İş Arama İzni: Günde Kaç Saat, Toplu Kullanılır mı, İşveren Vermezse Ne Olur?
İşveren seni işten çıkaracağını bildirdi ya da sen istifa edip ihbar süreni çalışıyorsun. Bir yandan da yeni bir iş bulman gerekiyor ama mesai saatlerinde mülakata gidemiyorsun. "İş arama izni nedir, günde kaç saat? İşveren vermezse ne olur? İzni toplu kullanabilir miyim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde iş arama iznini anlatıyoruz.
İş arama izni nedir?
İş sözleşmen belirsiz süreliyse ve fesih bildirimiyle sona erecekse, sözleşmenin bitmesine kadar bir bildirim (ihbar) süresi işler. Bu süre içinde işveren, yeni bir iş bulabilmen için sana iş saatleri içinde ve maaşından kesinti yapmadan izin vermek zorundadır. Bu izne iş arama izni denir.
İhbar süreleri ne kadar?
İş arama izni, ihbar süresi boyunca kullanılır. İhbar süresi kıdemine göre değişir:
- Altı aydan az çalıştıysan: iki hafta
- Altı ay ile bir buçuk yıl arası: dört hafta
- Bir buçuk yıl ile üç yıl arası: altı hafta
- Üç yıldan fazla: sekiz hafta
Bu süreler en azdır; iş sözleşmesiyle artırılabilir.
Günde kaç saat?
İş arama izni günde en az iki saattir. İşveren daha fazlasını verebilir ama daha azını veremez. İzin saatlerinde maaşından kesinti yapılamaz.
Örneğin dört haftalık ihbar süren varsa ve haftada beş gün çalışıyorsan, toplam yirmi iş günü boyunca her gün en az iki saat iş arama iznin vardır.
İzni toplu kullanabilir miyim?
Evet. İstersen günlük iki saatlik izinleri birleştirip toplu olarak kullanabilirsin. Ancak bunun için iki şart vardır:
- Toplu izni, işten ayrılacağın günden hemen önceki günlere denk getirmelisin.
- Toplu kullanmak istediğini işverene bildirmelisin.
Örneğin yirmi iş günü boyunca günde iki saat izin hakkın varsa toplam kırk saattir. Günde dokuz saat çalışıyorsan bu yaklaşık dört buçuk iş gününe denk gelir. Bu durumda ihbar sürenin son dört buçuk gününde hiç işe gitmeyebilirsin.
Bildirimini yazılı yapmak ileride çıkabilecek tartışmaları önler.
İşveren izin vermezse
İşveren iş arama iznini hiç vermezse ya da eksik kullandırırsa, kullanamadığın izin saatlerinin ücretini sana ödemek zorundadır.
İşveren seni izin saatlerinde çalıştırırsa, o saatler için hem izin ücretini hem de çalıştığın sürenin ücretini yüzde yüz zamlı olarak öder. Yani izin saatinde çalıştırılan işçi o saat için normal ücretin iki katını ayrıca alır.
Bu alacakları işten ayrıldıktan sonra da isteyebilirsin. Ücret alacakları gibi bu alacaklar için de önce arabulucuya başvurman gerekir. Bunu Hakkını Sor'daki zorunlu arabuluculuk rehberinde bulabilirsin.
İhbar süresi peşin ödenirse
İşveren ihbar süresini çalıştırmak yerine ihbar tazminatını peşin ödeyerek seni hemen çıkarabilir. Bu durumda çalışacağın bir ihbar süresi kalmadığı için ayrıca iş arama izni kullanmazsın. Uygulamada bu durumda iş arama izni ücretinin ayrıca istenip istenemeyeceği tartışmalıdır.
İstifa edersen de geçerli mi?
Kanun, iş arama iznini bildirim süreleri içinde tanır. İstifa ederken ihbar süreni çalışıyorsan da bu süre içinde iş arama izni hakkın olduğu görüşü yaygındır. İstifa ederken ihbar süresini Hakkını Sor'daki istifada ihbar süresi rehberinde bulabilirsin.
Belirli süreli sözleşmede
Belirli süreli iş sözleşmeleri sürenin bitmesiyle kendiliğinden sona erer; ihbar süresi işlemez. Bu nedenle bu sözleşmelerde kural olarak iş arama izni gündeme gelmez.
İşten ayrılırken iste: Çalışma belgesi
İşten ayrılırken işveren, yaptığın işin türünü ve çalıştığın süreyi gösteren bir çalışma belgesi vermek zorundadır. Yeni iş başvurularında bu belge işine yarar. Belge zamanında verilmezse ya da yanlış bilgi içerirse zarara uğrayan işçi tazminat isteyebilir.
Kısaca yapılacaklar
- İhbar süreni kıdemine göre hesapla.
- İhbar süresi boyunca günde en az iki saat ücretli iş arama izni kullan.
- Toplu kullanmak istiyorsan bunu işverene yazılı bildir ve son günlere denk getir.
- İzin verilmezse kullanamadığın saatlerin ücretini iste.
- İzin saatinde çalıştırıldıysan o saatleri yüzde yüz zamlı talep et.
- Ayrılırken çalışma belgeni al.
Dayanak mevzuat
- 4857 sayılı İş Kanunu m. 17/2: Belirsiz süreli iş sözleşmesi, kıdeme göre iki, dört, altı veya sekiz hafta sonra feshedilmiş sayılır; bu süreler asgari olup sözleşmeyle artırılabilir.
- 4857 sayılı Kanun m. 27/1: İşveren, bildirim süreleri içinde işçiye yeni iş bulması için iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan, günde iki saatten az olmamak üzere iş arama izni vermek zorundadır; işçi izni işten ayrılacağı günden önceki günlere rastlatmak ve işverene bildirmek şartıyla toplu kullanabilir.
- 4857 sayılı Kanun m. 27/2-3: İşveren izni vermez veya eksik kullandırırsa o sürenin ücreti işçiye ödenir; izin sırasında işçiyi çalıştırırsa çalıştırdığı sürenin ücretini ayrıca yüzde yüz zamlı öder.
- 4857 sayılı Kanun m. 28: İşten ayrılan işçiye işin çeşidini ve süresini gösteren çalışma belgesi verilir; belgenin zamanında verilmemesi veya yanlış olması nedeniyle zarar gören işçi tazminat isteyebilir.
En çok sorulan sorular
İş arama izni günde kaç saat?
Günde en az iki saattir ve bu saatler için maaşından kesinti yapılamaz.
İş arama iznini toplu kullanabilir miyim?
Evet. İşten ayrılacağın günden önceki günlere denk getirmek ve işverene bildirmek şartıyla izin saatlerini birleştirebilirsin.
İşveren iş arama izni vermezse ne olur?
Kullanamadığın izin saatlerinin ücretini sana ödemek zorundadır.
İş arama izninde çalıştırılırsam ne alırım?
İzin ücretine ek olarak çalıştığın saatlerin ücretini yüzde yüz zamlı alırsın.
İstifa edince iş arama izni var mı?
İhbar süresini çalışarak istifa ediyorsan, bu süre içinde iş arama izni kullanabileceğin görüşü yaygındır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.