İcrada Mal Beyanı Nedir? Mal Beyanında Bulunmazsam Hapse Girer miyim?
İcra dairesinden gelen ödeme emrinde "mal beyanında bulunmazsan hapisle tazyik olunursun" yazısını gördün ve korktun. Ya da bir alacaklısın ve borçlunun malı olup olmadığını öğrenmek istiyorsun. "Mal beyanı nedir? Ne zaman yapılır? Yapmazsam hapse girer miyim? Malım yoksa ne yazacağım?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde icra takibinde mal beyanını anlatıyoruz.
Mal beyanı nedir?
Mal beyanı, borçlunun icra dairesine şunları bildirmesidir:
- Kendisinde ve başkalarının elinde bulunan malları, alacakları ve hakları
- Her türlü kazancı ve geliri
- Yaşayış tarzına göre geçimini nasıl sağladığı
- Borcunu nasıl ödeyebileceği
Beyan yazılı olarak veya icra dairesinde sözlü olarak yapılabilir. Sözlü beyan tutanağa geçirilir.
Ne zaman yapılır?
Ödeme emrine itiraz etmediysen
Ödeme emrinde, borca veya imzaya itiraz etmezsen yedi gün içinde mal beyanında bulunman gerektiği yazar. Yani yedi günlük süre içinde ne borcu ödedin ne de itiraz ettiysen, aynı süre içinde mal beyanında bulunmalısın.
İtiraz ettiysen ve itirazın kaldırıldıysa
İtiraz ettiğin halde mahkeme itirazının iptaline veya kaldırılmasına karar verdiyse, bu kararın sana tebliğinden itibaren üç gün içinde mal beyanında bulunman gerekir. Karar yüzüne karşı verildiyse süre kararın açıklandığı günden başlar.
Malım yoksa ne yazacağım?
Malın veya gelirin yoksa da mal beyanında bulunman gerekir. Bu durumda "malım yoktur" diye beyanda bulunursun. Gelirin varsa, örneğin maaşın, emekli aylığın veya kira gelirin, bunları da yazman gerekir. Geçimini nasıl sağladığını da belirtmelisin; örneğin "ailemin yanında kalıyorum, onların desteğiyle geçiniyorum".
Önemli olan beyanın gerçeğe uygun olmasıdır.
Mal beyanında bulunmazsan: Tazyik hapsi
Mal beyanında bulunmayan borçlu hakkında, alacaklının talebi üzerine icra mahkemesi tazyik hapsine karar verebilir.
- Tazyik hapsi bir ceza değil, borçluyu beyanda bulunmaya zorlamak için uygulanan bir baskı aracıdır.
- Bir defaya mahsus verilir ve üç ayı geçemez.
- Borçlu mal beyanında bulunduğu anda serbest bırakılır.
Tazyik hapsi kendiliğinden uygulanmaz; alacaklının icra mahkemesine şikayette bulunması gerekir. Mahkeme borçluyu dinleyerek karar verir. Bu nedenle mahkemeden davetiye gelirse duruşmaya git ve mal beyanını yap.
Gerçeğe aykırı beyan: Hapis cezası
Mal beyanında bilerek gerçeğe aykırı bilgi vermek, örneğin maaşını veya evini gizlemek, ayrı bir suçtur. Bu durumda alacaklının şikayeti üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilebilir.
Bu yüzden "nasılsa bulamazlar" diye malını veya gelirini saklama. Alacaklı, UYAP üzerinden tapu, araç, SGK ve banka kayıtlarını sorgulayabildiği için gizlenen mallar çoğu zaman ortaya çıkar.
Sonradan mal edinirsen
Mal beyanında malın olmadığını veya borcuna yetecek malın olmadığını bildirdiysen, sonradan edindiğin malları ve gelirindeki artışları yedi gün içinde icra dairesine bildirmek zorundasın. Örneğin yeni bir işe girdiysen veya miras kaldıysa bunu bildirmelisin.
Alacaklıysan
- Borçlu süresinde mal beyanında bulunmadıysa icra mahkemesine şikayette bulunarak tazyik hapsi isteyebilirsin.
- Mal beyanını beklemeden haciz isteyebilir, UYAP üzerinden borçlunun tapu, araç ve SGK kayıtlarını sorgulayabilirsin.
- Borçlunun gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunu tespit edersen şikayet yoluyla ceza davasının açılmasını sağlayabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Ödeme emrine itiraz etmediysen yedi gün içinde mal beyanında bulun.
- İtirazın kaldırıldıysa kararın tebliğinden itibaren üç gün içinde beyanda bulun.
- Malın yoksa "malım yoktur" yaz ve geçimini nasıl sağladığını açıkla.
- Maaşını, aylığını ve diğer gelirlerini gizleme.
- Sonradan mal veya gelir edinirsen yedi gün içinde bildir.
- İcra mahkemesinden davetiye gelirse duruşmaya git.
Dayanak mevzuat
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 74: Mal beyanı, borçlunun kendisinde ve üçüncü kişilerde bulunan mal, alacak ve haklarını, her türlü kazanç ve gelirini, geçim kaynaklarını ve borcunu nasıl ödeyebileceğini yazılı veya sözlü olarak icra dairesine bildirmesidir.
- 2004 sayılı Kanun m. 60: Ödeme emri, borçlunun itiraz etmediği takdirde yedi günlük süre içinde mal beyanında bulunması ve bulunmazsa hapisle tazyik olunacağı ihtarını içerir.
- 2004 sayılı Kanun m. 75: İtirazının iptaline veya kaldırılmasına karar verilen borçlu, kararın tebliğinden itibaren üç gün içinde mal beyanında bulunmak zorundadır.
- 2004 sayılı Kanun m. 76: Mal beyanında bulunmayan borçlu, alacaklının talebi üzerine beyanda bulununcaya kadar icra mahkemesince bir defaya mahsus ve üç ayı geçmemek üzere hapisle tazyik olunur.
- 2004 sayılı Kanun m. 77: Malı olmadığını veya borcuna yetecek mal göstermediğini bildiren borçlu, sonradan kazandığı malları ve gelir artışlarını yedi gün içinde icra dairesine bildirmek zorundadır.
- 2004 sayılı Kanun m. 338: Bu Kanuna göre istenen beyanı gerçeğe aykırı yapan kimse, alacaklının şikayeti üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
En çok sorulan sorular
Mal beyanında bulunmazsam hapse girer miyim?
Alacaklı şikayet ederse icra mahkemesi en fazla üç ay tazyik hapsine karar verebilir. Mal beyanında bulunduğun anda serbest bırakılırsın.
Malım yok, yine de mal beyanı yapmak zorunda mıyım?
Evet. "Malım yoktur" diye beyanda bulunmalı ve geçimini nasıl sağladığını açıklamalısın.
Mal beyanı nereye yapılır?
Takibin yapıldığı icra dairesine, yazılı dilekçeyle veya sözlü olarak yapılır.
Maaşımı mal beyanında yazmazsam ne olur?
Gerçeğe aykırı beyan sayılır ve alacaklının şikayeti üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilebilir.
Mal beyanından sonra işe girersem bildirmem gerekir mi?
Evet. Sonradan edindiğin mal ve gelir artışlarını yedi gün içinde icra dairesine bildirmelisin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.