İfadeye Çağrıldım, Ne Yapmalıyım?
Karakoldan ya da savcılıktan telefonla aranıp "ifadeye gelmeniz gerekiyor" denildiyse, ya da eline bir çağrı kâğıdı ulaştıysa, ne yapman gerektiğini merak ediyor olabilirsin. İfadeye şüpheli olarak mı yoksa tanık olarak mı çağrıldığın, hakların açısından önemlidir. Bu rehberde ifadeye çağrıldığında bilmen gerekenleri anlatıyoruz.
Önce şunu öğren: Neden çağrıldın?
İfadeye çağrıldığında, öncelikle hangi sıfatla çağrıldığını öğren:
- Şüpheli olarak: Hakkında bir suç şüphesi var ve soruşturma yürütülüyor.
- Tanık olarak: Başka biri hakkındaki bir olayla ilgili bildiklerini anlatman isteniyor.
- Müşteki olarak: Senin yaptığın bir şikâyetle ilgili ifaden alınacak.
Seni arayan kolluk görevlisine ya da savcılık personeline, dosya numarasını ve hangi sıfatla çağrıldığını sorabilirsin. Telefonla aranıyorsan, aramanın gerçekten resmi bir kurumdan geldiğinden emin ol. Dolandırıcılar da kendilerini polis ya da savcı olarak tanıtıp para isteyebilir. Gerçek kolluk görevlileri ve savcılar telefonda senden asla para istemez.
İfadeye gitmek zorunda mısın?
Evet. Şüpheli olarak çağrılan kişi gelmezse zorla getirilebilir (CMK md. 145). Bu yüzden çağrıya uyman en doğrusudur. Haklı bir mazeretin varsa, örneğin hastalık ya da şehir dışında bulunma, bunu önceden belgeleriyle bildir ve yeni bir tarih iste.
Başka bir şehirde yaşıyorsan, ifadenin bulunduğun yerdeki savcılık ya da kolluk aracılığıyla alınmasını talep edebilirsin.
Şüpheli olarak hakların
İfaden alınmadan önce sana şu haklarının hatırlatılması gerekir (CMK md. 147):
- Sana yöneltilen suçlamanın ne olduğunu öğrenme hakkı.
- Susma hakkı: Suçlamayla ilgili açıklama yapmak zorunda değilsin. Susman aleyhine delil olarak kullanılamaz.
- Avukat hakkı: Bir avukattan yardım isteme hakkın vardır. Avukat tutacak durumda değilsen ve istersen barodan ücretsiz bir avukat atanır.
- Lehine olan delillerin toplanmasını isteme hakkı.
- Hakkındaki şüpheleri ortadan kaldırma ve lehine olan hususları ileri sürme hakkı.
Avukatla gitmek
İfadeye bir avukatla gitmen, özellikle ciddi bir suçlamayla karşı karşıyaysan çok önemlidir. Avukatın, dosyayı inceleyebilir, sana sorulacak sorular konusunda seni bilgilendirebilir ve ifaden sırasında yanında bulunabilir.
Kanuna göre kolluk tarafından avukat olmadan alınan ifade, daha sonra hâkim ya da mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK md. 148).
İfade verirken dikkat et
- Sakin ol ve soruları dikkatle dinle.
- Bilmediğin ya da hatırlamadığın konularda tahmin yürütme.
- Kendini suçlayacak açıklamalar yapmak zorunda değilsin.
- İfade tutanağını imzalamadan önce mutlaka dikkatle oku.
- Söylemediğin bir şey yazılmışsa ya da eksik yazılmışsa düzeltilmesini iste.
- Düzeltilmezse tutanağa itirazını yazdır ya da imzalamaktan kaçın.
- Lehine olan belgeleri ve tanıkların isimlerini ifade sırasında bildir.
İfadeden sonra ne olur?
İfaden alındıktan sonra savcılık şu kararlardan birini verebilir:
- Seni serbest bırakmak ve soruşturmaya devam etmek.
- Hakkında adli kontrol uygulanması için sulh ceza hâkimliğine başvurmak; örneğin yurt dışı çıkış yasağı ya da imza yükümlülüğü.
- Tutuklanman için sulh ceza hâkimliğine başvurmak.
- Soruşturma tamamlandığında kovuşturmaya yer olmadığına karar vermek ya da hakkında dava açmak.
Tanık olarak çağrıldıysan
Tanık olarak çağrıldıysan, gerçeği söylemek zorundasın. Ancak yakın akrabalık nedeniyle tanıklıktan çekinme ve seni ya da yakınlarını suçlayacak sorulara cevap vermeme hakların vardır. Tanık olarak verdiğin ifadede gerçeğe aykırı beyanda bulunmak suçtur.
Kısaca yapılacaklar
- Hangi sıfatla ve hangi dosya için çağrıldığını öğren.
- Telefonda para isteyen "polis" ya da "savcı"lara karşı dikkatli ol.
- Çağrıya uy; mazeretin varsa önceden bildir.
- Mümkünse avukatla birlikte git.
- Susma ve avukat hakkını kullanabileceğini unutma.
- İfade tutanağını okumadan imzalama.
En çok sorulan sorular
İfadeye gitmek zorunda mıyım?
Evet. Şüpheli olarak çağrılıp gitmezsen zorla getirilebilirsin; haklı mazeretin varsa önceden bildir.
Hangi sıfatla çağrıldığımı nasıl öğrenirim?
Arayan görevliye dosya numarasını ve şüpheli, tanık ya da müşteki olarak mı çağrıldığını sor; aramanın resmi olduğundan emin ol.
Başka şehirde yaşıyorum, ifadem orada alınabilir mi?
Evet. İfadenin bulunduğun yerdeki savcılık ya da kolluk aracılığıyla alınmasını isteyebilirsin.
Şüpheli olarak hangi haklarım var?
Suçlamayı öğrenme, susma, avukattan yardım alma, lehine delil toplanmasını isteme ve şüpheleri giderme hakların vardır.
İfade tutanağını imzalamadan önce ne yapmalıyım?
Dikkatle oku; söylemediğin ya da eksik yazılan bir şey varsa düzeltilmesini iste, düzeltilmezse itirazını yazdır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.