Hem Emekli Maaşı Hem Ölüm Aylığı Alınır mı? SGK Aylıklarının Birleşmesi
Eşin vefat etti ve sen zaten kendi emekli maaşını alıyorsun. Ya da annen ve baban ayrı ayrı emekliydi ve ikisi de vefat etti. "Hem kendi emekli maaşımı hem eşimin ölüm aylığını alabilir miyim? Anne ve babamdan iki ayrı aylık bağlanır mı?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde SGK aylıklarının birleşmesini, yani birden fazla aylığa hak kazanıldığında hangisinin ne kadar ödendiğini anlatıyoruz.
Kendi emekli maaşı ve eşten ölüm aylığı: İkisi birden
Kendi çalışmandan dolayı yaşlılık (emeklilik), malullük veya vazife malullüğü aylığı alıyorsan ve eşin vefat ettiyse, eşinden dolayı hak kazandığın ölüm aylığını da alırsın. Yani her iki aylık birlikte ödenir.
Ancak eşten bağlanacak aylığın oranı senin durumuna göre değişir:
- Aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan dul eş, kendi sigortalılığı nedeniyle aylık almıyorsa ve çalışmıyorsa, eşin aylığının yüzde 75'ini alır.
- Dul eş kendi emekli maaşını alıyorsa veya çalışıyorsa, eşin aylığının yüzde 50'sini alır.
- Aylık bağlanmış çocuk varsa dul eşin payı yüzde 50'dir.
Örneğin eşinin emekli maaşı 20.000 lira idiyse ve sen de kendi emekli maaşını alıyorsan, eşinden yaklaşık 10.000 lira ölüm aylığı bağlanır. Kendi emekli maaşın da aynen devam eder.
Ölüm aylığının kimlere bağlandığını Hakkını Sor'daki ölüm aylığı rehberinde bulabilirsin.
Anne ve babadan ayrı ayrı aylık
Hem annenden hem babandan ölüm aylığına hak kazanan çocuğa:
- Yüksek olan aylığın tamamı
- Düşük olan aylığın yarısı
ödenir. Örneğin babandan 6.000, annenden 4.000 lira aylık hak ettiysen, 6.000 + 2.000 = 8.000 lira alırsın.
Hem eşten hem anne babadan aylık
Hem eşinden hem de anne ve/veya babasından ölüm aylığına hak kazanan kişiye, tercihine göre ya eşinden ya da anne ve/veya babasından bağlanacak aylık ödenir. İkisi birlikte ödenmez.
Bu durum genellikle dul kalan ve aynı zamanda anne babasını kaybetmiş kız çocuklarında karşımıza çıkar. Hangi aylığın daha yüksek olduğunu hesaplatarak tercih yapmalısın.
Kendi emekli maaşı ve anne babadan yetim aylığı
Kız çocuklarının yaşı ne olursa olsun yetim aylığı alabilmesi için evli olmaması ve kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olması gerekir. Bu yüzden kendi emekli maaşını alan bir kız çocuğuna kural olarak anne veya babasından yetim aylığı bağlanmaz.
Benzer şekilde, sigortalı olarak çalışmaya başlayan kız çocuğunun yetim aylığı kesilir. Ancak 18 yaşını, lise öğrenimi sürüyorsa 20 yaşını, yükseköğrenim sürüyorsa 25 yaşını doldurmamış çocukların hizmet akdiyle (SSK kapsamında) sigortalı çalışması, yetim aylığı bağlanmasına engel değildir.
Birden fazla çocuktan aylık alan anne baba
Birden fazla çocuğundan ölüm aylığına hak kazanan anne ve babaya, en fazla ödeme yapan ilk iki dosyadan yüksek olan aylığın tamamı, düşük olanın yarısı ödenir.
Malullük ve yaşlılık aylığı birlikte
Hem malullük hem yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalıya bu aylıklardan yüksek olanı ödenir. Aylıklar eşitse yalnızca yaşlılık aylığı ödenir. İkisi birlikte ödenmez.
İkinci eşten de aylık hakkı
Evliliği ölüm nedeniyle sona eren ve sonraki eşinden de aylığa hak kazanan kişiye tercih ettiği aylık bağlanır. Yani iki ayrı eşten iki ölüm aylığı alınamaz.
