İşten Ayrılınca Hastaneye Gidebilir miyim? 10 Gün ve 90 Gün Kuralı
İşten ayrıldın ya da işten çıkarıldın. Birkaç gün sonra hastalandın veya çocuğunu doktora götürmen gerekti. "SGK'm bitti mi? İşten çıkınca kaç gün hastaneye gidebilirim? Sonra ne olacak, sağlık hizmeti için para mı ödeyeceğim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde işten ayrıldıktan sonra sağlık hizmetlerinden ne kadar süre yararlanabileceğini ve sonrasında yapman gerekenleri anlatıyoruz.
İşten ayrılınca hemen kesilmez
Sigortalı olarak çalışırken genel sağlık sigortası kapsamındasın. İşten ayrıldığında bu hak hemen sona ermez. Kanun, işten ayrılan sigortalıya belirli bir süre daha sağlık hizmetlerinden yararlanma imkanı tanır.
10 gün kuralı
İşten ayrıldığın tarihten itibaren on gün süreyle genel sağlık sigortasından yararlanmaya devam edersin. Bu süre herkes için geçerlidir; ne kadar süre çalıştığına bakılmaz.
90 gün kuralı
İşten ayrıldığın tarihten geriye doğru bir yıl içinde en az 90 gün zorunlu sigortalı olarak çalışmışsan, bu süre 90 güne çıkar. Yani işten ayrıldığın tarihten itibaren 90 gün boyunca sağlık hizmetlerinden yararlanabilirsin.
Bu 90 günlük süre, eşin ve çocukların gibi bakmakla yükümlü olduğun kişileri de kapsar.
Örneğin son bir yılda altı ay çalışıp işten ayrıldıysan, ayrıldığın tarihten itibaren üç ay boyunca hem sen hem ailen hastaneye gidebilirsiniz.
Ücretsiz izindeyken
İşverenin seni ücretsiz izne çıkardıysa, bu süre için SGK primi yatırılmaz. Ancak bir takvim yılı içinde toplam bir ayı aşmayan ve işveren tarafından belgelenen ücretsiz izin sürelerinde genel sağlık sigortalılığın devam eder.
Doğum sonrası ücretsiz izin gibi İş Kanununda ayrıca düzenlenen ücretsiz izinler bu bir aylık sınırın dışındadır.
Süre bitince ne olur?
10 veya 90 günlük süre bittiğinde, yeni bir işe girmediysen sağlık hizmetlerinden yararlanmak için başka bir güvenceye ihtiyacın olur. Şu seçeneklerden biri sana uygun olabilir:
Eşinin veya ebeveyninin üzerinden
Eşin sigortalı çalışıyorsa, onun bakmakla yükümlü olduğu kişi olarak sağlık hizmetlerinden yararlanabilirsin. Ebeveynlerinin üzerinden yararlanma ise yaş, öğrencilik ve evlilik durumu gibi şartlara bağlıdır. Bunu Hakkını Sor'daki bakmakla yükümlü olunan kişi rehberinde bulabilirsin.
Okuldan yeni mezun olduysan
Liseden mezun olanlar 20 yaşını, üniversiteden mezun olanlar 25 yaşını geçmemek şartıyla, mezuniyet tarihinden itibaren iki yıl süreyle prim borcuna bakılmaksızın anne veya babasının üzerinden sağlık hizmetinden yararlanabilir.
İşsizlik ödeneği alıyorsan
İşsizlik ödeneği aldığın süre boyunca genel sağlık sigortası primin İşsizlik Sigortası Fonu tarafından ödenir. Bu sürede sağlık hizmetlerinden yararlanırsın. Bunu Hakkını Sor'daki işsizlik maaşı rehberinde bulabilirsin.
Hiçbiri yoksa: Genel sağlık sigortası tescili
Hiçbir güvencen yoksa SGK seni genel sağlık sigortalısı olarak tescil eder ve prim ödemen gerekir. Ancak hane içindeki kişi başı gelir asgari ücretin üçte birinden azsa, gelir testine başvurarak primlerinin devlet tarafından ödenmesini sağlayabilirsin.
