Hayvana Eziyet ve Hayvan Öldürmenin Cezası: Nasıl Şikayet Edilir?
Komşunun köpeğini zincire bağlı ve aç bıraktığını görüyorsun, sokakta bir kediye işkence edildiğine şahit oldun ya da biri evcil hayvanını sokağa terk etti. "Hayvana eziyet suç mu, nereye şikayet etmeliyim, cezası ne?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde hayvanlara yönelik yasakları, cezaları ve şikayet yollarını anlatıyoruz.
Hayvanlarla ilgili yasaklar
Hayvanları Koruma Kanunu'na göre şunlar yasaktır:
- Hayvanlara kasıtlı olarak kötü davranmak, dövmek, aç ve susuz bırakmak, aşırı soğuğa ve sıcağa maruz bırakmak, bakımlarını ihmal etmek, fiziksel ve psikolojik acı çektirmek,
- Hayvanları güçlerini aştığı açıkça görülen işlere zorlamak,
- Hasta, gebeliğinin üçte ikisini tamamlamış ya da yeni doğurmuş hayvanları çalıştırmak, uygun olmayan koşullarda barındırmak,
- Ev hayvanlarını on altı yaşından küçüklere satmak,
- Hayvanlara alkol, sigara ya da uyuşturucu gibi maddeler vermek,
- Hayvanlara işkence yapmak ya da acımasız ve zalimce davranmak,
- Ev hayvanını terk etmek,
- Belediyelerin topladığı sahipsiz hayvanları bakımevi dışında bir yere bırakmak.
Hangi fiiller suçtur?
Kanunda bazı fiiller hapis cezası gerektiren suç olarak düzenlenmiştir:
- Bir ev hayvanını ya da evcil hayvanı kasten öldürmek: altı aydan dört yıla kadar hapis,
- Bir ev hayvanına ya da evcil hayvana işkence etmek ya da acımasız ve zalimce davranmak: altı aydan üç yıla kadar hapis,
- Hayvanlara cinsel saldırıda bulunmak: altı aydan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası,
- Hayvanları dövüştürmek: üç aydan iki yıla kadar hapis ya da adli para cezası,
- Nesli tükenmekte olan bir hayvanı öldürmek: bir yıldan beş yıla kadar hapis.
Cezanın artırılması
Bu suçlar birden fazla hayvana karşı aynı anda işlenirse ceza yarı oranında artırılır. Suç veteriner hekim, hayvan koruma derneği ya da vakfı üyeleri veya hayvanlara bakmakla görevli kişiler tarafından işlenirse de ceza yarı oranında artırılır.
İdari para cezaları
Suç sayılmayan diğer yasaklara aykırı davrananlara idari para cezası verilir. Örneğin hayvanı aç ve susuz bırakmak, dövmek ya da bakımını ihmal etmek hayvan başına idari para cezası gerektirir. Ev hayvanını terk etmenin cezası ise diğerlerine göre çok daha yüksektir. Kanundaki tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırıldığından, güncel tutarları ilgili kurumdan öğrenmelisin.
Şikayet nasıl yapılır?
Soruşturmanın başlaması
Kanuna göre hayvanlara yönelik suçlarda soruşturma yapılması, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın il ya da ilçe müdürlüğünün Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunmasına bağlıdır. Yani şikayetini öncelikle il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğüne yapman gerekir.
Suçüstü halinde
Suç işlenirken yakalanma gibi suçüstü hallerinde ise soruşturma genel kurallara göre yapılır. Bu durumda doğrudan polise ya da jandarmaya başvurabilirsin.
Sahipli hayvan
Suç başka bir kişi tarafından sahipli bir hayvana karşı işlenirse, hayvan sahibinin şikayeti üzerine de soruşturma yapılır. Örneğin komşun senin köpeğini zehirlediyse, doğrudan savcılığa şikayette bulunabilirsin.
