İkinci El Araçta Gizli Ayıp Çıkarsa Ne Yapmalı?
İkinci el bir araç aldın ve kısa süre sonra motorun arızalı, kilometresinin düşürülmüş ya da aracın ağır hasar kaydı olduğu ortaya çıktıysa, satıcıya karşı haklarını kullanabilirsin. Ancak aracı galeriden mi yoksa bir kişiden mi aldığına göre izleyeceğin yol değişir. Bu rehberde ikinci el araçlarda gizli ayıp durumunda neler yapabileceğini anlatıyoruz.
Gizli ayıp nedir?
Gizli ayıp, aracı alırken yapılan olağan bir incelemeyle fark edilemeyen ve sonradan ortaya çıkan kusurdur. Örneğin:
- Satıcının söylemediği ağır hasar kaydı ya da değişen parçalar.
- Düşürülmüş kilometre.
- Motor, şanzıman ya da şasi gibi önemli parçalardaki gizlenmiş arızalar.
- Sel ya da yangın hasarı görmüş olması.
- Satıcının "boyasız" ya da "hatasız" dediği aracın boyalı ya da kazalı çıkması.
Aracı alırken görülebilecek açık kusurlar, örneğin belirgin bir çizik ya da göçük, kural olarak gizli ayıp sayılmaz.
Aracı galeriden aldıysan
Galeriler tacir olduğu için, aracı kendi kullanımın için aldıysan tüketici sayılırsın ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'daki haklardan yararlanırsın. Ayıplı araç durumunda şu haklardan birini seçebilirsin:
- Sözleşmeden dönmek ve paranı geri almak.
- Ayıp oranında bedelde indirim istemek.
- Ücretsiz onarım istemek.
- Mümkünse aracın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini istemek.
Galeriler, ikinci el araç satışında aracın durumunu gösteren bir ekspertiz raporu sunmakla yükümlüdür. Ekspertiz raporunda yer almayan bir ayıp ortaya çıkarsa, galeriye ve ekspertiz firmasına karşı hakların doğar.
Bu durumlarda belirli bir tutara kadar tüketici hakem heyetine, bu tutarın üzerinde tüketici mahkemesine başvurursun.
Aracı bir kişiden aldıysan
Aracı tacir olmayan bir kişiden aldıysan, Türk Borçlar Kanunu'ndaki kurallar uygulanır (TBK md. 219 ve devamı). Bu durumda da yukarıdaki haklara benzer haklara sahipsin, ancak dikkat etmen gereken bir şart vardır:
- Ayıp bildirimi: Gizli bir ayıp ortaya çıktığında bunu satıcıya hemen bildirmen gerekir (TBK md. 223). Bildirimi gecikmeden, ispat edilebilir bir yolla, örneğin noter aracılığıyla yap. Geç bildirirsen ayıplı aracı kabul etmiş sayılabilirsin.
Bu davalar asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Satıcı ayıbı biliyorduysa
Satıcı aracın ayıbını bildiği hâlde sakladıysa ya da kilometreyi bilerek düşürdüyse, bu durum ağır bir kusurdur. Bu durumda:
- Ayıp nedeniyle sorumluluğun kaldırıldığına dair sözleşme maddeleri geçersizdir. "Görüldüğü gibi satılmıştır" ya da "ayıptan sorumlu değildir" yazsa bile satıcı sorumlu olur.
- Zamanaşımı süresine ilişkin koruma satıcı açısından ortadan kalkar.
- Kilometre düşürme gibi bilinçli aldatmalar ayrıca dolandırıcılık suçu oluşturabilir. Bu durumda savcılığa şikâyette bulunabilirsin.
Delilleri topla
- Aracın satış sözleşmesi ve noter satış belgesi.
- Satış ilanının ekran görüntüleri; özellikle satıcının "hatasız", "boyasız", "garajda kaldı" gibi beyanları.
- Ekspertiz raporu.
- Aracın hasar kaydı sorgusu. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi üzerinden aracın geçmiş hasar kayıtlarını sorgulayabilirsin.
- Arızayı tespit eden yetkili servis ya da bağımsız ekspertiz raporu.
- Satıcıyla yaptığın yazışmalar.
Mahkeme ayrıca bilirkişi incelemesi yaptırarak ayıbın satıştan önce var olup olmadığını tespit eder. Dava açmadan önce, delillerin kaybolmaması için mahkemeden delil tespiti de isteyebilirsin.
Süreler
Ayıplı mal nedeniyle haklarını kullanma süresi kural olarak aracın teslim tarihinden itibaren iki yıldır. Satıcı ayıbı ağır kusuruyla gizlediyse bu süre uygulanmaz. Yine de ayıbı fark ettiğin anda harekete geç.
Kısaca yapılacaklar
- Ayıbı fark ettiğin anda satıcıya noter aracılığıyla bildir.
- Satış belgelerini, ilanın ekran görüntülerini ve ekspertiz raporunu sakla.
- Bağımsız bir ekspertiz ya da servis raporu al.
- Galeriden aldıysan tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvur.
- Kişiden aldıysan asliye hukuk mahkemesinde dava aç.
- Kilometre düşürme gibi bilinçli aldatma varsa savcılığa şikâyetçi ol.
En çok sorulan sorular
Gizli ayıp nedir?
Aracı alırken olağan bir incelemeyle fark edilemeyen, ağır hasar kaydı ya da düşürülmüş kilometre gibi sonradan ortaya çıkan kusurdur.
Galeriden aldığım araçta ayıp çıktı, haklarım neler?
Tüketici olarak sözleşmeden dönme, bedelde indirim, ücretsiz onarım ya da ayıpsız benzeriyle değiştirme isteyebilirsin.
Aracı bir şahıstan aldım, ne yapmalıyım?
Türk Borçlar Kanunu uygulanır; ayıbı öğrenir öğrenmez satıcıya noter gibi ispatlanabilir bir yolla bildirmelisin.
Sözleşmede "görüldüğü gibi satılmıştır" yazıyorsa satıcı sorumlu olur mu?
Satıcı ayıbı bildiği hâlde sakladıysa bu tür maddeler geçersizdir ve satıcı sorumludur.
Kilometre düşürmek suç mu?
Evet. Bilinçli kilometre düşürme gibi aldatmalar ayrıca dolandırıcılık suçu oluşturabilir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.