İşveren Hakaret Etti veya Darp Etti: Haklı Fesih ve Kıdem Tazminatı
İşverenin ya da yöneticin sana küfrettiyse, herkesin önünde seni aşağıladıysa, tehdit ettiyse ya da fiziksel olarak saldırdıysa, bu davranışlara katlanmak zorunda değilsin. Kanun, bu durumda işçiye iş sözleşmesini derhal feshederek kıdem tazminatını alma hakkı tanır. Bu rehberde işverenin hakaret ya da şiddetine maruz kaldığında neler yapabileceğini anlatıyoruz.
Haklı nedenle fesih hakkı
Aşağıdaki durumlarda işçi, iş sözleşmesini bildirim süresini beklemeden derhal feshedebilir (4857 s.K. md. 24):
- İşverenin, işçinin ya da ailesinden birinin şeref ve namusuna dokunacak söz söylemesi ya da davranışta bulunması.
- İşverenin, işçiye ya da ailesinden birine sataşması veya gözdağı vermesi.
- İşverenin, işçiye ya da ailesinden birine karşı suç işlemesi.
- İşverenin, işçi hakkında şeref ve namusunu zedeleyecek asılsız ağır isnat ya da ithamlarda bulunması.
- İşçinin iş yerinde cinsel tacize uğraması ve işverene bildirmesine rağmen gerekli önlemlerin alınmaması.
Bu davranışları işverenin kendisi değil de işveren vekili, örneğin müdürün ya da şefin yaptıysa, işveren bundan sorumludur.
Kıdem tazminatı alır mısın?
Evet. Bu sebeplerle iş sözleşmeni haklı nedenle feshedersen, en az bir yıllık çalışman varsa kıdem tazminatına hak kazanırsın. Ancak sözleşmeyi sen feshettiğin için ihbar tazminatı alamazsın.
Süreye dikkat et
Haklı nedenle fesih hakkını, işverenin bu davranışını öğrendiğin günden itibaren altı iş günü içinde kullanman gerekir (4857 s.K. md. 26). Bu süreyi geçirirsen, aynı olaya dayanarak haklı fesih yapamazsın.
Bu yüzden hakarete ya da şiddete uğradıktan sonra uzun süre çalışmaya devam edip sonra istifa edersen, istifan haklı nedenle fesih sayılmayabilir ve kıdem tazminatını kaybedebilirsin.
Fesih bildirimini nasıl yapmalısın?
- Fesih bildirimini yazılı olarak yap.
- Bildiriminde fesih sebebini açıkça yaz. Örneğin "Müdürüm tarafından ... tarihinde iş arkadaşlarımın önünde hakarete uğradığım için iş sözleşmemi 4857 sayılı Kanun'un 24. maddesi uyarınca haklı nedenle feshediyorum."
- Bildirimi işverene noter aracılığıyla göndermek, hem tarihini hem içeriğini ispat etmeni kolaylaştırır.
Fesih bildirimine sadece "kendi isteğimle ayrılıyorum" yazarsan, sonradan haklı nedenle ayrıldığını ispat etmen zorlaşır.
Delilleri topla
Hakaret ya da şiddetin ispatı için şu deliller önemlidir:
- Olayı gören iş arkadaşlarının tanıklığı.
- Hakaret içeren mesajlar, e-postalar ya da sesli mesajlar.
- Fiziksel şiddet varsa, hastaneden alınan darp raporu.
- Olayla ilgili yaptığın şikâyetin kaydı.
- Olayın meydana geldiği yerde kamera varsa, kayıtların saklanmasını yazılı olarak talep et.
Darp raporunu olaydan hemen sonra almaya çalış. Zaman geçtikçe izler kaybolabilir.
Suç şikâyeti
İşverenin ya da yöneticinin davranışı ayrıca suç oluşturabilir:
- Hakaret suçu.
- Tehdit suçu.
- Kasten yaralama suçu.
- Cinsel taciz suçu.
Bu suçlar için Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunabilirsin. Hakaret gibi şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi, fiili ve faili öğrendiğin tarihten itibaren altı aydır.
Manevi tazminat
Uğradığın hakaret ya da şiddet nedeniyle kişilik hakların zedelendiyse, işverenden ayrıca manevi tazminat da isteyebilirsin.
İşveren ödemezse
- Kıdem tazminatı ve diğer alacakların için önce arabulucuya başvurman zorunludur.
- Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Olayın tarihini, saatini ve tanıklarını not et.
- Şiddet varsa hemen darp raporu al.
- Mesaj, e-posta ve kamera kayıtlarını sakla.
- Altı iş günü içinde yazılı ve gerekçeli fesih bildirimi yap.
- Suç oluşturan davranışlar için savcılığa şikâyette bulun.
- Alacakların için arabulucuya, ardından iş mahkemesine başvur.
En çok sorulan sorular
İşveren bana hakaret ederse sözleşmemi hemen feshedebilir miyim?
Evet. Şeref ve namusuna dokunan söz ve davranışlar, tehdit ya da şiddet haklı nedenle derhal fesih hakkı verir.
Haklı nedenle feshedersem kıdem tazminatı alır mıyım?
Evet. En az bir yıllık çalışman varsa kıdem tazminatı alırsın; ihbar tazminatı ise alamazsın.
Hakareti müdürüm yaptıysa işveren sorumlu mu?
Evet. İşveren vekilinin, örneğin müdürün ya da şefin davranışlarından da işveren sorumludur.
Fesih hakkını ne kadar sürede kullanmalıyım?
Olayı öğrendiğin günden itibaren altı iş günü içinde; bu süreyi geçirirsen aynı olaya dayanarak haklı fesih yapamazsın.
Fesih bildirimine ne yazmalıyım?
"Kendi isteğimle ayrılıyorum" yazma; olayı, tarihini ve haklı nedenle feshettiğini açıkça yaz ve bildirimi tercihen noterden gönder.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.