İşveren Çalışma Belgesi (Hizmet Belgesi) Vermek Zorunda mı? Vermezse Ne Yapılır?
İşten ayrıldın ve yeni bir işe başvuruyorsun. Yeni işveren önceki işyerinde ne iş yaptığını ve ne kadar çalıştığını gösteren bir belge istiyor. Eski işveren ise "öyle bir belge vermek zorunda değilim" diyor ya da belgeye yanlış bilgiler yazıyor. "İşveren çalışma belgesi vermek zorunda mı? Belgede neler yazmalı? Vermezse ne yapabilirim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde çalışma belgesini (hizmet belgesi) anlatıyoruz.
Çalışma belgesi nedir?
Çalışma belgesi, işten ayrılan işçiye işveren tarafından verilen ve işçinin:
- Yaptığı işin çeşidini
- Çalıştığı süreyi
gösteren belgedir. Uygulamada "hizmet belgesi" veya "çalışma belgesi" olarak bilinir.
Bu belge, yeni bir işe başvururken deneyimini kanıtlaman için önemlidir.
İşveren vermek zorunda mı?
Evet. İş Kanununa göre işten ayrılan işçiye işveren tarafından bu belge verilir. Bu bir yükümlülüktür; işverenin keyfine bırakılmamıştır.
Belge, işçinin işten hangi sebeple ayrıldığından bağımsız olarak verilir. İstifa etmiş olsan da, işten çıkarılmış olsan da çalışma belgesi isteme hakkın vardır.
Belgede neler yazar?
Kanuna göre belgede şunlar yer alır:
- Yaptığın işin çeşidi: Örneğin "muhasebe uzmanı", "forklift operatörü", "satış temsilcisi"
- Çalıştığın süre: İşe giriş ve işten çıkış tarihleri
Kanun, belgede işçinin performansı veya işten ayrılma sebebi hakkında değerlendirme yapılmasını zorunlu tutmaz. Ancak belgede doğru olmayan bilgiler bulunmamalıdır.
Referans mektubu farklıdır
Referans mektubu, işverenin işçi hakkında olumlu görüş bildirdiği bir yazıdır. Kanunda referans mektubu verme zorunluluğu yoktur. İşveren referans mektubu vermeyi reddedebilir, ama çalışma belgesi vermeyi reddedemez.
Belge vaktinde verilmezse veya yanlışsa
Kanun bu durumda tazminat hakkı tanır:
- Belgenin vaktinde verilmemesinden zarar gören işçi
- Belgede doğru olmayan bilgiler bulunmasından zarar gören işçi
- İşçiyi işe alan yeni işveren
eski işverenden tazminat isteyebilir.
Örneğin çalışma belgesi verilmediği için bir iş teklifini kaybettiysen veya belgede gerçek dışı olumsuz bilgiler yer aldığı için işe alınmadıysan, bu zararını eski işverenden isteyebilirsin. Zararını ve bu zararın belgeyle bağlantısını ispat etmen gerekir.
Yeni işveren de, belgedeki yanlış bilgilere güvenerek işçiyi işe aldıysa ve bundan zarar gördüyse eski işverenden tazminat isteyebilir.
Belgeyi nasıl istersin?
- İşten ayrılırken işverenden çalışma belgesini yazılı olarak iste.
- Verilmezse noterden ihtarname göndererek belgeyi talep et.
- İhtarnameye rağmen verilmezse, belge verilmesi ve varsa zararın tazmini için önce arabulucuya, anlaşma olmazsa iş mahkemesine başvurabilirsin.
Çalışma belgesi her türlü resim ve harçtan muaftır. Yani bu belge için işçiden ücret alınamaz.
SGK hizmet dökümü de işini görebilir
Çalışma belgesi alamadığın durumlarda, e-Devlet'ten alabileceğin SGK hizmet dökümü de çalıştığın işyerlerini ve süreleri gösterir. Ancak hizmet dökümünde yaptığın işin çeşidi ayrıntılı olarak yazmaz. Bu yüzden çalışma belgesi daha faydalıdır.
Hizmet dökümünde eksik günler varsa Hakkını Sor'daki sigortasız çalışma ve hizmet tespiti rehberinde bulabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- İşten ayrılırken çalışma belgesini yazılı olarak iste.
- Belgede işin çeşidi ve çalışma süresinin doğru yazıldığını kontrol et.
- Belge verilmezse noterden ihtarname gönder.
- Belgenin verilmemesi veya yanlış olması nedeniyle zarar gördüysen delillerini topla.
- Tazminat için önce arabulucuya, sonra iş mahkemesine başvur.
- Gerekirse e-Devlet'ten SGK hizmet dökümünü al.
Dayanak mevzuat
- 4857 sayılı İş Kanunu m. 28: İşten ayrılan işçiye işveren tarafından işinin çeşidinin ne olduğunu ve süresini gösteren bir belge verilir; belgenin vaktinde verilmemesinden veya belgede doğru olmayan bilgiler bulunmasından zarar gören işçi veya işçiyi işine alan yeni işveren eski işverenden tazminat isteyebilir; bu belgeler her türlü resim ve harçtan muaftır.
En çok sorulan sorular
İşveren çalışma belgesi vermek zorunda mı?
Evet. İşten ayrılan her işçiye işin çeşidini ve süresini gösteren çalışma belgesi vermek zorundadır.
İstifa ettim, çalışma belgesi alabilir miyim?
Evet. Ayrılma sebebi ne olursa olsun çalışma belgesi isteme hakkın vardır.
Referans mektubu vermek zorunlu mu?
Hayır. Referans mektubu zorunlu değildir; ancak çalışma belgesi zorunludur.
Çalışma belgesi verilmediği için işe alınmadım, ne yapabilirim?
Zararını ve bunun belge verilmemesinden kaynaklandığını ispat edersen eski işverenden tazminat isteyebilirsin.
Çalışma belgesi için ücret ödenir mi?
Hayır. Çalışma belgesi her türlü resim ve harçtan muaftır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.