Israrla Mal Satmaya Çalışmak Yasak mı? Satış İçin Rahatsız Etme Kabahati
Sahilde yürürken bir restoranın çalışanı önünü kesip "buyurun, menüye bakın" diye peşinden geliyor. Trafik ışığında arabanın camına vurup mendil, su ya da çiçek almanda ısrar edenler var. Turistik bir çarşıda kolundan tutulup dükkâna çekilmeye çalışılıyorsun. "Bu kadar ısrarla satış yapmak serbest mi?" diye düşünüyorsan, bu rehberde satış için rahatsız etme kabahatini ve neler yapabileceğini anlatıyoruz.
Satış için rahatsız etme nedir?
Kabahatler Kanunu, mal veya hizmet satmak için başkalarını rahatsız eden kişiye idari para cezası verilmesini öngörür. Burada önemli olan satış yapılması değil, satış amacıyla insanların rahatsız edilmesidir.
Bir ürünü sergilemek, tabelada fiyat yazmak ya da yanından geçene bir kez "buyurun" demek bu kabahati oluşturmaz. Ama şu davranışlar rahatsız etme sayılabilir:
- Yoldan geçenin önünü kesmek, kolundan tutmak, peşinden yürümek,
- "Hayır" denmesine rağmen ısrar etmeye devam etmek,
- Trafikte duran araçların camına vurmak, cama ürün dayamak,
- Masada oturan müşterileri tekrar tekrar ürün almaya zorlamak,
- Kapı kapı dolaşıp kapıyı açmayana ısrarla zil çalmak.
Cezayı kim verir?
Bu kabahat nedeniyle idari para cezası vermeye kolluk görevlileri, yani polis veya jandarma ile belediye zabıta görevlileri yetkilidir. Kanunda maktu bir tutar yazılıdır ve bu tutar her yıl başında yeniden değerleme oranında artırılır.
Ceza, rahatsız eden kişiye verilir. Yani restoran adına müşteri çağıran çalışan da bu cezayı alabilir. İşletmenin ayrıca belediye kurallarına göre sorumluluğu gündeme gelebilir.
Rahatsız edildiğinde ne yapabilirsin?
- Önce net bir şekilde "istemiyorum" de ve uzaklaş.
- Israr devam ederse 155 polis imdat, 156 jandarma veya belediyenin zabıta hattını arayabilirsin.
- Aynı yerde sürekli yaşanıyorsa belediyeye ya da CİMER'e yazılı şikâyette bulun; yeri, saati ve kişiyi tarif et.
- Mümkünse olayı kayda al; ama karşı tarafla tartışmaya girme.
Daha ağır durumlar
Israrlı satış bazen başka bir şeye dönüşebilir:
- Seni zorla bir yere sokmaya çalışmak, yolunu kapatıp bırakmamak kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturabilir.
- "Almazsan başına iş açarım" gibi sözler tehdit suçu olabilir.
- Satıcı sana dokunuyor, cinsel içerikli sözler söylüyorsa cinsel taciz suçu gündeme gelir.
Bir fiil hem kabahat hem suçsa yalnızca suçtan dolayı yaptırım uygulanır. Bu durumlarda doğrudan savcılığa veya polise şikâyette bulunmalısın.
Telefonla ve mesajla ısrarlı satış
Seni sürekli arayıp ürün satmaya çalışan firmalar veya iznin olmadan gönderilen reklam mesajları ayrı kurallara tabidir. Bunun için Hakkını Sor'daki izinsiz reklam mesajı rehberine bakabilirsin. Kapıda ya da bir gezide ısrarla sözleşme imzalatıldıysa, cayma hakkın için kapıda satış rehberine göz atabilirsin.
Cezayı alan satıcıysan
Sana bu kabahat nedeniyle ceza kesildiyse ve kimseyi rahatsız etmediğini düşünüyorsan:
- Ceza kararının tebliğinden veya sana bildirilmesinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine dilekçeyle başvurabilirsin.
- Dilekçende yalnızca ürünü tanıttığını, kimsenin yolunu kesmediğini ve ısrar etmediğini anlat.
- Tanık ve görüntü varsa belirt.
- Cezayı bir ay içinde ödersen dörtte bir indirim yapılır; ödemen itiraz hakkını etkilemez.
Kısaca yapılacaklar
- Israrlı satıcıya açıkça "istemiyorum" de ve uzaklaş.
- Israr sürerse polisi, jandarmayı veya zabıtayı ara.
- Sürekli tekrarlanan yerler için belediyeye yazılı şikâyette bulun.
- Tehdit, zorla tutma veya taciz varsa doğrudan savcılığa başvur.
- Ceza alan satıcıysan on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine itiraz et.
Dayanak mevzuat
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 37: Mal veya hizmet satmak için başkalarını rahatsız eden kişiye idari para cezası verilir; bu cezayı vermeye kolluk veya belediye zabıta görevlileri yetkilidir.
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 15/3: Bir fiil hem kabahat hem de suç olarak tanımlanmışsa yalnızca suçtan dolayı yaptırım uygulanır.
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 17/6-7: Ödeme süresi düzenlenmemiş idari para cezası tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir ve bu sürede ödenirse yüzde yirmi beş indirim yapılır; cezalar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır.
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27/1: İdari para cezasına karşı tebliğ veya tefhimden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.
En çok sorulan sorular
Israrla satış yapmak yasak mı?
Evet. Mal veya hizmet satmak için başkalarını rahatsız etmek Kabahatler Kanunu'na göre idari para cezası gerektirir.
Restoran çalışanının müşteri çağırması da ceza gerektirir mi?
Bir kez seslenmek kural olarak ceza gerektirmez. Ancak önünü kesmek, peşinden gelmek, reddetmene rağmen ısrar etmek rahatsız etme sayılabilir.
Israrlı satıcıyı nereye şikâyet ederim?
O an 155 polis, 156 jandarma ya da belediyenin zabıta hattını arayabilirsin. Sürekli yaşanan durumlar için belediyeye yazılı başvuru yapabilirsin.
Satıcı beni zorla dükkâna soktu, sadece para cezası mı verilir?
Hayır. Zorla bir yerde tutmak, tehdit etmek veya taciz etmek suç oluşturabilir. Bu durumda savcılığa veya polise şikâyette bulunmalısın.
Ceza kesilen satıcı ne kadar sürede itiraz etmeli?
Kararın tebliğinden veya bildirilmesinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine başvurmalıdır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.