İsteğe Bağlı Sigorta Nasıl Yapılır? Ev Hanımları İçin Emeklilik
Çalışmıyorsan, ev hanımıysan ya da işsiz kaldığın dönemde emeklilik için prim gün sayının artmaya devam etmesini istiyorsan, isteğe bağlı sigorta yaptırabilirsin. İsteğe bağlı sigorta, primini kendin ödeyerek sigortalı olmanı ve emekliliğe hak kazanmanı sağlar. Bu rehberde isteğe bağlı sigortanın şartlarını ve nasıl işlediğini anlatıyoruz.
İsteğe bağlı sigorta nedir?
İsteğe bağlı sigorta, zorunlu olarak sigortalı olmayan kişilerin, kendi istekleriyle ve primlerini kendileri ödeyerek sigortalı olmalarını sağlayan bir sistemdir (5510 s.K. md. 50 ve devamı).
İsteğe bağlı sigortalı olarak ödediğin primler, emeklilik için gereken prim gün sayına ve sigortalılık süren hesaplanırken dikkate alınır.
Kimler isteğe bağlı sigortalı olabilir?
İsteğe bağlı sigortalı olabilmek için:
- Türkiye'de ikamet ediyor olman gerekir.
- On sekiz yaşını doldurmuş olman gerekir.
- Zorunlu olarak sigortalı olmaman gerekir. Yani bir iş yerinde sigortalı çalışıyorsan ya da kendi adına bağımsız çalışıyorsan isteğe bağlı sigortalı olamazsın.
- Emekli olmaman gerekir.
Kısmi süreli çalışanlar, yani ay içinde otuz günden az sigortalı çalışanlar, eksik kalan günleri için isteğe bağlı sigorta primi ödeyebilir.
Kimler için faydalıdır?
- Hiç sigortalı çalışmamış ev hanımları.
- İşsiz kaldığı dönemde prim gün sayısını artırmak isteyenler.
- Emeklilik için birkaç yıl eksik primi olanlar.
- Yarı zamanlı çalışarak ay içinde eksik prim günü olanlar.
Nasıl başvurulur?
- e-Devlet üzerinden SGK'nın isteğe bağlı sigorta giriş hizmetini kullanabilirsin.
- Ya da bağlı olduğun SGK il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine dilekçeyle başvurabilirsin.
- Sigortalılığın, başvuru tarihini takip eden günden itibaren başlar.
Daha önce hiç sigortalı olmadıysan, isteğe bağlı sigortaya başladığın tarih senin sigorta başlangıç tarihin olur.
Prim ne kadar?
İsteğe bağlı sigorta primi, asgari ücret ile prime esas kazanç üst sınırı arasında, senin seçeceğin bir kazanç üzerinden hesaplanır. Prim tutarı, seçtiğin kazancın kanunda belirlenen bir oranı kadardır.
- En düşük primi ödemek istersen, asgari ücret üzerinden prim ödeyebilirsin.
- Daha yüksek bir kazanç seçersen, ileride emekli aylığın da daha yüksek hesaplanabilir.
Asgari ücret değiştikçe prim tutarı da değişir. Güncel tutarı SGK'dan ya da e-Devlet üzerinden öğrenebilirsin.
Ödeme
- Primler, ilgili ayı takip eden ayın sonuna kadar ödenmelidir.
- Primlerini bankalar ya da e-Devlet üzerinden ödeyebilirsin.
- Süresinde ödenmeyen primlere gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanabilir.
- Ödenmeyen aylar, sigortalılık süresine ve prim gün sayısına sayılmayabilir.
Primlerini düzenli ödeyemeyeceksen, isteğe bağlı sigortanı sona erdirmek için başvuru yapabilirsin.
Genel sağlık sigortası
İsteğe bağlı sigorta primin içinde genel sağlık sigortası primi de yer alır. Bu sayede sağlık hizmetlerinden yararlanabilirsin.
İsteğe bağlı sigortanın sona ermesi
İsteğe bağlı sigortalılık şu durumlarda sona erer:
- Kendi isteğinle SGK'ya başvurarak sona erdirdiğinde.
- Zorunlu sigortalı olarak çalışmaya başladığında.
- Emekli olduğunda.
Zorunlu sigortalı olarak çalışmaya başladığında isteğe bağlı sigortan kendiliğinden sona erer. Ancak ileride yeniden işsiz kalırsan, tekrar isteğe bağlı sigortalı olabilirsin.
Emekliliğe etkisi
İsteğe bağlı sigorta primleri, emeklilik için gereken prim gün sayısını tamamlamana yardımcı olur. Ancak emeklilik yaşı ve diğer şartlar, sigorta başlangıç tarihine ve sigortalılık statüne göre değişir. İsteğe bağlı sigortanın emekliliğine nasıl etki edeceğini önceden SGK'dan öğrenmen faydalı olur.
Kısaca yapılacaklar
- Zorunlu sigortalı olmadığından ve emekli olmadığından emin ol.
- e-Devlet ya da SGK üzerinden isteğe bağlı sigorta başvurusu yap.
- Ödeyeceğin prim tutarını belirle.
- Primlerini her ay düzenli olarak öde.
- Emeklilik hesaplamanı SGK'dan önceden yaptır.
En çok sorulan sorular
Kimler isteğe bağlı sigortalı olabilir?
Türkiye'de ikamet eden, 18 yaşını doldurmuş, zorunlu sigortalı ve emekli olmayan kişiler.
Ev hanımları isteğe bağlı sigorta yapabilir mi?
Evet. Hiç sigortalı çalışmamış ev hanımları da isteğe bağlı sigortalı olabilir.
Sigortalılığım ne zaman başlar?
Başvuru tarihini takip eden günden itibaren başlar; daha önce hiç sigortan yoksa bu tarih sigorta başlangıcın olur.
Prim ne kadar?
Asgari ücret ile üst sınır arasında seçeceğin kazanç üzerinden hesaplanır; yüksek kazanç seçersen emekli aylığın da yüksek olabilir.
Primleri ne zaman ödemeliyim?
İlgili ayı takip eden ayın sonuna kadar ödemelisin; geç ödenen primlere gecikme cezası ve zammı uygulanır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.