İş Kazası Geçirdim: SGK Bildirimi, Rapor Parası ve Sürekli İş Göremezlik Geliri
İşyerinde ya da işe giderken servis aracında kaza geçirdin. Hastaneden rapor aldın ama aklında bir sürü soru var: "Bu iş kazası sayılır mı? İşveren SGK'ya bildirmezse ne olur? Raporlu günlerin parasını kim öder? Kalıcı bir hasar kalırsa maaş bağlanır mı?" Bu rehberde iş kazasının SGK'ya bildirilmesini ve SGK'dan alabileceğin hakları anlatıyoruz. İşverenden tazminat isteme konusu ayrı bir rehberde anlatılıyor.
Hangi olaylar iş kazası sayılır?
İş kazası yalnızca işyerinde makine başında olan kazalar değildir. Şu durumlarda meydana gelen ve seni hemen ya da sonradan bedenen veya ruhen zarara uğratan olaylar iş kazası sayılır:
- İşyerinde bulunduğun sırada
- İşverenin yürüttüğü iş nedeniyle
- İşveren tarafından görevli olarak işyeri dışına gönderildiğinde, asıl işini yapmadan geçen zamanlarda
- Emziren kadın çalışanın süt izni sırasında
- İşverenin sağladığı servis aracıyla işe gidiş gelişte
Örneğin işverenin seni banka işlemi için dışarı göndermesi sırasında geçirdiğin trafik kazası ya da işyerinde mola sırasında düşüp yaralanman iş kazası sayılabilir. İşyerinde geçirilen kalp krizi konusunu Hakkını Sor'daki kalp krizi rehberinde bulabilirsin.
Kendi aracınla veya toplu taşımayla işe giderken geçirdiğin kaza ise, kanundaki servis aracı şartını karşılamadığı için kural olarak iş kazası sayılmaz.
Bildirimi kim, ne zaman yapar?
SSK'lı çalışansan
İşveren, iş kazasını:
- O yerin kolluk kuvvetlerine derhal,
- SGK'ya da en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde
iş kazası bildirgesiyle bildirmek zorundadır. Kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde olduysa, örneğin görevli gittiğin bir yerde, üç iş günlük süre işverenin kazayı öğrendiği tarihten başlar.
Bağ-Kur'luysan
Kendi adına çalışıyorsan bildirimi sen yaparsın. Rahatsızlığının bildirim yapmana engel olmadığı günden sonraki üç iş günü içinde, ama her halde bir ayı geçmeden SGK'ya bildirmelisin.
İşveren bildirmezse
İşverenin bildirimi geciktirmesi veya hiç yapmaması senin haklarını ortadan kaldırmaz. Ama süreç uzar. Bu durumda:
- Kazayı ve tedavini gösteren hastane kayıtlarını, raporları ve varsa kolluk tutanağını sakla.
- SGK il müdürlüğüne kendin başvurarak kazayı bildir.
- Kazayı gören iş arkadaşlarının isimlerini not al.
İşveren süresinde bildirim yapmazsa, bildirim tarihine kadar sana ödenecek rapor parası SGK tarafından işverenden tahsil edilir. Ayrıca işverene idari para cezası uygulanır.
SGK, gerekirse müfettiş aracılığıyla soruşturma yaparak olayın iş kazası olup olmadığına karar verir.
SGK'dan hangi hakları alırsın?
Rapor parası (geçici iş göremezlik ödeneği)
İş kazası nedeniyle çalışamadığın her gün için SGK'dan rapor parası alırsın. Hastalık raporlarından farklı olarak iş kazasında:
- Daha önce belirli sayıda prim ödenmiş olması şartı aranmaz; işe girdiğin ilk gün kaza geçirsen bile ödenek alırsın.
- Ödeme raporun ilk gününden itibaren yapılır.
Ödeme için yetkili hekim veya sağlık kurulundan istirahat raporu alınmış olmalıdır. Rapor parasının hesabını Hakkını Sor'daki rapor parası rehberinde bulabilirsin.
Sürekli iş göremezlik geliri
Kaza sonucunda kalıcı bir sakatlık oluştuysa ve SGK Sağlık Kurulu meslekte kazanma gücünün en az yüzde on oranında azaldığını tespit ederse, sana ömür boyu sürekli iş göremezlik geliri bağlanır.
- Sürekli tam iş göremezlikte gelir, aylık kazancının yüzde yetmişidir.
