Hastanede veya Belediyede Hizmet Almam Engellendi: Kamu Hizmetlerinden Yararlanma Hakkının Engellenmesi
Hastanede sıranı beklerken biri seni tehdit ederek muayene olmanı engelledi ya da bir grup kişi acil serviste doktorların hasta bakmasına zorla engel oldu. Belki de belediyede, nüfus müdürlüğünde veya tapu dairesinde işlem yaptırmak isterken birileri seni zorla içeri sokmadı. "Kamu hizmeti almamın engellenmesi suç mu?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde kamu hizmetlerinden yararlanma hakkının engellenmesi suçunu ve sağlık hizmetindeki ağırlaştırılmış cezayı anlatıyoruz.
Kamu hizmetlerinden yararlanma hakkı nedir?
Hastaneler, okullar, belediyeler, nüfus ve tapu müdürlükleri, adliyeler gibi kamu kurumlarının sunduğu hizmetlerden herkes eşit şekilde yararlanabilir. Barolar, tabip odaları gibi kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının hizmetleri ve kamu makamlarının izniyle sunulan hizmetler de bu korumanın kapsamındadır.
Bu hizmetlerin yürütülmesinin ya da senin bu hizmetlerden yararlanmanın zorla engellenmesi ayrı bir suçtur.
Suç nasıl oluşur?
Cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla:
- Bir kamu faaliyetinin yürütülmesine,
- Kamu kurumlarında veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında verilen ya da kamu makamlarının izniyle sunulan hizmetlerden yararlanılmasına,
engel olunması halinde faile iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.
Suç şikayete bağlı değildir; savcılık öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur.
Sağlık hizmetinde ceza artar
Engellenen hizmet sağlık hizmetiyse verilecek ceza altıda birine kadar artırılır. Örneğin:
- Acil serviste doktorların veya hemşirelerin hasta bakmasının zorla engellenmesi,
- Ambulansın hastaya ulaşmasının kasten engellenmesi,
- Hastane koridorunda kavga çıkararak muayene ve tedavinin durdurulması,
- Bir hastanın tehdit edilerek muayene veya tedavi olmasının engellenmesi.
Sağlık çalışanına yönelik saldırılarda yaralama, tehdit veya hakaret gibi başka suçlar da işlenmişse bunlar ayrıca değerlendirilir.
Hangi durumlar bu suça girmez?
Her olumsuz deneyim bu suçu oluşturmaz:
- Kurumda yoğunluk nedeniyle uzun süre beklemen,
- Görevlinin kanuna dayanarak işlemini reddetmesi,
- Randevu sistemindeki teknik aksaklıklar,
tek başına bu suçun konusu değildir. Ancak görevli, kanuna aykırı şekilde ve kasten seni hizmetten mahrum bıraktıysa görevi kötüye kullanma suçu gündeme gelebilir. Bunun için Hakkını Sor'daki kamu görevlisini şikayet rehberine bakabilirsin.
Dilekçenin hukuki bir neden olmadan alınmaması ise ayrı bir suçtur. Ayrıntılar için Hakkını Sor'daki dilekçe hakkının engellenmesi rehberine bakabilirsin.
Engellenirsen ne yapmalısın?
- Güvenliğini sağla; tehlike varsa kurum güvenliğine haber ver veya 112'yi ara.
- Olaya tanık olan kişilerin ve görevlilerin adlarını not et.
- Kurumun kamera kayıtlarının korunmasını yazılı olarak iste; bu kayıtlar kısa sürede silinebilir.
- Yaralandıysan doktor raporu al.
- Cumhuriyet başsavcılığına şikayet dilekçesi ver veya kurumdaki polis noktasına başvur.
- Sağlık kurumlarında yaşanan olaylar için hastanenin hasta hakları birimine de yazılı başvuru yapabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Tehlikedeysen hemen güvenliği veya 112'yi ara.
- Tanıkları, görevlileri ve olay saatini not et.
- Kamera kayıtlarının korunmasını iste, gerekiyorsa doktor raporu al.
- Savcılığa şikayette bulun.
- Görevlinin kasıtlı ihmali varsa görevi kötüye kullanma şikayetini de değerlendir.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 113/1: Cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka bir davranışla bir kamu faaliyetinin yürütülmesine ya da kamu kurumlarında, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında veya kamu izniyle sunulan hizmetlerden yararlanılmasına engel olana iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 113/2: Suçun konusu sağlık hizmeti ise verilecek ceza altıda birine kadar artırılır.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 257: Görevinin gereklerine aykırı hareket ederek veya görevini ihmal ederek kişilerin mağduriyetine neden olan kamu görevlisi, kanunda ayrıca suç olarak tanımlanmamışsa görevi kötüye kullanmaktan cezalandırılır.
En çok sorulan sorular
Hastanede doktorun hasta bakmasını engellemek suç mu?
Evet. Cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka bir davranışla sağlık hizmetini engelleyene iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir ve bu ceza altıda birine kadar artırılır.
Bu suç şikayete bağlı mı?
Hayır. Savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur.
Kurumda çok uzun beklemek bu suçu oluşturur mu?
Hayır. Yoğunluk veya teknik aksaklık tek başına suç değildir. Suç için hizmetin cebir, tehdit veya hukuka aykırı bir davranışla engellenmesi gerekir.
Görevli bana hizmet vermiyor, ne yapabilirim?
Gerekçeyi yazılı iste, kuruma ve görevlinin amirine şikayette bulun. Kasıtlı ve kanuna aykırı bir davranış varsa görevi kötüye kullanma nedeniyle savcılığa da başvurabilirsin.
Sağlık çalışanına saldıran ayrıca yaralamadan da yargılanır mı?
Evet. Olayda yaralama, tehdit veya hakaret gibi başka suçlar da işlendiyse bunlar ayrıca değerlendirilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.