İşveren Maaşımı Düşürdü veya Görevimi Değiştirdi: Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik
İşveren bir gün sana "artık maaşın düşecek", "seni depoya aldık", "vardiyan geceye çevrildi" ya da "primlerini kaldırıyoruz" dedi. "İşveren çalışma koşullarımı tek taraflı değiştirebilir mi? Kabul etmezsem işten çıkarılır mıyım? Tazminatımı alarak ayrılabilir miyim?" diye düşünüyorsun. Bu rehberde çalışma koşullarında esaslı değişikliği anlatıyoruz.
Esaslı değişiklik nedir?
Çalışma koşulları; iş sözleşmesiyle, iş sözleşmesinin eki niteliğindeki personel yönetmeliği gibi belgelerle veya işyeri uygulamasıyla oluşur. Bu koşullarda işçinin aleyhine olan önemli değişikliklere esaslı değişiklik denir.
Uygulamada esaslı değişiklik sayılabilecek durumlar:
- Maaşın, primin, ikramiyenin düşürülmesi veya kaldırılması
- Yol, yemek, servis gibi yan hakların kaldırılması
- İşçinin unvanının veya görevinin daha alt bir göreve değiştirilmesi
- Gündüz çalışan işçinin sürekli gece vardiyasına alınması
- Çalışma saatlerinin önemli ölçüde değiştirilmesi
- İşyerinin başka bir şehre veya uzak bir yere taşınması, işçinin başka yere gönderilmesi
- Tam zamanlı çalışmanın kısmi süreliye çevrilmesi
Başka şehre gönderilmeyi Hakkını Sor'daki başka şehre gönderilme rehberinde bulabilirsin.
İşverenin yönetim hakkı kapsamında kalan küçük değişiklikler, örneğin aynı binada masa değişikliği veya iş tanımına uygun benzer görevler esaslı değişiklik sayılmaz.
İşveren nasıl değişiklik yapabilir?
İşveren esaslı değişikliği ancak şu şekilde yapabilir:
- Durumu işçiye yazılı olarak bildirmelidir.
- İşçi, değişikliği altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmelidir.
Bu şekle uygun yapılmayan ve işçi tarafından altı iş günü içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamaz.
Değişiklik geçmişe etkili olarak yürürlüğe konulamaz. Taraflar anlaşarak çalışma koşullarını her zaman değiştirebilir.
Sessiz kalmak kabul değildir
Değişiklik teklifini yazılı olarak kabul etmezsen, değişiklik seni bağlamaz. Sadece işe devam etmen, değişikliği kabul ettiğin anlamına gelmez.
Ancak dikkat: Uygulamada, uzun süre itiraz etmeden yeni koşullarla çalışmaya devam etmek bazı durumlarda örtülü kabul olarak değerlendirilebilmektedir. Bu yüzden değişikliğe karşıysan bunu yazılı olarak bildir.
Kabul etmezsen ne olur?
İşçi değişikliği kabul etmezse işverenin iki seçeneği vardır:
- Eski koşullarla çalışmaya devam etmek
- İş sözleşmesini feshetmek
İşveren feshetmek isterse:
- Değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını veya fesih için başka bir geçerli neden bulunduğunu yazılı olarak açıklamalıdır.
- Bildirim sürelerine uymalıdır, yani ihbar süresini vermeli veya ihbar tazminatını ödemelidir.
Bu durumda işçi kıdem ve ihbar tazminatını alır. İş güvencesi kapsamındaysan, işe iade davası da açabilirsin. Bunu Hakkını Sor'daki işe iade davası rehberinde bulabilirsin.
İşçinin haklı nedenle fesih hakkı
İşveren yazılı onayını almadan değişikliği uygularsa, örneğin maaşını rızan olmadan düşürürse:
- Ücretin sözleşmeye uygun ödenmediği için iş sözleşmeni haklı nedenle derhal feshedebilirsin.
- Çalışma şartları uygulanmadığında da haklı nedenle fesih hakkın vardır.
- Bu durumda kıdem tazminatını alırsın.
Haklı fesih için noterden ihtarname göndererek gerekçeni açıkça yaz. Bunu Hakkını Sor'daki işçinin haklı nedenle feshi rehberinde bulabilirsin.
Fesih yerine çalışmaya devam ederek eksik ödenen ücretin farkını da talep edebilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Değişikliğin yazılı bildirilip bildirilmediğini kontrol et.
- Değişikliği kabul etmiyorsan altı iş günü içinde imzalamamayı tercih et ve itirazını yazılı bildir.
- Baskı altında imza atma; atmak zorunda kaldıysan bunu belgelemeye çalış.
- Rızan olmadan maaşın düşürüldüyse haklı fesih hakkını değerlendir.
- Haklı fesih için noter ihtarnamesi gönder ve gerekçeni yaz.
- Tazminat ve ücret farkı için arabulucuya başvur.
Dayanak mevzuat
- 4857 sayılı İş Kanunu m. 22: İşveren, çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak durumu işçiye yazılı olarak bildirerek yapabilir; şekle uygun yapılmayan ve işçi tarafından altı işgünü içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamaz; işçi kabul etmezse işveren geçerli nedeni yazılı açıklayarak ve bildirim süresine uyarak feshedebilir; değişiklik geçmişe etkili olamaz.
- 4857 sayılı Kanun m. 24/II-e: İşçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.
- 4857 sayılı Kanun m. 24/II-f: Çalışma şartları uygulanmazsa işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.
En çok sorulan sorular
İşveren maaşımı tek taraflı düşürebilir mi?
Hayır. Maaşın düşürülmesi esaslı değişikliktir ve ancak senin yazılı kabulünle geçerli olur.
Değişiklik teklifini kabul etmezsem ne olur?
Değişiklik seni bağlamaz. İşveren seni eski koşullarla çalıştırmalı ya da geçerli nedenle ve tazminatlarını ödeyerek sözleşmeni feshetmelidir.
Kaç gün içinde cevap vermeliyim?
Değişikliği kabul etmek için altı iş günü içinde yazılı onay vermen gerekir. Bu sürede onay vermezsen değişiklik seni bağlamaz.
Maaşım rızam olmadan düşürüldü, tazminat alarak ayrılabilir miyim?
Evet. Ücretin sözleşmeye uygun ödenmediği için haklı nedenle fesih yaparak kıdem tazminatını alabilirsin.
Görev yerimin değiştirilmesi esaslı değişiklik mi?
Unvanın, görevin veya çalışma yerinin işçi aleyhine önemli şekilde değiştirilmesi esaslı değişiklik sayılabilir. Aynı yerde benzer görevler ise genellikle işverenin yönetim hakkı içindedir.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.