Diğer başvuru yolları
- Alo 112 acil çağrı hattını arayabilir,
- Belediyenin veteriner işleri müdürlüğüne bildirebilir,
- CİMER üzerinden şikayette bulunabilirsin.
Hayvanın korunması
Suça konu olan ve el konulan kedi ve köpekler, bakımevi bulunan en yakın belediye tarafından koruma altına alınarak hayvan bakımevine götürülür.
Delilleri nasıl toplamalısın?
- Olayın fotoğraflarını ve videolarını tarih ve yer bilgisiyle kaydet.
- Olaya tanık olan kişilerin isim ve iletişim bilgilerini not al.
- Hayvan yaralandıysa veteriner raporunu sakla.
- Şikayet dilekçende olayın tarihini, yerini ve failin bilgilerini açıkça belirt.
Kısaca yapılacaklar
- Hayvana eziyete şahit olursan olayı fotoğraf ve videoyla belgele.
- Acil bir durum varsa 112'yi ara ya da polise, jandarmaya başvur.
- İl ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğüne yazılı şikayette bulun.
- Sahipli hayvanınıza zarar verildiyse savcılığa şikayet et.
- Yaralı hayvan için veteriner raporu al.
- Evcil hayvanını terk etme; sahiplenemiyorsan barınaklara ya da derneklere danış.
Dayanak mevzuat
- 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu m. 14: Hayvanlara kötü davranmak, dövmek, aç ve susuz bırakmak, bakımlarını ihmal etmek, güçlerini aşan işlere zorlamak, işkence etmek, ev hayvanını terk etmek ve ev hayvanını on altı yaşından küçüklere satmak yasaktır.
- 5199 sayılı Kanun m. 28/1-j: Madde 14'teki yasaklara aykırı davrananlara hayvan başına idari para cezası verilir; ev hayvanını terk edenlere daha yüksek ceza uygulanır.
- 5199 sayılı Kanun m. 28/A: Ev veya evcil hayvanı kasten öldürmek altı aydan dört yıla, işkence ve zalimce muamele altı aydan üç yıla, cinsel saldırı altı aydan üç yıla kadar hapis, hayvan dövüştürmek üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir; soruşturma Tarım ve Orman Bakanlığı il veya ilçe müdürlüğünün savcılığa yazılı başvurusuna bağlıdır; suçüstünde genel hükümler uygulanır; sahipli hayvana karşı suçlarda sahibin şikayetiyle de soruşturma yapılır.
En çok sorulan sorular
Hayvana eziyet etmenin cezası ne?
Bir ev hayvanına ya da evcil hayvana işkence etmek ya da zalimce davranmak altı aydan üç yıla kadar hapis cezası gerektirir. Hayvanı kasten öldürmenin cezası ise altı aydan dört yıla kadar hapistir. Suç sayılmayan kötü muamelelere idari para cezası verilir.
Hayvana eziyeti nereye şikayet edebilirim?
İl ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğüne yazılı olarak şikayette bulunabilirsin. Suçüstü halinde polise ya da jandarmaya, acil durumlarda 112'ye başvurabilirsin.
Evcil hayvanı sokağa terk etmek suç mu?
Ev hayvanını terk etmek kanunda yasaklanmıştır ve hayvan başına yüksek bir idari para cezası gerektirir.
Köpeğimi zehirleyen komşuyu şikayet edebilir miyim?
Evet. Suç başka bir kişi tarafından sahipli bir hayvana karşı işlenirse, hayvan sahibinin şikayeti üzerine soruşturma yapılır. Bu yüzden doğrudan savcılığa şikayette bulunabilirsin.
Hayvanı zincirde ve aç bırakmak suç mu?
Hayvanı aç ve susuz bırakmak ve bakımını ihmal etmek kanunda yasaktır ve idari para cezası gerektirir. Bu davranış işkence ya da zalimce muamele boyutuna ulaşırsa hapis cezası da gündeme gelebilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.