İftira Suçu: Hakkımda Asılsız Şikâyette Bulunuldu
Birisi hakkında işlemediğin bir suçu işlediğini iddia ederek savcılığa şikâyette bulunduysa ve bu yüzden ifadeye çağrıldıysan, yargılandıysan ya da gözaltına alındıysan, sana iftira atılmış olabilir. İftira, hakaretten çok daha ağır bir suçtur. Bu rehberde iftira suçunu ve iftiraya uğradığında neler yapabileceğini anlatıyoruz.
İftira suçu nedir?
İftira, işlemediğini bildiği hâlde bir kişi hakkında soruşturma ya da kovuşturma başlatılmasını veya idari yaptırım uygulanmasını sağlamak amacıyla, yetkili makamlara ihbar ya da şikâyette bulunarak veya basın ve yayın yoluyla o kişiye hukuka aykırı bir fiil isnat etmektir (TCK md. 267).
Suçun cezası bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasıdır.
Hakaretten farkı
- Hakarette, bir kişiye onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek şekilde bir fiil ya da olgu isnat edilir veya sövülür. Amaç kişiyi küçük düşürmektir.
- İftirada ise kişinin bir suçu işlediği ya da idari yaptırım gerektiren bir fiili yaptığı iddiasıyla yetkili makamlara başvurulur. Amaç, kişinin cezalandırılması ya da hakkında işlem yapılmasıdır.
Örneğin bir komşunun sana sosyal medyada "hırsız" demesi hakaret olabilir. Ama aynı komşunun savcılığa giderek, aslında böyle bir şey olmadığını bildiği hâlde "Bu kişi evimden para çaldı" diye şikâyette bulunması iftiradır.
Suçun unsurları
İftira suçunun oluşması için şunlar gerekir:
- Şikâyetçinin, isnat ettiği fiili senin işlemediğini bilmesi gerekir. Şikâyetçi gerçekten senin yaptığını düşünerek yanılmışsa, iftira suçu oluşmaz.
- İsnadın yetkili makamlara, örneğin savcılığa, polise ya da bir idari kuruma yapılması ya da basın yayın yoluyla yapılması gerekir.
- İsnat edilen fiilin, bir suç ya da idari yaptırım gerektiren hukuka aykırı bir fiil olması gerekir.
Daha ağır cezalar
İftiranın sonuçlarına ve şekline göre ceza artabilir:
- İftira edilen kişiyi suçlu göstermek için sahte delil ya da belge uydurulduysa ceza artırılır.
- İftira nedeniyle kişi gözaltına alındıysa ya da tutuklandıysa ceza daha da artar.
- İftira nedeniyle kişi hakkında mahkûmiyet kararı verildiyse ve ceza infaz edildiyse, iftira edenin cezası çok daha ağırdır.
İftiraya uğradıysan ne yapmalısın?
1. Hakkındaki dosyada kendini savun
Önce hakkında başlatılan soruşturma ya da kovuşturmada kendini savunman gerekir. Sana iftira atıldığını gösteren delilleri bu dosyaya sun. Örneğin olay sırasında başka bir yerde olduğunu gösteren belgeler, tanıklar ya da kamera kayıtları.
2. İftira şikâyetinde bulun
Hakkındaki dosya kovuşturmaya yer olmadığı kararı ya da beraat kararıyla sonuçlandığında, sana iftira atan kişi hakkında Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunabilirsin. İftira suçu şikâyete bağlı değildir; savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatır. Ancak senin şikâyetin ve sunacağın deliller süreci hızlandırır.
Hakkındaki dosyanın senin lehine sonuçlanmış olması, iftira suçunun ispatında önemli bir delildir. Ancak tek başına yeterli değildir; şikâyetçinin isnat ettiği fiili senin işlemediğini bildiğinin de gösterilmesi gerekir.
3. Tazminat iste
İftira nedeniyle uğradığın maddi ve manevi zararlar için iftira atan kişiden tazminat isteyebilirsin. Örneğin:
- Avukatlık ücreti ve yargılama masrafları.
- Gözaltında ya da tutuklulukta geçen süre nedeniyle uğradığın kazanç kaybı.
- İşini kaybettiysen buna bağlı zararlar.
- İtibarının zedelenmesi ve yaşadığın üzüntü nedeniyle manevi tazminat.
Haksız yere tutuklandıysan, ayrıca devlete karşı tazminat davası açma hakkın da olabilir.
Etkin pişmanlık
İftira eden kişi, iftira ettiği kişi hakkında soruşturma ya da kovuşturma başlamadan önce isnadından dönerse, cezasında indirim yapılır. İsnadından ne kadar erken dönerse, indirim o kadar fazla olur.
Kısaca yapılacaklar
- Hakkındaki dosyada iftiraya uğradığını gösteren delillerini sun.
- Dosyanın sonucunu ve kararın kesinleştiğini takip et.
- Dosya lehine sonuçlandığında iftira atan kişi hakkında savcılığa şikâyette bulun.
- Şikâyetçinin gerçeği bildiğini gösteren delilleri topla.
- Uğradığın zararlar için maddi ve manevi tazminat davası aç.
En çok sorulan sorular
İftira suçunun cezası nedir?
Bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasıdır; sahte delil uydurulması, gözaltı ya da tutuklamaya yol açılması gibi durumlarda ceza artar.
Hakaretle iftira arasındaki fark nedir?
Hakarette amaç küçük düşürmektir; iftirada ise işlemediğini bildiği bir suçu yetkili makamlara bildirerek kişinin cezalandırılması amaçlanır.
Şikâyetçi yanılmışsa iftira suçu oluşur mu?
Hayır. Şikâyetçinin, isnat ettiği fiili senin işlemediğini bilmesi gerekir.
İftiraya uğradım, önce ne yapmalıyım?
Önce hakkındaki dosyada kendini savun ve iftira atıldığını gösteren delilleri o dosyaya sun.
İftira atan hakkında ne zaman şikâyette bulunabilirim?
Hakkındaki dosya kovuşturmaya yer olmadığı ya da beraat kararıyla sonuçlandığında Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.