İşaretsiz Bırakılan Çukura Düştüm: İşaret ve Engel Koymama Suçu ve Tazminat
Gece eve dönerken sokakta kazılmış, etrafında ne bir şerit ne de bir uyarı lambası olan çukura düştün ve ayağın kırıldı. Ya da kaldırıma bırakılmış inşaat malzemesine çarpıp yaralandın. Belki de bir kazı alanındaki uyarı levhası birileri tarafından kaldırılmış ve aracınla çukura girdin. "Bu çukuru açanın veya işareti kaldıranın cezası yok mu?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde işaret ve engel koymama suçunu, tazminat hakkını ve yapabileceklerini anlatıyoruz.
Suç nasıl oluşur?
Herkesin gelip geçtiği yerlerde yapılan işlerden veya bırakılan eşyadan kaynaklanan tehlikeyi önlemek için gerekli işaret veya engelleri koymayan kişi bu suçu işler. Örneğin:
- Yolda veya kaldırımda kazı yapıp çevresine şerit, bariyer veya uyarı lambası koymamak,
- Açık bir rögar kapağını veya su kanalını işaretsiz bırakmak,
- Yola inşaat malzemesi, moloz veya hafriyat bırakıp uyarı koymamak,
- Kazı alanında gece görünürlüğü sağlayacak ışıklı uyarı kullanmamak.
Konulmuş işaret veya engelleri kaldırmak ya da yerini değiştirmek de aynı suçu oluşturur.
Cezası nedir?
Bu suçun cezası iki aydan altı aya kadar hapis veya adli para cezasıdır. Suç şikayete bağlı değildir; savcılık öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur. Bu suç için kimsenin zarar görmesi gerekmez; işaretin konulmaması tek başına yeterlidir.
Biri yaralanır veya ölürse
İşaret konulmadığı için bir yaya veya sürücü yaralanır ya da ölürse, sorumlular ayrıca taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçlarından da yargılanabilir. Taksirle yaralama kural olarak şikayete bağlıdır; bu yüzden yaralandıysan altı ay içinde şikayette bulunman önemlidir.
Kim sorumlu?
Olaya göre şu kişilerin sorumluluğu araştırılır:
- Kazıyı yapan yüklenici veya müteahhit firma,
- İşi yaptıran belediye, su idaresi, doğalgaz veya elektrik dağıtım şirketi,
- Yola malzeme bırakan inşaat sahibi,
- İşareti kaldıran veya yerini değiştiren kişi.
Tazminat hakkın
Çukura düşüp yaralandıysan veya aracın zarar gördüyse, uğradığın maddi ve manevi zarar için tazminat isteyebilirsin. İşi yapan veya yaptıran bir kamu idaresiyse dava idare mahkemesinde, özel bir şirketse genellikle adliye mahkemesinde açılır. Ayrıntılar için Hakkını Sor'daki yoldaki çukur ve idarenin tazminat sorumluluğu rehberine bakabilirsin.
Ne yapmalısın?
- Kazayı yaşadığın yeri hemen fotoğraf ve videoyla kayda al; işaretin olmadığını açıkça gösteren görüntüler çek.
- Yaralandıysan 112'yi ara ve ayrıntılı doktor raporu al.
- Olaya tanık olan kişilerin adlarını ve iletişim bilgilerini al.
- Bölgedeki işyeri veya belediye kameralarının kayıtlarının korunmasını iste.
- Kazıyı kimin yaptığını öğrenmek için belediyeye yazılı başvuru yap.
- Cumhuriyet başsavcılığına şikayet dilekçesi ver.
- Tehlike devam ediyorsa belediyenin çağrı merkezine veya zabıtaya hemen bildir.
Kısaca yapılacaklar
- Olay yerini ve işaretin olmadığını fotoğraf ve videoyla belgele.
- Doktor raporu al, tanıkları ve kamera yerlerini not et.
- Kazıyı kimin yaptığını belediyeden öğren.
- Altı ay içinde savcılığa şikayette bulun.
- Zararın için idareye veya şirkete karşı tazminat yolunu kullan.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 178: Herkesin gelip geçtiği yerlerde yapılan işlerden veya bırakılan eşyadan doğan tehlikeyi önlemek için gerekli işaret veya engelleri koymayan, konulmuş olanları kaldıran veya yerini değiştiren kişiye iki aydan altı aya kadar hapis veya adli para cezası verilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 89: Taksirle yaralamada dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir; suç kural olarak şikayete bağlıdır.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 85: Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişiye iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası verilir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73: Şikayete bağlı suçlarda şikayet süresi, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır.
En çok sorulan sorular
Yolda işaretsiz çukur bırakmak suç mu?
Evet. Herkesin gelip geçtiği yerlerde gerekli işaret veya engelleri koymayan kişiye iki aydan altı aya kadar hapis veya adli para cezası verilir.
Uyarı levhasını kaldırmak da suç mu?
Evet. Konulmuş işaret veya engelleri kaldıran ya da yerini değiştiren kişi de aynı cezayla cezalandırılır.
Çukura düşüp yaralandım, kimi şikayet etmeliyim?
Kazıyı yapan yükleniciyi ve işi yaptıran kurumu şikayet edebilirsin. Kimin yaptığını belediyeye yazılı başvuruyla öğrenebilirsin.
Tazminatı kimden isterim?
İşi yapan veya yaptıran bir kamu idaresiyse idare mahkemesinde, özel bir şirketse genellikle adliye mahkemesinde tazminat davası açabilirsin.
Bu suç şikayete bağlı mı?
İşaret koymama suçu şikayete bağlı değildir. Ancak yaralanma varsa taksirle yaralama kural olarak şikayete bağlıdır; altı ay içinde şikayet etmelisin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.