İnşaatta Güvenlik Önlemi Alınmıyor: Emniyet Kurallarına Uymama Suçu ve Sorumlular
Evinin yanındaki inşaatta işçiler iskelede emniyet kemeri olmadan çalışıyor, çevresinde ne bir file ne de bir koruma var. Ya da bir binanın yıkımı sırasında kaldırımdan geçerken üstüne moloz düştü. Belki de inşaatta çalışan yakının, hiçbir güvenlik önlemi alınmadığı için düşüp yaralandı. "Bu ihmalin cezası yok mu, kim sorumlu?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde inşaat veya yıkım sırasında emniyet kurallarına uymama suçunu ve yapabileceklerini anlatıyoruz.
Suç nasıl oluşur?
İnşaat veya yıkım faaliyeti sırasında insan hayatı veya beden bütünlüğü için gerekli olan güvenlik önlemlerini almayan kişi bu suçu işler. Örneğin:
- İskelelerin korkuluksuz veya sağlam olmayan şekilde kurulması,
- Yüksekte çalışan işçilere emniyet kemeri ve can halatı sağlanmaması,
- Bina boşluklarının, asansör kuyularının ve merdiven kenarlarının açık bırakılması,
- Yıkım sırasında çevrenin kapatılmaması ve yayaların korunmaması,
- Malzeme düşmesine karşı koruyucu file veya tente kullanılmaması.
Bu suç için kimsenin zarar görmesi gerekmez. Güvenlik önlemlerinin alınmaması tek başına suçtur.
Cezası nedir?
Bu suçun cezası üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Suç şikayete bağlı değildir; savcılık öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur.
Biri yaralanır veya ölürse
Güvenlik önlemi alınmadığı için bir işçi veya yoldan geçen biri yaralanırsa ya da ölürse, sorumlular ayrıca:
- Taksirle yaralama suçundan dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası,
- Taksirle öldürme suçundan iki yıldan altı yıla kadar, birden fazla kişi ölmüş veya yaralanmışsa iki yıldan on beş yıla kadar hapis cezası,
ile yargılanabilir. Taksirle yaralama kural olarak şikayete bağlıdır; ancak ağır sonuçlu yaralamalar bilinçli taksirle işlenmişse şikayet aranmaz.
Kimler sorumlu olabilir?
Olaya göre şu kişilerin sorumluluğu araştırılır:
- Yüklenici veya müteahhit,
- Şantiye şefi ve teknik sorumlular,
- İş güvenliği uzmanı,
- İşveren ve alt işverenler,
- Yapı denetim görevlileri.
Kimin hangi oranda kusurlu olduğu genellikle bilirkişi raporuyla belirlenir.
İşçiysen haklarını unutma
İnşaatta çalışırken kazaya uğradıysan bu bir iş kazasıdır. İşverenin kazayı SGK'ya bildirmesi gerekir ve sen de geçici iş göremezlik ödeneği ile tazminat haklarına sahip olursun. Ayrıntılar için Hakkını Sor'daki iş kazası SGK bildirimi rehberine bakabilirsin.
İş güvenliği önlemi alınmadığı sürece ciddi ve yakın tehlike varsa çalışmaktan kaçınma hakkın da vardır. Bunun için Hakkını Sor'daki çalışmaktan kaçınma hakkı rehberine bakabilirsin.
Komşu inşaatın evine verdiği zararlar için de Hakkını Sor'daki komşu inşaatı zarar rehberine bakabilirsin.
Ne yapmalısın?
- Tehlikeli durumu fotoğraf ve videoyla kayda al.
- Belediyenin yapı kontrol birimine ve ALO 170 hattına şikayette bulun.
- Kaza olduysa hemen 112'yi ara, olay yerini değiştirmeden fotoğrafla.
- Yaralandıysan ayrıntılı doktor raporu al.
- Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulun.
- Tanıkların adlarını ve iletişim bilgilerini not et.
Kısaca yapılacaklar
- Tehlikeli inşaatı fotoğraf ve videoyla belgele.
- Belediyeye ve ALO 170'e şikayet et.
- Kaza olduysa 112'yi ara, rapor al, olay yerini fotoğrafla.
- Savcılığa suç duyurusunda bulun.
- İşçiysen iş kazası bildirimini ve tazminat haklarını takip et.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 176: İnşaat veya yıkım faaliyeti sırasında insan hayatı veya beden bütünlüğü için gerekli tedbirleri almayan kişiye üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 89: Taksirle yaralamada dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir; suç kural olarak şikayete bağlıdır, ağır sonuçlu yaralamalar bilinçli taksirle işlenmişse şikayet aranmaz.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 85: Taksirle ölüme neden olan kişiye iki yıldan altı yıla, birden fazla kişinin ölümü veya ölüm ile birlikte yaralanma halinde iki yıldan on beş yıla kadar hapis cezası verilir.
En çok sorulan sorular
İnşaatta güvenlik önlemi almamak suç mu?
Evet. İnşaat veya yıkım sırasında gerekli güvenlik önlemlerini almayan kişiye üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.
Kimse yaralanmadıysa da ceza verilir mi?
Evet. Güvenlik önlemlerinin alınmaması tek başına suçtur; kimsenin zarar görmesi gerekmez.
İnşaattan düşen moloz yayaya çarparsa kim sorumlu?
Olaya göre müteahhit, şantiye şefi, iş güvenliği uzmanı ve işveren gibi kişilerin kusuru araştırılır; kusur oranı genellikle bilirkişi raporuyla belirlenir.
Tehlikeli inşaatı nereye şikayet ederim?
Belediyenin yapı kontrol birimine, ALO 170 hattına ve gerekirse savcılığa başvurabilirsin.
İnşaatta çalışırken düştüm, ne yapmalıyım?
Doktor raporu al, işverenin kazayı SGK'ya bildirip bildirmediğini kontrol et ve tazminat haklarını değerlendir; ayrıca savcılığa şikayette bulunabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.