İşveren Anlaşarak Ayrılalım Dedi: İkale Sözleşmesi İmzalanmalı mı?
İşveren seni odasına çağırdı ve "Anlaşarak ayrılalım, sana birkaç maaş fazladan ödeyelim" dedi. Önüne bir belge koydu ve imzalamanı istedi. Bu belgeye ikale sözleşmesi denir. İmzalamadan önce, hangi haklarından vazgeçtiğini ve ne kazandığını bilmen gerekir. Bu rehberde ikale sözleşmesini anlatıyoruz.
İkale nedir?
İkale, işçi ile işverenin karşılıklı anlaşarak iş sözleşmesini sona erdirmesidir. Bu durumda ne işçi istifa etmiş ne de işveren işçiyi işten çıkarmış olur. Sözleşme, iki tarafın ortak iradesiyle sona erer.
İkale, kanunda ayrıca düzenlenmemiştir. Ancak sözleşme serbestisi kapsamında geçerli kabul edilir ve şartları büyük ölçüde Yargıtay kararlarıyla belirlenmiştir.
İkalenin sonuçları
İş güvencesi ortadan kalkar
İkale ile ayrıldığında, iş sözleşmesi işveren tarafından feshedilmiş sayılmaz. Bu yüzden işe iade davası açamazsın.
İşsizlik maaşı
İkale ile ayrıldığında, kural olarak işsizlik maaşı alamazsın. Çünkü iş sözleşmesi senin de iradenle sona ermiştir. Bu, ikale sözleşmesi imzalamadan önce değerlendirmen gereken en önemli noktalardan biridir.
Kıdem ve ihbar tazminatı
İkale sözleşmesinde, kıdem ve ihbar tazminatının ödenip ödenmeyeceği tarafların anlaşmasına bağlıdır. Ancak uygulamada, işverenin teklif ettiği ikalelerde genellikle kıdem ve ihbar tazminatı ile bunlara ek olarak bir miktar ödeme yapılır.
İkalenin geçerlilik şartları
Yargıtay'a göre ikale sözleşmesinin geçerli olabilmesi için:
İrade sakatlığı olmamalı
İkale sözleşmesini serbest iradenle imzalamış olmalısın. Yanıltma, aldatma ya da korkutma ile imzalatılan ikale sözleşmesi geçersiz olabilir. Örneğin "İmzalamazsan seni hırsızlıkla suçlar, tazminatsız çıkarırız" denilerek imzalatılan bir belge.
Makul yarar
İkale teklifi işverenden geldiyse, işçiye makul bir yarar sağlanması gerekir. Yani işçiye, işten çıkarılması durumunda alacağı kıdem ve ihbar tazminatına ek olarak bir menfaat sunulmalıdır. Örneğin birkaç aylık ücret tutarında ek ödeme.
İşçi yalnızca kanunen zaten hak ettiği tazminatları alıyorsa ve hiçbir ek menfaat elde etmiyorsa, mahkemeler ikalenin geçerliliğini sorgulayabilir. Bu durumda iş sözleşmesinin aslında işveren tarafından feshedildiği kabul edilebilir.
Yazılı şekil
İkale sözleşmesinin yazılı yapılması zorunlu değildir. Ancak ispat kolaylığı için mutlaka yazılı yapılmalıdır. Sözleşmede ödenecek tutarlar ve ödeme tarihleri açıkça belirtilmelidir.
İbraname ile farkı
İşverenler bazen ikale sözleşmesiyle birlikte bir ibraname de imzalatır. İbraname, işçinin işverenden hiçbir alacağı kalmadığını beyan ettiği belgedir.
İbranamenin geçerli olabilmesi için (TBK md. 420):
- İş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olması gerekir.
- Alacağın türü ve miktarı açıkça belirtilmelidir.
- Ödemenin banka aracılığıyla yapılmış olması gerekir.
- Ödeme tam olarak yapılmalıdır.
Bu şartlara uymayan ibraname geçersizdir ve kalan alacaklarını isteyebilirsin.
İmzalamadan önce dikkat et
- Teklif edilen ödemenin, kıdem ve ihbar tazminatından fazla olup olmadığını hesapla.
- İşsizlik maaşı alamayacağını hesaba kat.
- Kullanılmamış yıllık izin ücretlerinin ve fazla çalışma alacaklarının ödenip ödenmeyeceğini kontrol et.
- Sözleşmede SGK çıkış kodunun ne olacağını sor.
- Sözleşmeyi hemen imzalamak zorunda değilsin. Düşünmek ve danışmak için süre isteyebilirsin.
Baskı altında imzaladıysan
İkale sözleşmesini baskı ya da tehdit altında imzaladıysan, sözleşmenin geçersizliğini ileri sürebilirsin. Bu durumda:
- Baskıyı gösteren delilleri, örneğin mesajları ve tanıkları topla.
- Arabulucuya, ardından iş mahkemesine başvurarak alacaklarını ve şartları varsa işe iadeyi talep et.
- İşe iade için süre çok kısadır: fesihten itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurman gerekir.
Kısaca yapılacaklar
- İkale teklifini hemen kabul etme, düşünmek için süre iste.
- Teklif edilen tutarı kıdem ve ihbar tazminatınla karşılaştır.
- İşsizlik maaşı alamayacağını hesaba kat.
- Bütün alacaklarının sözleşmede yer aldığından emin ol.
- Baskıyla imzalatıldıysa vakit kaybetmeden arabulucuya başvur.
En çok sorulan sorular
İkale sözleşmesi nedir?
İşçi ile işverenin karşılıklı anlaşarak iş sözleşmesini sona erdirmesidir.
İkaleyle ayrılırsam işe iade davası açabilir miyim?
Hayır. Sözleşme işveren tarafından feshedilmiş sayılmadığı için işe iade isteyemezsin.
İkaleyle ayrılırsam işsizlik maaşı alır mıyım?
Kural olarak hayır, çünkü sözleşme senin de iradenle sona ermiştir.
İkalenin geçerli olması için ne gerekir?
Serbest iradeyle imzalanması ve teklif işverenden geldiyse işçiye kanuni tazminatlarının üzerinde makul bir ek yarar sağlanması.
İkaleyle birlikte imzalatılan ibraname geçerli mi?
İbranamenin geçerli olması için sözleşmenin sona ermesinden en az bir ay geçmiş olması ve alacağın türü ile miktarının açıkça yazılması gerekir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.