İcra Takibi Nasıl Başlatılır? Alacaklı İçin Adım Adım Rehber
Birine borç verdin, malını sattın ya da bir iş yaptın ama paranı alamıyorsun. Defalarca aradın, mesaj attın, karşı taraf "ödeyeceğim" deyip duruyor. "Alacağım için icra takibini nasıl başlatırım, mahkemeye gitmem gerekir mi, borçlu itiraz ederse ne olur?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde alacaklı olarak icra takibi başlatmayı adım adım anlatıyoruz.
İcra takibi için mahkeme kararı gerekir mi?
Hayır. Türkiye'de alacaklı, elinde mahkeme kararı olmasa bile icra dairesine başvurarak takip başlatabilir. Bu yola ilamsız icra takibi denir. Elinde bir mahkeme kararı varsa ilamlı icra takibi yapılır.
İlamsız takipte borçluya bir ödeme emri gönderilir. Borçlu itiraz etmezse takip kesinleşir ve borçlunun mallarına haciz konulabilir.
Hangi takip yolunu seçmelisin?
Genel haciz yoluyla takip
En sık kullanılan yoldur. Elinde yazılı bir belge olmasa bile bu yolla takip başlatabilirsin. Borç sözleşmesi, fatura, dekont, mesajlar ya da hiçbir belge olmadan sadece borcun sebebini yazarak başvurabilirsin.
Kambiyo senetlerine özgü takip
Alacağın bono, çek ya da poliçeye dayanıyorsa bu özel yolu seçebilirsin. Bu takip daha hızlı ilerler, çünkü borçlunun itirazı takibi kendiliğinden durdurmaz; borçlunun icra mahkemesine başvurması gerekir.
Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip
Alacağın ipotek ya da rehinle güvence altına alınmışsa önce bu yol izlenir.
İcra takibi adım adım
1. Takip talebini hazırla
Takip talebi, icra dairesine yazılı, sözlü ya da elektronik ortamda yapılabilir. Talepte şunlar yer almalıdır:
- Senin adın, soyadın, T.C. kimlik numaran ve adresin
- Paranın yatırılacağı banka hesap bilgilerin
- Borçlunun adı, soyadı, biliniyorsa T.C. kimlik numarası ve adresi
- Alacağın Türk lirası olarak tutarı, faiz isteniyorsa faizin miktarı ve başlangıç tarihi
- Varsa senet, yoksa borcun sebebi
- Seçtiğin takip yolu
Alacak bir belgeye dayanıyorsa belgenin aslı ya da onaylı örneği de talebe eklenir.
2. Başvuruyu yap
Takip talebini bizzat icra dairesine giderek verebilir ya da e-Devlet ve UYAP Vatandaş Portal üzerinden elektronik olarak açabilirsin. Kural olarak borçlunun yerleşim yerindeki ya da sözleşmenin ifa edileceği yerdeki icra dairesi yetkilidir.
3. Masrafları öde
Takip açarken başvuru harcı, peşin harç ve tebligat gibi masraflar için gider avansı yatırılır. Bu masraflar takip sonunda borçludan alınabilir. Ödeme gücün yoksa adli yardım talep edebilirsin.
4. Ödeme emri gönderilir
İcra müdürü talebi uygun bulursa borçluya bir ödeme emri düzenler ve tebliğ eder. Genel haciz yoluyla takipte ödeme emrinde, borcun ve masrafların yedi gün içinde ödenmesi ihtarı yer alır. Kambiyo senedine dayalı takipte bu süre on gündür.
5. Borçlu ne yapabilir?
- Borcu öderse takip sona erer ve para hesabına aktarılır.
- Ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz ederse genel haciz yoluyla takip durur.
- Hiçbir şey yapmazsa takip kesinleşir.
Borçlu itiraz ederse ne yapmalısın?
Genel haciz yoluyla takipte borçlunun itirazı takibi durdurur. Bu durumda iki yolun vardır:
- İtirazın iptali davası: İtirazın sana tebliğinden itibaren bir yıl içinde mahkemede dava açarak alacağını ispat edebilirsin. Borçlunun itirazının haksız olduğu anlaşılırsa borçlu ayrıca icra inkar tazminatı ödemeye mahkum edilebilir.
- İtirazın kaldırılması: Alacağın imzası ikrar edilmiş ya da noterce onaylanmış bir borç ikrarı belgesine veya resmi bir belgeye dayanıyorsa, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilirsin.
