Hisseli Tapu Almadan Önce Bilmen Gerekenler
Uygun fiyatlı bir arsa ya da tarla ilanı gördün ve satıcı sana "hisseli tapu" veriyor. Hisseli tapu almak cazip görünebilir, ama bazı önemli riskleri vardır. Bu rehberde hisseli tapu almadan önce bilmen gerekenleri anlatıyoruz.
Hisseli tapu nedir?
Hisseli tapu, bir taşınmazın birden fazla kişiye pay oranında ait olması demektir. Bu durumda her paydaş, taşınmazın tamamı üzerinde payı oranında hak sahibidir. Ama taşınmazın belirli bir bölümü, örneğin "kuzeydeki 500 metrekare", tapuda sana ait olarak gösterilmez.
Bu ortaklık türüne paylı mülkiyet denir.
Hisseli tapunun riskleri
Belirli bir yer sana ait değildir
Satıcı sana arazinin belirli bir bölümünü göstererek "Burası senin" diyebilir. Ancak tapuda böyle bir ayrım yoksa, bu gösterilen yer hukuken sana ait değildir. Diğer paydaşlar da bu bölümü kullanma hakkına sahiptir.
Paydaşlar arasında yapılan sözlü ya da yazılı fiili paylaşımlar, tapuya işlenmediği sürece diğer paydaşları ve sonradan pay satın alan kişileri bağlamayabilir.
Diğer paydaşların önalım hakkı
Bir paydaş payını paydaş olmayan birine satarsa, diğer paydaşlar önalım, yani şufa hakkını kullanarak bu payı senin ödediğin bedelle senden alabilir. Diğer paydaşlar bu hakkı, satışı öğrendikleri tarihten itibaren üç ay ve her hâlde satıştan itibaren iki yıl içinde kullanabilir.
Bu yüzden pay satın aldıktan sonra uzun bir süre boyunca payının elinden alınma riski bulunur.
Ortaklığın giderilmesi davası
Herhangi bir paydaş, her zaman ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Bu durumda taşınmaz, fiziki olarak bölünemiyorsa açık artırmayla satılır ve satış bedeli paydaşlar arasında pay oranında paylaştırılır. Yani satın aldığın arsanın, istemediğin hâlde açık artırmayla satılması gündeme gelebilir.
Yapı ruhsatı sorunu
Hisseli bir arsaya ev yapmak istiyorsan, kural olarak bütün paydaşların muvafakati gerekir. Paydaşlardan biri bile onay vermezse yapı ruhsatı alman zorlaşır. İzinsiz yapılan yapılar ise kaçak yapı sayılır ve yıkım kararıyla karşılaşabilir.
Tarım arazilerinde kısıtlamalar
Tarım arazilerinin küçük parçalara bölünmesini önlemek için kanun, belirli büyüklüğün altında bölünmeye ve hisselendirmeye kısıtlamalar getirmiştir. Bu nedenle tarla satın alırken bu kısıtlamaları mutlaka araştır.
Hisseli tapu dolandırıcılığına dikkat
Bazı satıcılar, büyük bir araziyi yüzlerce kişiye küçük paylar hâlinde satarak, alıcılara arazinin farklı bölümlerini "senin parselin" diye gösterir. Alıcılar daha sonra bu bölümleri kullanamadıklarını, ev yapamadıklarını ya da araziye yol olmadığını öğrenir.
"İmara açılacak", "yakında yol geçecek" gibi vaatlerle yapılan satışlara karşı dikkatli ol ve bu vaatleri belediyeden mutlaka teyit et.
Satın almadan önce neleri kontrol etmelisin?
- Tapu kaydını e-Devlet ya da tapu müdürlüğü üzerinden kontrol et. Kaç paydaş olduğunu ve payların oranını öğren.
- Tapu kaydında haciz, ipotek ya da şerh olup olmadığına bak.
- Belediyeden imar durumu belgesi alarak arsanın imar durumunu öğren.
- Araziye yol olup olmadığını kontrol et.
- Diğer paydaşlarla görüş ve fiili kullanım konusunda anlaşma olup olmadığını öğren.
- Paydaşlarla kullanım ve yönetim konusunda yazılı bir anlaşma yapıp bu anlaşmayı tapuya şerh ettirme imkânını araştır.
Daha güvenli alternatifler
- Ayrı bir tapusu olan, yani müstakil parsel satın almayı tercih et.
- Paydaşların hepsi birlikte satış yapıyorsa, taşınmazı tamamen satın al.
- Kat irtifakı ya da kat mülkiyeti kurulmuş bir yapıda, bağımsız bölüm satın al.
Kısaca yapılacaklar
- Tapu kaydını ve paydaş sayısını kontrol et.
- Belediyeden imar durumunu öğren.
- Satıcının gösterdiği yerin tapuda sana ait olmadığını unutma.
- Önalım ve ortaklığın giderilmesi risklerini değerlendir.
- Mümkünse müstakil parsel satın almayı tercih et.
En çok sorulan sorular
Hisseli tapuda satıcının gösterdiği yer benim mi olur?
Hayır. Tapuda ayrım yoksa gösterilen yer hukuken sana ait değildir; taşınmazın tamamında payın oranında hak sahibisin.
Diğer paydaşlar payımı benden alabilir mi?
Evet. Paydaş olmayan birine satışta diğer paydaşlar önalım hakkını kullanarak payı ödediğin bedelle senden alabilir.
Hisseli arsaya ev yapabilir miyim?
Kural olarak bütün paydaşların muvafakati gerekir; biri onay vermezse ruhsat alman zorlaşır.
Bir paydaş ortaklığın giderilmesini isterse ne olur?
Taşınmaz bölünemiyorsa açık artırmayla satılır ve bedel paydaşlar arasında paylaştırılır.
Satın almadan önce neyi kontrol etmeliyim?
Tapu kaydındaki paydaş sayısını ve payları, haciz, ipotek ya da şerh olup olmadığını ve "imara açılacak" gibi vaatleri belediyeden kontrol et.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.