İntifa Hakkı ve Oturma Hakkı Nedir? Tapudaki İntifa Şerhi Ne Anlama Gelir?
Annen ve baban evlerini sağlıklarında sana devretmek istiyor, ama ölünceye kadar o evde oturmaya devam etmek istiyorlar. Ya da tapuda evin senin adına kayıtlı olduğu hâlde, tapuda "intifa hakkı" diye bir şerh görüyorsun ve ne anlama geldiğini bilmiyorsun. Bu rehberde intifa hakkını ve oturma hakkını anlatıyoruz.
İntifa hakkı nedir?
İntifa hakkı, bir malı kullanma ve ondan yararlanma hakkıdır (TMK md. 794). Bu hak, malın sahibi olmayan bir kişiye tanınır.
İntifa hakkı kurulduğunda mülkiyet ikiye ayrılır:
- Malın sahibi, çıplak mülkiyete sahip olur. Yani malın sahibidir ama onu kullanamaz.
- İntifa hakkı sahibi, malı kullanır ve gelirlerinden yararlanır. Örneğin evde oturabilir ya da evi kiraya vererek kira gelirini alabilir.
Oturma hakkı nedir?
Oturma hakkı, bir binada ya da binanın bir bölümünde oturma hakkıdır (TMK md. 823). İntifa hakkına benzer, ancak daha dar kapsamlıdır:
- Oturma hakkı sahibi, yalnızca o evde oturabilir.
- Evi kiraya veremez ve başkasına kullandıramaz.
- Oturma hakkı, sahibine ve ailesine ait kişisel bir haktır.
Bu haklar nasıl kurulur?
İntifa hakkı ve oturma hakkı, taşınmazlarda tapu müdürlüğünde resmi senetle kurulur ve tapu siciline tescil edilir.
Sık karşılaşılan bir örnek şöyledir: Anne ve baba, evlerinin mülkiyetini çocuklarına devreder, ancak aynı işlemle evin intifa hakkını ölünceye kadar kendi üzerlerinde bırakırlar. Böylece hem evi çocuklarına bırakmış olurlar hem de ömür boyu evde oturma ya da evin kira gelirini alma güvencesine sahip olurlar.
Hakların süresi
- İntifa hakkı, kural olarak hak sahibinin ölümüyle sona erer. Daha kısa bir süre için de kurulabilir.
- Tüzel kişiler lehine kurulan intifa hakkı en fazla yüz yıl sürebilir (TMK md. 797).
- Oturma hakkı da hak sahibinin ölümüyle sona erer ve mirasçılara geçmez.
Devredilebilir mi?
- İntifa hakkı başkasına devredilemez ve mirasçılara geçmez. Ancak intifa hakkının kullanılması, aksi kararlaştırılmadıysa başkasına bırakılabilir. Örneğin intifa hakkı sahibi, evi kiraya verebilir (TMK md. 806).
- Oturma hakkı ise başkasına devredilemez ve kullanımı da başkasına bırakılamaz.
Masraflar kime ait?
İntifa hakkında
- Malın olağan bakımı ve küçük onarımları, intifa hakkı sahibine aittir.
- Malın vergileri ve olağan giderleri de genellikle intifa hakkı sahibi tarafından karşılanır.
- Büyük onarımlar ve yenilemeler ise kural olarak malın sahibine aittir.
Oturma hakkında
Oturma hakkı sahibi, evin olağan bakım giderlerini karşılar. Büyük onarımlar ise genellikle malın sahibine aittir.
Çıplak mülkiyet sahibi evi satabilir mi?
Evet. Çıplak mülkiyet sahibi, evi satabilir. Ancak intifa hakkı ya da oturma hakkı tapuya tescil edildiği için, bu haklar yeni malike karşı da geçerlidir. Yani evi satın alan kişi, hak sahibi hayatta olduğu sürece onu evden çıkaramaz.
Bu yüzden intifa hakkı ya da oturma hakkı bulunan bir evi almadan önce, bu durumu tapu kaydından kontrol etmen gerekir.
Hak sahibi hakkını kötüye kullanırsa
İntifa hakkı sahibi, malı özenle kullanmak ve korumak zorundadır. Malı kötü kullanır ya da ona zarar verirse, malın sahibi mahkemeye başvurarak hakkın korunması için önlem alınmasını ve zararın tazmin edilmesini isteyebilir.
Hak sona erdiğinde
İntifa hakkı ya da oturma hakkı sona erdiğinde, örneğin hak sahibi vefat ettiğinde:
- Malın sahibi, tapu müdürlüğüne başvurarak hakkın tapudan silinmesini sağlayabilir.
- Bunun için hak sahibinin ölüm belgesi yeterli olabilir.
- Hakkın silinmesiyle malın sahibi, malın tam mülkiyetine sahip olur.
Kısaca yapılacaklar
- Ev almadan önce tapuda intifa hakkı ya da oturma hakkı şerhi olup olmadığını kontrol et.
- Evini çocuğuna devrederken, kendi oturma güvenceni sağlamak için intifa hakkını tapuya tescil ettir.
- Hakkın kapsamını ve süresini tapu senedinde açıkça belirt.
- Masraflar konusunda anlaşmazlık çıkmaması için baştan yazılı olarak anlaş.
- Hak sahibi vefat ettiğinde, hakkın tapudan silinmesi için başvur.
En çok sorulan sorular
İntifa hakkı nedir?
Sahibi olmadığın bir malı kullanma ve gelirlerinden yararlanma hakkıdır; örneğin evde oturabilir ya da kiraya verebilirsin.
Oturma hakkının intifadan farkı nedir?
Oturma hakkı sahibi yalnızca evde oturabilir; evi kiraya veremez ve başkasına kullandıramaz.
Anne babam evi bana devredip ölünceye kadar orada oturabilir mi?
Evet. Tapuda mülkiyet devredilirken intifa hakkı ölünceye kadar onlar lehine kurulabilir.
İntifa hakkı mirasçılara geçer mi?
Hayır. İntifa ve oturma hakkı hak sahibinin ölümüyle sona erer.
Evin masraflarını kim öder?
Olağan bakım ve küçük onarımlar intifa hakkı sahibine, büyük onarımlar ve yenilemeler kural olarak malın sahibine aittir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.