İmzaladığım Boş Kağıdı veya Senedi Farklı Doldurdu: Açığa İmzanın Kötüye Kullanılması Suçu
Birine güvenip imzalı ama boş bir kağıt ya da üzerinde tutar yazmayan bir senet verdin. "Şu kadarlık borç için dolduracağım" dedi; ama sonra kağıda bambaşka bir metin yazdı veya senede anlaştığınızdan çok daha yüksek bir tutar girdi. Belki de imzalı boş kağıdın senden habersiz ele geçirildi ve doldurulup aleyhine kullanıldı. "Bu yapılanın cezası var mı, borçtan nasıl kurtulurum?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde açığa imzanın kötüye kullanılması suçunu ve yapabileceklerini anlatıyoruz.
Açığa imza ne demek?
Açığa imza, tamamen veya kısmen boş bırakılmış bir kağıdın imzalanıp başkasına verilmesidir. Örneğin:
- Tutarı veya vadesi boş bırakılmış imzalı bir senet,
- Metni sonradan yazılmak üzere imzalanmış boş bir kağıt,
- Yalnızca bazı bölümleri doldurulmuş imzalı bir sözleşme veya makbuz.
Bu kağıt, kendisine teslim edilen kişi tarafından aranızdaki anlaşmaya uygun şekilde doldurulmalıdır.
Açığa imzanın kötüye kullanılması suçu nedir?
Belirli bir şekilde doldurulup kullanılmak üzere kendisine verilen imzalı ve kısmen ya da tamamen boş bir kağıdı, veriliş amacından farklı şekilde dolduran kişi bu suçu işler. Örneğin:
- 10 bin TL'lik borç için verilen boş senede 100 bin TL yazmak,
- Kira sözleşmesi için imzalatılan boş kağıda borç senedi metni yazmak,
- Teminat için verilen imzalı kağıdı, borç ödendiği halde başka bir borç belgesine çevirmek.
Bu suçun cezası üç aydan bir yıla kadar hapistir. Suç şikayete bağlıdır; şikayet süresi, kağıdın farklı doldurulduğunu ve kimin doldurduğunu öğrendiğin günden itibaren altı aydır.
Kağıt sana teslim edilmeden ele geçirildiyse
İmzalı boş kağıt hiç kimseye teslim edilmemiş, örneğin çekmecenden çalınmış veya kaybolduktan sonra bulunmuşsa durum farklıdır. Bu kağıdı hukuka aykırı olarak ele geçiren ya da elinde bulunduran ve hukuki sonuç doğuracak şekilde dolduran kişi belgede sahtecilikten cezalandırılır.
Belgede sahtecilik daha ağır bir suçtur ve şikayete bağlı değildir. Özel belgede sahteciliğin cezası bir yıldan üç yıla, resmi belgede sahteciliğin cezası ise iki yıldan beş yıla kadar hapistir.
Senet icraya konduysa ne yapmalısın?
Farklı doldurulan senet hakkında icra takibi başlatılmış olabilir. Bu durumda:
- Ödeme emri sana tebliğ edildiyse kambiyo senedine dayalı takipte beş gün içinde icra mahkemesine borca itiraz et.
- Gerekirse borçlu olmadığının tespiti için menfi tespit davası açabilirsin.
- Senedin farklı doldurulduğunu kural olarak yazılı delille ispat etmen gerekir. Bu yüzden anlaşmanı gösteren mesajları, sözleşmeleri, ödeme dekontlarını topla.
Ödenmiş bir senedin icraya konması ayrı bir suçtur. Bunun için Hakkını Sor'daki bedelsiz senedi kullanma rehberine, senet düzenlerken dikkat edeceğin noktalar için de bono ve senet rehberine bakabilirsin.
Kendini korumak için
- İmzalı boş kağıt veya tutarı boş senet verme.
- Verdiysen anlaşmanın içeriğini, tutarı ve amacını yazılı olarak kayda geçir; mesajla veya ayrı bir belgeyle teyit al.
- Borcunu ödediğinde senedin aslını geri al ya da ödendiğine dair imzalı makbuz iste.
- Senedin fotokopisini veya fotoğrafını teslimden önce sakla.
Kısaca yapılacaklar
- Kağıdın farklı doldurulduğunu öğrenince altı ay içinde savcılığa şikayette bulun.
- Kağıt senden habersiz ele geçirildiyse belgede sahtecilik suçu için başvur.
- İcra takibi başladıysa süresinde itiraz et, gerekirse menfi tespit davası aç.
- Anlaşmayı gösteren yazılı delilleri, mesajları ve dekontları topla.
- Bundan sonra imzalı boş kağıt veya tutarı boş senet verme.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 209/1: Belirli bir tarzda doldurulmak üzere teslim edilen imzalı ve kısmen veya tamamen boş kağıdı veriliş nedeninden farklı dolduran kişiye, şikayet üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 209/2: İmzalı boş kağıdı hukuka aykırı olarak ele geçirip veya elde bulundurup hukuki sonuç doğuracak şekilde dolduran kişi belgede sahtecilik hükümlerine göre cezalandırılır.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 207: Özel belgede sahtecilik yapan veya sahte özel belgeyi bilerek kullanan kişiye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 204: Resmi belgede sahtecilik yapan veya sahte resmi belgeyi kullanan kişiye iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73: Şikayete bağlı suçlarda şikayet süresi, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır.
En çok sorulan sorular
Boş senede fazla tutar yazmak suç mu?
Evet. Belirli bir şekilde doldurulmak üzere verilen imzalı boş kağıdı farklı dolduran kişiye üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.
Bu suç şikayete bağlı mı?
Evet. Kağıdın farklı doldurulduğunu ve kimin doldurduğunu öğrendiğin günden itibaren altı ay içinde şikayet etmelisin.
İmzalı boş kağıdım çalındı ve dolduruldu, ne olur?
Bu durumda açığa imzanın kötüye kullanılması değil, daha ağır olan belgede sahtecilik suçu söz konusu olur ve şikayete bağlı değildir.
Senedin farklı doldurulduğunu nasıl ispat ederim?
Kural olarak yazılı delil gerekir. Anlaşmayı gösteren yazışmaları, sözleşmeleri ve ödeme dekontlarını sakla; tanık beyanı tek başına çoğu zaman yeterli olmaz.
Farklı doldurulan senet icraya konduysa ne yapmalıyım?
Ödeme emri tebliğ edildikten sonra beş gün içinde icra mahkemesine itiraz et; gerekirse menfi tespit davası aç ve ayrıca savcılığa şikayette bulun.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.