İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Davası: Ev Sahibi Kiracıyı Ne Zaman Çıkarabilir?
Ev sahibin "oğlum evlenecek, evi ona vereceğim, çıkman lazım" dedi. Ya da evin sahibisin ve kirada oturan evini kendin kullanmak istiyorsun. "İhtiyaç nedeniyle tahliye nasıl olur? Ev sahibi gerçekten ihtiyacı olmadan beni çıkarabilir mi? Ne zaman dava açılır?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde konut ve işyeri kiralarında ihtiyaç nedeniyle tahliye davasını anlatıyoruz.
Ev sahibi kiracıyı istediği zaman çıkaramaz
Konut ve çatılı işyeri kiralarında kira sözleşmesinin süresi bitince sözleşme kendiliğinden bir yıl uzar. Ev sahibi, yalnızca sürenin bittiğini söyleyerek kiracıyı çıkaramaz. Kiracıyı çıkarabilmesi için kanunda sayılan sebeplerden birinin bulunması gerekir. İhtiyaç bunların başında gelir.
On yıllık uzama süresinden sonra sebep göstermeden fesih imkanı ayrıdır; bunu Hakkını Sor'daki kira 10 yıllık uzama süresi rehberinde bulabilirsin.
Kimin ihtiyacı için?
Ev sahibi, kiraladığı yeri şu kişiler için konut veya işyeri olarak kullanma zorunluluğu varsa tahliye davası açabilir:
- Kendisi
- Eşi
- Çocukları, torunları (altsoyu)
- Anne babası, büyükanne ve büyükbabası (üstsoyu)
- Kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler
Kardeş, yeğen, kayınvalide gibi kişiler bu listede yoktur. Bunların ihtiyacı için kural olarak tahliye davası açılamaz.
İhtiyaç gerçek ve samimi olmalı
Mahkeme, ihtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olup olmadığını inceler. Yalnızca "evi kullanmak istiyorum" demek yetmez. Uygulamada şu durumlar ihtiyaç olarak değerlendirilebilir:
- Ev sahibinin kendisi kirada oturuyorsa
- Çocuğu evlenecek ve oturacak evi yoksa
- Ev sahibi başka bir şehirden bu şehre tayin olduysa
- Sağlık sorunları nedeniyle daha uygun bir eve geçmesi gerekiyorsa
- Mevcut evi aile için yetersiz hale geldiyse
Ev sahibinin aynı yerde oturabileceği başka boş bir evi varsa, ihtiyacın samimi olmadığı düşünülebilir. Mahkeme genellikle tanık dinler ve keşif yapabilir.
Ev sahibi kirayı artırmak için ihtiyaç bahanesine başvurduğu izlenimi veriyorsa, mahkeme davayı reddedebilir.
Dava ne zaman açılır?
Bu davanın süresi çok önemlidir.
Belirli süreli sözleşmelerde
Kira sözleşmesinde bir süre yazıyorsa, örneğin "1 yıl", dava bu sürenin bitiminden itibaren bir ay içinde açılmalıdır. Sözleşme kendiliğinden yenilendiyse, her yenilenen dönemin sonu da bir dava fırsatıdır.
Belirsiz süreli sözleşmelerde
Sözleşmede süre yoksa, fesih dönemine ve bildirim süresine uyularak belirlenecek tarihten itibaren bir ay içinde dava açılır.
Süreyi uzatmak
Ev sahibi, dava açma süresi içinde kiracıya dava açacağını yazılı olarak bildirirse, dava açma süresi bir kira yılı daha uzar. Bu bildirime uygulamada "ihtarname" denir. Böylece ev sahibi davayı bir sonraki kira yılının sonunda da açabilir.
Önce arabulucuya gidilmeli
Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. İhtiyaç nedeniyle tahliye davası da bu kapsamdadır. Ev sahibi önce arabulucuya başvurmalı, anlaşma olmazsa sulh hukuk mahkemesinde dava açmalıdır. Arabulucuya başvuru, dava süresi içinde yapılmalıdır. Arabuluculuğu Hakkını Sor'daki zorunlu arabuluculuk rehberinde bulabilirsin.