İtirazın iptali davasını Hakkını Sor'daki itirazın iptali rehberinde ayrıntılı bulabilirsin.
Takip kesinleşince haciz
Takip kesinleşince alacaklı, borçlunun mallarına haciz konulmasını isteyebilir. UYAP üzerinden borçlunun banka hesapları, araçları, taşınmazları ve maaşı sorgulanabilir ve elektronik ortamda haciz konulabilir.
Önemli bir süre var: Haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer. İtiraz veya dava varsa bu süre, karar kesinleşene kadar işlemez. Bu süreyi kaçırırsan takibi yenilemen gerekir.
Maaş haczi ve haczedilemeyen mallar hakkında Hakkını Sor'daki maaş haczi ve evdeki eşyaya haciz rehberlerine bakabilirsin.
İcra takibi başlatmadan önce
- Alacağını gösteren tüm belgeleri topla: sözleşme, senet, fatura, dekont, yazışmalar.
- Borçlunun güncel adresini ve T.C. kimlik numarasını öğrenmeye çalış.
- Borçluya noter aracılığıyla ihtarname göndermek, temerrüdü ve faizin başlangıcını belgelemek için faydalı olabilir.
- Alacağının zamanaşımına uğramadığını kontrol et.
- Haksız ve kötü niyetli takip yapma; borçlu haklı çıkarsa sen de tazminat ödemeye mahkum edilebilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Mahkeme kararı olmadan da ilamsız icra takibi başlatabilirsin.
- Senedin varsa kambiyo senedi takibini, yoksa genel haciz yolunu seç.
- Takip talebini icra dairesine ya da e-Devlet ve UYAP üzerinden ver.
- Gider avansını yatır; ödeme gücün yoksa adli yardım iste.
- Borçlu itiraz ederse bir yıl içinde itirazın iptali davası aç ya da şartları varsa altı ay içinde itirazın kaldırılmasını iste.
- Takip kesinleşince bir yıl içinde haciz talep et.
Dayanak mevzuat
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 58: Takip talebi icra dairesine yazılı, sözlü veya elektronik ortamda yapılır; talepte taraf bilgileri, alacak tutarı, faiz, senet veya borcun sebebi ve takip yolu gösterilir.
- 2004 sayılı Kanun m. 60: İcra müdürü talebi uygun bulursa ödeme emri düzenler; emirde borcun yedi gün içinde ödenmesi ihtarı yer alır.
- 2004 sayılı Kanun m. 62: Borçlu itirazını ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirir.
- 2004 sayılı Kanun m. 67: Takibine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir; haksız itirazda borçlu, kötü niyetli takipte alacaklı tazminata mahkum edilebilir.
- 2004 sayılı Kanun m. 68: İmzası ikrar veya noterce onaylanmış borç ikrarı belgesine ya da resmi belgeye dayanan alacaklı, altı ay içinde itirazın kaldırılmasını isteyebilir.
- 2004 sayılı Kanun m. 78: Ödeme emrindeki süre geçtikten sonra haciz istenebilir; haciz isteme hakkı ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer.
- 2004 sayılı Kanun m. 167-168: Kambiyo senedine dayanan alacaklı özel haciz yoluyla takip yapabilir; bu takipte ödeme süresi on gündür.
En çok sorulan sorular
İcra takibi başlatmak için avukat gerekir mi?
Hayır. Takip talebini kendin icra dairesine ya da e-Devlet ve UYAP üzerinden verebilirsin. Ancak itiraz ve dava aşamalarında bir avukattan destek almak işini kolaylaştırır.
Senetsiz alacak için icra takibi yapılabilir mi?
Evet. Genel haciz yoluyla takipte senet şart değildir; borcun sebebini yazman yeterlidir. Ancak borçlu itiraz ederse alacağını mahkemede ispat etmen gerekir.
Borçlu ödeme emrine itiraz ederse para alınamaz mı?
İtiraz takibi durdurur ama alacağın kaybolmaz. Bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir ya da şartları varsa altı ay içinde itirazın kaldırılmasını isteyebilirsin.
İcra takibi masraflarını kim öder?
Takip açarken masrafları alacaklı öder. Takip sonunda bu masraflar ve vekalet ücreti borçludan tahsil edilebilir.
Haciz için ne kadar sürem var?
Haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer. İtiraz veya dava varsa bu süre karar kesinleşene kadar işlemez.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.