Gelir testi için ikametgahının bulunduğu yerdeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'na başvurulur. Başvurmazsan prim borcu birikebilir. Bunu Hakkını Sor'daki GSS prim borcu rehberinde bulabilirsin.
Acil durumlarda
Bazı durumlarda prim gün sayısına ve borca bakılmaksızın sağlık hizmeti alırsın:
- Acil haller
- Trafik kazaları
- İş kazası ve meslek hastalığı
- 18 yaşını doldurmamış çocuklar
- Bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar
Yani bu süre dolduktan sonra bile acil bir durumda hastaneye başvurabilirsin.
İşveren çıkışını geç bildirdiyse
İşveren işten ayrıldığın tarihi SGK'ya on gün içinde bildirmek zorundadır. Hizmet dökümünde çıkış tarihin yanlış görünüyorsa, sağlık hakkını hesaplamak için doğru tarihin kayıtlı olduğundan emin ol. Hatalı kayıt varsa SGK'ya başvur.
Kısaca yapılacaklar
- İşten ayrıldığın tarihten itibaren en az on gün sağlık hizmetinden yararlanırsın.
- Son bir yılda 90 gün çalıştıysan bu süre ailenle birlikte 90 gündür.
- Süre bitmeden yeni bir güvence bul: eşin, ebeveynin, işsizlik ödeneği ya da yeni iş.
- Hiçbir güvencen yoksa gelirin düşükse gelir testine başvur.
- Acil durumlarda süreye bakılmaksızın hastaneye başvurabilirsin.
- Hizmet dökümünden çıkış tarihinin doğru bildirildiğini kontrol et.
Dayanak mevzuat
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 67: Zorunlu sigortalılığı sona erenler on gün süreyle genel sağlık sigortasından yararlanır; geriye doğru bir yıl içinde 90 günlük zorunlu sigortalılığı olanlar, bakmakla yükümlü oldukları kişiler dahil 90 gün süreyle sağlık hizmetlerinden yararlandırılır.
- 5510 sayılı Kanun m. 67: Liseden mezun olanlar 20, yükseköğrenimden mezun olanlar 25 yaşını geçmemek şartıyla mezuniyetten itibaren iki yıl süreyle bakmakla yükümlü olunan kişi sayılarak sağlık hizmetinden yararlandırılır.
- 5510 sayılı Kanun m. 67: 4/a sigortalılarının bir takvim yılı içinde toplam bir ayı aşmayan ve işverence belgelendirilen ücretsiz izin sürelerinde genel sağlık sigortalılıkları devam eder.
- 5510 sayılı Kanun m. 67: Acil haller, trafik kazaları, iş kazası ve meslek hastalığı, 18 yaşını doldurmamış kişiler ve bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklarda prim gün sayısı şartı aranmaz.
- 5510 sayılı Kanun m. 60/1-c ve g: Aile içindeki kişi başı geliri asgari ücretin üçte birinden az olan vatandaşlar ile başka bir güvencesi bulunmayan vatandaşlar genel sağlık sigortalısı sayılır.
En çok sorulan sorular
İşten çıkınca kaç gün hastaneye gidebilirim?
En az on gün. Son bir yılda 90 gün sigortalı çalıştıysan bu süre 90 gündür.
90 günlük süre ailemi de kapsar mı?
Evet. Eşin ve çocukların gibi bakmakla yükümlü olduğun kişiler de bu süre boyunca sağlık hizmetinden yararlanır.
Süre bitti, hastaneye gidemez miyim?
Acil durumlarda gidebilirsin. Diğer durumlar için eşinin üzerinden, işsizlik ödeneğiyle ya da gelir testiyle güvence sağlamalısın.
Ücretsiz izindeyim, SGK'm geçerli mi?
Yılda toplam bir ayı aşmayan ve işverence belgelenen ücretsiz izin sürelerinde genel sağlık sigortan devam eder.
İşsizlik maaşı alırken hastaneye gidebilir miyim?
Evet. İşsizlik ödeneği süresince genel sağlık sigortası primin fon tarafından ödenir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.