İskânı Olmayan Ev Alınır mı? İskânsız Evin Riskleri
Yeni bir daire satın almayı düşünüyorsun ve satıcı ya da müteahhit "İskânı yakında çıkacak" diyor. Ya da daireyi aldın, ama yıllar geçmesine rağmen iskân alınmadı. İskânı olmayan bir evde yaşamanın ve böyle bir evi almanın hangi sonuçları olduğunu bilmen gerekir. Bu rehberde iskân belgesini ve iskânsız evlerin risklerini anlatıyoruz.
İskân nedir?
İskân, resmi adıyla yapı kullanma izin belgesi, bir yapının ruhsatına ve onaylı projesine uygun olarak tamamlandığını ve kullanılmaya hazır olduğunu gösteren belgedir. Bu belgeyi yapının bulunduğu yerdeki belediye ya da ilgili idare verir.
İskân alınabilmesi için yapının:
- Yapı ruhsatına ve onaylı projesine uygun olarak yapılmış olması,
- Gerekli teknik denetimlerden geçmiş olması,
- Sığınak, otopark ve yangın güvenliği gibi zorunlu unsurlarının tamamlanmış olması
gerekir.
İskânsız evin riskleri
Abonelik sorunları
Yapı kullanma izni alınmamış yapılara kural olarak kalıcı elektrik, su ve doğalgaz aboneliği verilmez. Bu tür yapılarda geçici şantiye aboneliği kullanılabilir, ancak bu abonelikler daha yüksek tarifeli olabilir ve sorun yaratabilir.
Kat mülkiyetine geçilememesi
Binanın tapusu kat irtifakı olarak düzenlenmişse, kat mülkiyetine geçilebilmesi için iskân gerekir. İskân alınmadığı sürece tapu kat irtifakı olarak kalır.
Kredi ve satış sorunları
Bazı bankalar, iskânı olmayan konutlar için konut kredisi vermekte zorlanabilir. Bu da evi ileride satmak istediğinde alıcı bulmanı zorlaştırabilir ve evin değerini düşürebilir.
Kaçak yapı riski
İskânın alınamamasının sebebi yapının ruhsatına ya da projesine aykırı olması ise, örneğin fazladan kat çıkılması ya da proje dışı eklemeler yapılmasıysa, yapı kaçak sayılabilir. Bu durumda belediye para cezası, yıkım ya da aykırılığın giderilmesi kararı verebilir.
Deprem güvenliği
İskân alınamaması, bazı durumlarda yapının teknik denetimlerden geçemediğini ya da yönetmeliklere uygun yapılmadığını gösterebilir. Bu, yapının güvenliği açısından da önemli bir uyarı işaretidir.
Satın almadan önce kontrol et
- Belediyeden binanın iskân durumunu sor ya da e-Devlet üzerinden kontrol et.
- Yapı ruhsatını ve onaylı projeyi incele.
- İskân yoksa, neden alınamadığını belediyeden öğren.
- Satıcının ya da müteahhidin "İskân yakında çıkacak" sözüne güvenme; bunu sözleşmeye yazılı olarak ekletmeye çalış.
Müteahhitten daire aldıysan
Müteahhitten satın aldığın dairenin iskânı, sözleşmede belirtilen sürede alınmadıysa:
- Müteahhide noter aracılığıyla ihtarname göndererek iskânın alınmasını iste.
- İskânın alınmaması, satış sözleşmesine aykırılık ya da ayıplı ifa olarak değerlendirilebilir.
- Tüketici olarak, uğradığın zararın tazminini, bedelden indirim yapılmasını ya da şartları varsa sözleşmeden dönmeyi talep edebilirsin.
- Sözleşmede iskân için bir süre ve cezai şart belirlendiyse, bu cezai şartı da isteyebilirsin.
Tüketici uyuşmazlıklarında, belirli bir tutarın üzerindeki taleplerde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu olabilir. Tutar sınırına göre tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurabilirsin.
Kat malikleri birlikte ne yapabilir?
Binada birçok daire iskânsızsa, kat malikleri birlikte hareket ederek:
- İskânın alınması için eksikliklerin neler olduğunu belediyeden öğrenebilir.
- Eksikliklerin giderilmesi için müteahhide karşı birlikte dava açabilir.
- Gerekirse eksiklikleri kendileri tamamlatarak masrafı müteahhitten isteyebilir.
Kısaca yapılacaklar
- Ev almadan önce iskân durumunu belediyeden ya da e-Devlet'ten kontrol et.
- İskân yoksa sebebini öğren ve riskleri değerlendir.
- Müteahhitten alıyorsan iskân süresini ve cezai şartı sözleşmeye yazdır.
- İskân alınmazsa müteahhide ihtarname gönder.
- Gerekirse tüketici hakem heyetine, arabulucuya ya da tüketici mahkemesine başvur.
En çok sorulan sorular
İskân nedir?
Resmi adıyla yapı kullanma izin belgesidir; yapının ruhsatına ve projesine uygun tamamlandığını gösterir.
İskânsız eve abonelik verilir mi?
Kural olarak kalıcı elektrik, su ve doğalgaz aboneliği verilmez; geçici şantiye aboneliği kullanılabilir.
İskân alınmazsa kat mülkiyetine geçilir mi?
Hayır. İskân alınmadığı sürece tapu kat irtifakı olarak kalır.
İskânsız ev almadan önce neyi kontrol etmeliyim?
Belediyeden iskân durumunu ve neden alınamadığını öğren, yapı ruhsatını ve onaylı projeyi incele.
Müteahhit iskânı süresinde almadı, ne yapabilirim?
Noter aracılığıyla ihtarname gönder; iskânın alınmaması ayıplı ifa sayılabilir ve tazminat ya da bedel indirimi isteyebilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.