İstifa Eden İşçinin Hakları Nelerdir?
İşten ayrılmak istiyorsan, istifa dilekçesini vermeden önce bazı şeyleri bilmen gerekir. Çünkü istifa ettiğinde bazı haklarını kaybedebilirsin; ama haklı bir nedenin varsa aynı ayrılış, tazminat almanı sağlayabilir. Bu rehberde istifa eden işçinin haklarını ve dikkat etmen gereken noktaları anlatıyoruz.
İstifa ve haklı nedenle fesih arasındaki fark
- İstifa: Herhangi bir haklı neden olmadan, kendi isteğinle işten ayrılmandır. Bu durumda kural olarak kıdem tazminatı alamazsın.
- Haklı nedenle fesih: İşveren maaşını ödemiyor, fazla mesai ücretini vermiyor, seni sigortasız çalıştırıyor, mobbing uyguluyor ya da sana hakaret ediyorsa, iş sözleşmesini haklı nedenle hemen feshedebilirsin (4857 s.K. md. 24). Bu durumda en az bir yıllık kıdemin varsa kıdem tazminatı alırsın.
Bu yüzden ayrılmak için haklı bir nedenin varsa "istifa ediyorum" yazma. Fesih bildiriminde haklı nedenle fesih yaptığını ve nedenlerini açıkça belirt.
İstifa etsen de kıdem tazminatı alabileceğin durumlar
Şu durumlarda kendi isteğinle ayrılsan da kıdem tazminatına hak kazanırsın:
- Emekli olmak için.
- Yaş dışında emeklilik şartlarını tamamladıysan, yani gerekli prim gün sayısını ve sigortalılık süresini doldurduysan. Bunun için SGK'dan kıdem tazminatı alabilir yazısı alman gerekir.
- Askerlik görevi nedeniyle.
- Kadın çalışan olarak evlendiğin tarihten itibaren bir yıl içinde ayrılırsan.
Bu durumların hepsinde en az bir yıllık kıdem şartını sağlaman gerekir.
İhbar süresine uymalısın
İstifa ederken işverene önceden bildirimde bulunman gerekir. Bu süreler kıdemine göre değişir (4857 s.K. md. 17):
- Altı aydan az çalıştıysan: İki hafta.
- Altı ay ile bir buçuk yıl arasında çalıştıysan: Dört hafta.
- Bir buçuk yıl ile üç yıl arasında çalıştıysan: Altı hafta.
- Üç yıldan fazla çalıştıysan: Sekiz hafta.
Bu süreye uymadan aniden işi bırakırsan, işveren senden bu sürelere ait ücret tutarında ihbar tazminatı isteyebilir. Haklı nedenle fesihte ise ihbar süresine uyman gerekmez.
İstifa etsen de alacağın haklar
İşten nasıl ayrılırsan ayrıl, şu alacakların ödenmelidir:
- Çalıştığın son günlere ait maaşın.
- Ödenmemiş fazla mesai, hafta tatili ve resmi tatil ücretlerin.
- Kullanmadığın yıllık izinlerin ücreti (4857 s.K. md. 59).
- Varsa prim, ikramiye gibi sözleşmeden doğan alacakların.
İşsizlik ödeneği
İstifa ettiğinde kural olarak İŞKUR'dan işsizlik ödeneği alamazsın. Ancak haklı nedenle fesih yaptıysan ve diğer şartları sağlıyorsan işsizlik ödeneğine başvurabilirsin.
Dikkat etmen gerekenler
- Baskı altında istifa dilekçesi imzalama. İmzaladıysan, baskı yapıldığını gösteren delilleri sakla ve beklemeden itiraz et.
- Boş bir kâğıdı ya da içeriğini okumadığın bir belgeyi asla imzalama.
- İşveren tarafından hazırlanan "bütün alacaklarımı aldım" yazan ibranamelere dikkat et. Kanuna göre ibraname, iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçtikten sonra yapılmalı ve alacaklar banka aracılığıyla ödenmelidir (TBK md. 420). Bu şartlara uymayan ibranameler geçersizdir.
- İstifa dilekçeni ya da fesih bildirimini noter, KEP ya da imza karşılığı teslim gibi ispatlanabilir bir yolla ver.
Alacakların ödenmezse
İşçilik alacakların için dava açmadan önce arabulucuya başvurman zorunludur. Kıdem tazminatı ve ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.
Kısaca yapılacaklar
- Ayrılmak için haklı bir nedenin olup olmadığını değerlendir.
- Haklı nedenin varsa istifa değil, haklı nedenle fesih bildirimi ver.
- Emeklilik, askerlik ya da evlilik nedeniyle ayrılıyorsan kıdem hakkını kullan.
- İstifa ediyorsan ihbar süresine uy.
- Yıllık izin ve diğer alacaklarını talep et.
- Alacakların ödenmezse arabulucuya başvur.
En çok sorulan sorular
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alır mı?
Kural olarak hayır; ancak emeklilik, yaş dışındaki emeklilik şartlarının tamamlanması, askerlik ya da kadın işçinin evlilik nedeniyle ayrılmasında alır.
Haklı nedenim varsa dilekçeye ne yazmalıyım?
"İstifa ediyorum" yazma; haklı nedenle fesih yaptığını ve nedenlerini açıkça belirt.
İstifa ederken ihbar süresine uymalı mıyım?
Evet. Uymazsan işveren senden ihbar tazminatı isteyebilir; haklı nedenle fesihte ise ihbar süresine uyman gerekmez.
İstifa etsem de hangi alacaklarımı alırım?
Son günlerin maaşı, ödenmemiş fazla mesai ve tatil ücretleri ile kullanılmayan yıllık izin ücreti.
İstifa edersem işsizlik maaşı alır mıyım?
Kural olarak hayır; haklı nedenle fesih yaptıysan ve diğer şartları sağlıyorsan alabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.