Ev sahibi evi başkasına kiralarsa
Kanun kiracıyı kötü niyete karşı korur. Ev sahibi ihtiyaç nedeniyle evi boşalttırdıktan sonra, haklı bir sebep olmadan üç yıl geçmeden evi eski kiracısından başkasına kiralayamaz.
Buna aykırı davranırsa, eski kiracıya son kira yılında ödenen bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat ödemek zorundadır.
Kiracıysan ve evden çıktıktan sonra evin başkasına kiralandığını öğrenirsen, yeni kira ilanlarını, komşu beyanlarını ve yeni kiracının bilgilerini topla.
Ev satıldıysa: Yeni malikin ihtiyacı
Evi sonradan satın alan kişi de kendisi veya yakınları için ihtiyaç nedeniyle tahliye isteyebilir. Ancak bunun için ayrı süreler vardır. Bunu Hakkını Sor'daki ev satılınca kiracının durumu rehberinde bulabilirsin.
Kiracıysan ne yapmalısın?
- İhtarname geldiyse panikleme; tahliye için mahkeme kararı gerekir.
- Ev sahibinin ihtiyacının gerçek olup olmadığını araştır: Başka evi var mı, kirada mı oturuyor?
- Arabuluculuk görüşmesinde haklarını bil; anlaşmaya zorlanmazsın.
- Dava açıldıysa cevap dilekçeni süresinde ver ve tanıklarını bildir.
- Dava süresinde açılmadıysa bunu itiraz olarak ileri sür.
Kısaca yapılacaklar
- İhtiyaç; ev sahibinin kendisi, eşi, çocukları, torunları, anne babası veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler için olmalıdır.
- İhtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olduğu ispat edilmelidir.
- Dava, kira süresinin bitiminden itibaren bir ay içinde açılır.
- Süre içinde yazılı bildirim yapılırsa dava süresi bir kira yılı uzar.
- Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
- Tahliyeden sonra ev üç yıl başkasına kiralanırsa en az bir yıllık kira tazminatı ödenir.
Dayanak mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 350/1: Kiraya veren, kiralananı kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanunen bakmakla yükümlü olduğu kişiler için konut veya işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa, belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonunda, belirsiz süreli sözleşmelerde fesih dönemine uyularak belirlenecek tarihten başlayarak bir ay içinde açacağı dava ile sözleşmeyi sona erdirebilir.
- 6098 sayılı Kanun m. 353: Kiraya veren, dava açma süresi içinde dava açacağını kiracıya yazılı olarak bildirmişse dava açma süresi bir kira yılı için uzamış sayılır.
- 6098 sayılı Kanun m. 354: Dava yoluyla kira sözleşmesinin sona erdirilmesine ilişkin hükümler kiracı aleyhine değiştirilemez.
- 6098 sayılı Kanun m. 355/1 ve 4: Kiraya veren, gereksinim amacıyla boşalttırdığı kiralananı haklı sebep olmadan üç yıl geçmedikçe eski kiracısından başkasına kiralayamaz; aykırı davranırsa son kira yılında ödenen bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat öder.
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/B-1-a: İlamsız icra yoluyla tahliye hariç, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
En çok sorulan sorular
Ev sahibi ihtiyacı olmadan beni çıkarabilir mi?
Hayır. İhtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olduğunu mahkemede ispat etmesi gerekir.
Ev sahibi kardeşi için beni çıkarabilir mi?
Kural olarak hayır. Kanun yalnızca ev sahibinin kendisini, eşini, altsoyunu, üstsoyunu ve bakmakla yükümlü olduğu kişileri sayar.
İhtiyaç nedeniyle tahliye davası ne zaman açılır?
Belirli süreli sözleşmelerde kira süresinin bitiminden itibaren bir ay içinde açılır. Süre içinde ihtarname gönderilirse bir kira yılı uzar.
İhtiyaç davası için arabulucu şart mı?
Evet. Kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Ev sahibi beni çıkarıp evi başkasına kiraladı, ne yapabilirim?
Üç yıl geçmeden başkasına kiraladıysa, son kira yılında ödediğin bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat isteyebilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.