İdare Mahkemesinde Duruşma Yapılır mı? İdari Davada Duruşma Talebi ve Duruşmaya Gitmemek
Belediyenin yıkım kararına karşı idare mahkemesinde dava açtın ve aylardır bekliyorsun; ama bir kez bile mahkemeye çağrılmadın. Hakimin karşısına çıkıp derdini anlatmak istiyorsun. "İdare mahkemesinde duruşma yapılmaz mı, nasıl duruşma isteyebilirim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde idari davalarda duruşmanın ne zaman yapıldığını, nasıl talep edileceğini ve duruşmaya gitmezsen ne olacağını anlatıyoruz.
İdari davalar kural olarak dosya üzerinden görülür
Hukuk ve ceza davalarının aksine idari davalar çoğunlukla duruşma yapılmadan, dosya üzerinden incelenir. Mahkeme tarafların dilekçelerini, idarenin savunmasını ve işlem dosyasını okuyarak karar verir.
Bu yüzden duruşma yapılmasını istiyorsan bunu açıkça talep etmen gerekir.
Hangi davalarda duruşma istenebilir?
Taraflardan biri isterse şu davalarda duruşma yapılması zorunludur:
- İptal davaları,
- Kanundaki parasal sınırı aşan tam yargı, yani tazminat davaları,
- Vergi, harç ve benzeri mali yükümler ile bunların zam ve cezaları toplamı kanundaki parasal sınırı aşan vergi davaları.
Bu parasal sınır kanunda yirmi beş bin Türk lirası olarak yazılıdır ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Duruşmanın zorunlu olup olmadığı belirlenirken davanın açıldığı tarihteki sınır esas alınır.
Bunların dışında kalan davalarda da mahkeme gerekli görürse kendiliğinden duruşma yapılmasına karar verebilir.
Duruşma nasıl talep edilir?
- Duruşma talebini dava dilekçende yapmalısın. Davalı taraf ise cevap ve savunma dilekçesinde talep edebilir.
- Dilekçende "duruşma yapılmasını talep ediyorum" şeklinde açık bir ifade kullan.
- Duruşma talebi için ayrıca duruşma harcı yatırılması gerekebilir; harç miktarını mahkeme kaleminden öğren.
İstinaf ve temyiz aşamasında duruşma yapılması ise tarafların talebine ve bölge idare mahkemesi veya Danıştayın kararına bağlıdır; zorunlu değildir.
Duruşma nasıl geçer?
- Duruşma davetiyesi duruşma gününden en az otuz gün önce taraflara gönderilir.
- Duruşmalar kural olarak herkese açıktır. Genel ahlak veya kamu güvenliği gerektirirse mahkeme duruşmanın bir kısmını veya tamamını gizli yapabilir.
- Duruşmayı mahkeme başkanı yönetir ve taraflara ikişer kez söz verilir.
- Danıştayda görülen davalarda savcı da duruşmada bulunur ve düşüncesini açıklar.
- Mahkeme duruşmadan sonra en geç on beş gün içinde karar verir.
Duruşmaya gitmezsen ne olur?
İdari davada duruşmaya gitmemen davanın düşmesine neden olmaz. Taraflardan yalnızca biri gelirse onun açıklamaları dinlenir. Hiçbir taraf gelmezse duruşma açılmaz ve mahkeme dosya üzerinden inceleme yaparak karar verir.
Hukuk davalarında ise duruşmaya gitmemenin sonuçları farklıdır. Bunun için Hakkını Sor'daki duruşmaya gitmezsem ne olur rehberine bakabilirsin.
Yine de duruşma, hakime olayı doğrudan anlatma ve idarenin savunmasına karşı açıklama yapma fırsatıdır. Duruşma talep ettiysen katılmaya çalış.
Kısaca yapılacaklar
- Duruşma istiyorsan bunu dava dilekçende açıkça yaz.
- Duruşma harcını mahkeme kaleminden öğrenip yatır.
- Duruşma davetiyesini ve tarihini takip et.
- Duruşmaya söyleyeceklerini ve belgelerini hazırlayarak git.
- Katılamayacaksan dosyadaki yazılı açıklamalarının eksiksiz olduğundan emin ol.
Dayanak mevzuat
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 17: İptal davaları ile parasal sınırı aşan tam yargı ve vergi davalarında taraflardan birinin isteği üzerine duruşma yapılır; temyiz ve istinafta duruşma isteme ve karara bağlıdır; duruşma talebi dava dilekçesi ile cevap ve savunmalarda yapılabilir; mahkeme kendiliğinden de duruşma yapılmasına karar verebilir; davetiyeler duruşmadan en az otuz gün önce gönderilir.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 18/1-3: Duruşmalar açık yapılır, genel ahlak veya kamu güvenliği gerektirirse gizli yapılabilir; taraflara ikişer defa söz verilir; taraflardan yalnız biri gelirse onun açıklamaları dinlenir, hiçbiri gelmezse duruşma açılmaz ve inceleme evrak üzerinde yapılır.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 19: Duruşma yapıldıktan sonra en geç on beş gün içinde karar verilir.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ek m. 1: Kanundaki parasal sınırlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır; duruşma yapılmasının zorunlu olduğu davaların belirlenmesinde davanın açıldığı tarihteki parasal sınır esas alınır.
En çok sorulan sorular
İdare mahkemesinde duruşma yapılır mı?
İdari davalar kural olarak dosya üzerinden görülür. İptal davalarında ve parasal sınırı aşan tazminat ve vergi davalarında taraflardan biri isterse duruşma yapılması zorunludur.
Duruşma talebi ne zaman yapılır?
Davacı duruşma talebini dava dilekçesinde, davalı ise cevap ve savunma dilekçesinde yapabilir.
İdari davada duruşmaya gitmezsem dava düşer mi?
Hayır. Hiçbir taraf gelmezse duruşma açılmaz ve mahkeme dosya üzerinden karar verir.
Duruşmadan sonra karar ne zaman verilir?
Mahkeme duruşmadan sonra en geç on beş gün içinde karar verir.
İstinafta duruşma yapılır mı?
İstinaf ve temyizde duruşma yapılması zorunlu değildir; tarafların talebi üzerine bölge idare mahkemesi veya Danıştay karar verir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.