Ne yapmalısın?
- SGK'ya ölüm aylığı için başvur; kendi emekli maaşın olsa bile başvurunu yap.
- Birden fazla aylığa hak kazandıysan hangisinin daha yüksek olduğunu SGK'dan öğren ve tercih hakkın varsa yazılı olarak bildir.
- Kendi emekli maaşın varsa eşten bağlanacak aylığın oranının yüzde 50 olacağını bil.
- Sonradan çalışmaya başlarsan, evlenirsen veya başka bir aylık bağlanırsa SGK'ya bildir; aksi halde yersiz ödeme borcu çıkabilir.
Kısaca yapılacaklar
- Kendi emekli maaşın ve eşten ölüm aylığı birlikte ödenir.
- Kendi aylığın varsa eşten aldığın ölüm aylığı oranı genellikle yüzde 50'dir.
- Anne ve babadan ayrı ayrı aylıkta yüksek olanın tamamı, düşük olanın yarısı ödenir.
- Hem eşten hem anne babadan hak kazanırsan birini tercih edersin.
- Kendi emekli maaşı olan kız çocuğuna kural olarak yetim aylığı bağlanmaz.
- Durumundaki değişiklikleri SGK'ya bildir.
Dayanak mevzuat
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 54/a-1: Hem malullük hem yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalıya bu aylıklardan yüksek olanı, aylıklar eşitse yalnız yaşlılık aylığı bağlanır.
- 5510 sayılı Kanun m. 54/a-2: Malullük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığı ile birlikte ölen eşinden dolayı da aylığa hak kazanan sigortalıya her iki aylığı bağlanır.
- 5510 sayılı Kanun m. 54/a-3: Ana ve babasından ayrı ayrı aylığa hak kazanan çocuklara yüksek olan aylığın tamamı, az olan aylığın yarısı bağlanır.
- 5510 sayılı Kanun m. 54/a-4: Birden fazla çocuğundan aylığa hak kazanan ana ve babaya en fazla ödemeye imkan veren ilk iki dosyadan yüksek olan aylığın tamamı, düşük olanın yarısı bağlanır.
- 5510 sayılı Kanun m. 54/a-5: Hem eşinden hem de ana ve/veya babasından ölüm aylığına hak kazananlara tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak aylık bağlanır.
- 5510 sayılı Kanun m. 54/a-7: Evliliğin ölüm nedeniyle sona ermesi durumunda sonraki eşinden de aylığa hak kazananlara tercih ettiği aylık bağlanır.
- 5510 sayılı Kanun m. 34: Ölen sigortalının aylığının dul eşine yüzde 50'si, aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan ve çalışmayan veya kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış dul eşine yüzde 75'i bağlanır; kız çocuklarına yaşları ne olursa olsun evli olmamaları ve kendi sigortalılıkları nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olmaları şartıyla aylık bağlanır. Ayrıca 18 yaşını, lise öğreniminde 20, yükseköğrenimde 25 yaşını doldurmayan çocukların hizmet akdiyle sigortalı sayılması aylık bağlanmasına engel değildir.
En çok sorulan sorular
Hem kendi emekli maaşımı hem eşimin ölüm aylığını alabilir miyim?
Evet. Her iki aylık birlikte ödenir. Ancak kendi aylığın olduğu için eşten bağlanacak aylık genellikle eşin aylığının yüzde 50'sidir.
Anne ve babamdan iki ayrı yetim aylığı alabilir miyim?
Yüksek olan aylığın tamamını, düşük olan aylığın yarısını alırsın.
Kendi emekli maaşım var, babamdan yetim aylığı alabilir miyim?
Kız çocuğuysan ve yaş sınırını aştıysan, kendi emekli maaşın olduğu için kural olarak yetim aylığı bağlanmaz.
Hem eşimden hem babamdan ölüm aylığı alabilir miyim?
Hayır, ikisinden birini tercih etmen gerekir.
Dul eşin ölüm aylığı oranı neden yüzde 50'ye düştü?
Kendi emekli maaşın bağlandıysa veya sigortalı çalışmaya başladıysan, aylık bağlanmış çocuğun olmasa bile oran yüzde 75'ten yüzde 50'ye iner.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.