İşsizlik Maaşı: Kimler Alabilir, Ne Kadar Ödenir?
İşini kaybettiysen, yeni bir iş bulana kadar geçimini sağlamana yardımcı olacak bir destek var: işsizlik ödeneği, halk arasındaki adıyla işsizlik maaşı. Ancak bu ödeneği herkes alamaz; belirli şartları sağlaman ve süresi içinde başvurman gerekir. Bu rehberde işsizlik maaşının şartlarını, süresini ve nasıl başvurulacağını anlatıyoruz.
İşsizlik maaşı nedir?
İşsizlik ödeneği, çalışırken işsizlik sigortası primi ödenen kişilere, kendi istekleri ve kusurları dışında işsiz kaldıklarında İŞKUR tarafından yapılan ödemedir (4447 s.K. md. 51). Ödeme yapıldığı süre boyunca genel sağlık sigortası primlerin de ödenir.
Hangi şartları sağlaman gerekir?
İşsizlik maaşı alabilmek için şu şartların hepsini birlikte sağlaman gerekir:
- İşten ayrılmadan önceki son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödenmiş olmalı.
- İşten ayrılmadan önceki son 120 gün boyunca kesintisiz olarak çalışmış olmalısın.
- İş sözleşmen kendi isteğin ve kusurun dışında sona ermiş olmalı.
- İşten ayrıldıktan sonra süresi içinde İŞKUR'a başvurmalısın.
Hangi durumlarda işsizlik maaşı alınır?
İşsizlik maaşı alabileceğin başlıca durumlar şunlardır:
- İşveren seni geçerli bir neden göstererek ya da hiçbir neden göstermeden işten çıkardıysa.
- Belirli süreli sözleşmen sona erdiyse.
- İş yeri kapandıysa ya da el değiştirdiyse ve işine son verildiyse.
- Maaşın ödenmediği, sigortan yatırılmadığı ya da mobbinge uğradığın için haklı nedenle istifa ettiysen.
Hangi durumlarda alınamaz?
- Haklı bir neden olmadan kendi isteğinle istifa ettiysen.
- İşveren seni ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışların nedeniyle, örneğin hırsızlık ya da işverene hakaret gibi bir sebeple çıkardıysa.
- Emekli olarak işten ayrıldıysan.
Haklı nedenle istifa ettiysen, istifa dilekçende istifa sebebini açıkça yazman ve bunu belgelemen önemlidir. Aksi hâlde işten ayrılış kodun "kendi isteğiyle istifa" olarak bildirilebilir ve işsizlik maaşı alamazsın.
İşten çıkış kodunu kontrol et
İşveren, seni işten çıkardığında SGK'ya bir işten ayrılış kodu bildirir. İşsizlik maaşı alıp alamayacağın büyük ölçüde bu koda bağlıdır. e-Devlet üzerinden SGK hizmet dökümünü açarak çıkış kodunu kontrol et.
İşveren, gerçekte seni çıkardığı hâlde çıkış kodunu "istifa" ya da "ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık" olarak bildirdiyse, iş mahkemesinde dava açarak çıkış nedeninin düzeltilmesini isteyebilirsin. Bu dava için önce arabulucuya başvurman gerekir.
Ne kadar süre işsizlik maaşı alırsın?
Alacağın sürenin uzunluğu, son üç yıl içinde ödenen prim gün sayına göre belirlenir:
- 600 gün prim ödendiyse 180 gün.
- 900 gün prim ödendiyse 240 gün.
- 1080 gün prim ödendiyse 300 gün.
Ne kadar işsizlik maaşı alırsın?
Günlük işsizlik ödeneği, son dört aylık brüt kazancının günlük ortalamasının yüzde kırkıdır. Ancak bu tutar, brüt asgari ücretin yüzde sekseninden fazla olamaz. Ödenekten yalnızca damga vergisi kesilir.
Ödeme her ayın sonunda, aylık olarak yapılır.
Nasıl başvurulur?
- İşten ayrıldığın tarihten itibaren 30 gün içinde İŞKUR'a başvurmalısın.
- Başvuruyu e-Devlet üzerinden ya da İŞKUR il müdürlüğüne giderek yapabilirsin.
- 30 günlük süreyi geçirirsen, geç kaldığın süre ödeme süresinden düşülür.
Başvurunu yaptıktan sonra İŞKUR şartları sağlayıp sağlamadığını inceler ve sonucu sana bildirir.
İşsizlik maaşı ne zaman kesilir?
- Yeni bir işte çalışmaya başlarsan.
- İŞKUR'un sunduğu, mesleğine uygun ve yakın bir yerdeki işi haklı bir neden olmadan reddedersen.
- Emekli olursan.
- İŞKUR'un yönlendirdiği eğitim programına katılmazsan.
- Askerlik görevine başlarsan.
Yeni bir işe başladığında İŞKUR'a bildirmelisin. Çalışırken işsizlik maaşı almaya devam edersen, aldığın ödemeleri faiziyle geri ödemek zorunda kalabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- e-Devlet'ten prim gün sayını ve işten çıkış kodunu kontrol et.
- Haklı nedenle istifa ediyorsan sebebini dilekçende açıkça yaz ve belgele.
- İşten ayrıldıktan sonra 30 gün içinde İŞKUR'a başvur.
- Çıkış kodu yanlışsa arabulucuya, ardından iş mahkemesine başvur.
- Yeni bir işe başladığında İŞKUR'a bildir.
En çok sorulan sorular
İşsizlik maaşı için kaç gün prim gerekir?
Son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ve ayrılmadan önceki son 120 gün kesintisiz çalışma gerekir.
İstifa edersem işsizlik maaşı alır mıyım?
Haklı neden olmadan istifa ettiysen alamazsın; maaşın ödenmemesi gibi haklı nedenle feshettiysen alabilirsin.
İşsizlik maaşını ne kadar süre alırım?
600 gün primde 180 gün, 900 günde 240 gün, 1080 günde 300 gün.
İşten çıkış kodum yanlış bildirildi, ne yapabilirim?
İş mahkemesinde dava açarak çıkış nedeninin düzeltilmesini isteyebilirsin.
İŞKUR'a ne zaman başvurmalıyım?
İşten ayrıldıktan sonra otuz gün içinde başvurmalısın; geç kalırsan geciken süre ödemeden düşülür.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.