum varsa doğum raporunu veya gebelik belgesini başsavcılığa sun.
- Geri bırakma kararı verilirse yükümlülüklere ve adres bildirimine dikkat et.
- Ret veya kaldırma kararına karşı infaz hâkimliğine başvur.
Dayanak mevzuat
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 16: Akıl hastalığına tutulan hükümlünün cezası geri bırakılır ve sağlık kurumunda geçen süre cezaevinde geçmiş sayılır; diğer hastalıklarda infaz hastanelerin mahkûm bölümlerinde sürer, ancak hayati tehlike varsa iyileşinceye kadar geri bırakılır; karar Adli Tıp Kurumu veya onaylı sağlık kurulu raporu üzerine başsavcılıkça verilir; sağlık durumu dönemsel olarak incelenir; yükümlülüklere aykırılıkta karar kaldırılır ve infaz hâkimliğine başvurulabilir; gebe veya doğumdan itibaren bir yıl altı ay geçmemiş kadınların cezası geri bırakılır; cezaevinde gebe kalanlarda istisnalar vardır; ağır hastalık veya engellilik nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen ve ağır ve somut tehlike oluşturmayan hükümlünün cezası iyileşinceye kadar geri bırakılabilir.
En çok sorulan sorular
Hasta hükümlünün cezası ertelenebilir mi?
İnfaz hayatı için kesin tehlike oluşturuyorsa veya ağır hastalık nedeniyle cezaevinde hayatını tek başına sürdüremiyorsa, iyileşinceye kadar geri bırakılabilir.
Hamile kadın cezaevine girer mi?
Gebe olan veya doğumdan itibaren bir yıl altı ay geçmemiş kadınların cezasının infazı geri bırakılır.
Hangi rapor gerekir?
Adli Tıp Kurumu raporu veya yetkili tam teşekküllü hastane sağlık kurulunca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan rapor.
Kararı kim verir?
İnfazın yapıldığı yerdeki Cumhuriyet başsavcılığı.
Akıl hastalığında hastanede geçen süre cezadan düşülür mü?
Evet. Sağlık kurumunda geçen süreler cezaevinde geçmiş sayılır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.