- Kısmi iş göremezlikte gelir, bu tutarın iş göremezlik oranı kadarıdır.
- Başkasının sürekli bakımına muhtaçsan oran yüzde yüz olarak uygulanır.
Bağ-Kur'luysan gelir bağlanması için GSS dahil prim borcunun olmaması gerekir.
Ölüm halinde
Kaza sonucu sigortalı ölürse eşine, çocuklarına ve şartları varsa anne babasına gelir bağlanır, ayrıca cenaze ödeneği verilir. Bunu Hakkını Sor'daki ölüm aylığı ve cenaze ödeneği rehberlerinde bulabilirsin.
Tedavi giderleri
İş kazasına bağlı tedavilerde prim gün sayısı ve prim borcu şartı aranmaz.
İşverenden ayrıca tazminat
SGK'nın ödedikleri, uğradığın zararın tamamını karşılamayabilir. İşverenin iş güvenliği önlemlerini almadığı durumlarda işverenden ayrıca maddi ve manevi tazminat isteyebilirsin. Bunu Hakkını Sor'daki iş kazası tazminatı rehberinde bulabilirsin.
Ayrıca kaza işverenin kastı veya iş güvenliği kurallarına aykırılığı nedeniyle olduysa, SGK sana yaptığı ödemeleri işverenden geri alır.
Kısaca yapılacaklar
- Kazadan sonra hemen hastaneye git ve kazanın iş kazası olduğunu belirt.
- İşverenden kazayı üç iş günü içinde SGK'ya bildirmesini iste.
- Bildirim yapılmazsa SGK'ya kendin başvur.
- Rapor, hastane kaydı, tutanak ve tanık bilgilerini sakla.
- Rapor parasını e-Devlet'ten veya SGK'dan takip et.
- Kalıcı hasar varsa sürekli iş göremezlik geliri için SGK Sağlık Kuruluna başvur.
Dayanak mevzuat
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 13/1: İşyerinde, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışına gönderilme sırasında, emzirme süresinde ve işverence sağlanan taşıtla işe gidiş gelişte meydana gelen ve sigortalıyı bedenen veya ruhen engelli hale getiren olay iş kazasıdır.
- 5510 sayılı Kanun m. 13/2-3: İşveren iş kazasını kolluğa derhal, Kuruma en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirir; 4/b sigortalısı bir ayı geçmemek üzere rahatsızlığının engel olmadığı günden sonra üç iş günü içinde bildirir; Kurum gerektiğinde soruşturma yaptırabilir.
- 5510 sayılı Kanun m. 16/1: İş kazası ve meslek hastalığı sigortasından geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, ölüm halinde hak sahiplerine gelir ve cenaze ödeneği sağlanır.
- 5510 sayılı Kanun m. 18/1-a: İş kazası nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya, istirahat raporu alınmış olması şartıyla her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilir.
- 5510 sayılı Kanun m. 19: Meslekte kazanma gücü en az yüzde on azalan sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanır; tam iş göremezlikte gelir aylık kazancın yüzde yetmişidir, bakıma muhtaçlıkta oran yüzde yüzdür.
- 5510 sayılı Kanun m. 21/1-2: Kaza işverenin kastı veya iş güvenliği mevzuatına aykırılığı sonucu olmuşsa Kurumun ödemeleri işverene ödettirilir; kaza süresinde bildirilmezse bildirim tarihine kadarki geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir.
En çok sorulan sorular
İş kazası kaç gün içinde bildirilir?
İşveren kazayı en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK'ya, derhal de kolluk kuvvetlerine bildirmelidir.
İşveren iş kazasını bildirmezse ne olur?
Haklarını kaybetmezsin; SGK'ya kendin başvurabilirsin. Bildirim tarihine kadar ödenen rapor parası işverenden tahsil edilir ve işverene idari para cezası uygulanır.
İşe giderken kaza yaptım, iş kazası sayılır mı?
İşverenin sağladığı servis aracıyla gidiyorsan sayılır. Kendi aracınla veya toplu taşımayla giderken olan kaza kural olarak iş kazası sayılmaz.
İş kazasında rapor parası için prim günü gerekir mi?
Hayır. İş kazasında önceden prim ödenmiş olması şartı aranmaz ve ödeme raporun ilk gününden başlar.
Kalıcı sakatlık olursa maaş bağlanır mı?
Meslekte kazanma gücün en az yüzde on azalmışsa sürekli iş göremezlik geliri bağlanır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.